Uzasadnienie
Starosta [...] wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej decyzją nr [...] z dnia [...] r. zezwolił na realizację inwestycji drogowej pn.: "[...]". Decyzja ta stała się ostateczna z dniem [...] r. Następnie pismem z dnia [...] r. Starosta [...] powiadomił B. S. o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość zajętą pod inwestycję drogową, stanowiącą działkę nr 1 o pow. 0,0026 ha, która stała się z mocy prawa własnością Powiatu [...]. Jednocześnie Starosta wskazał, że na podstawie art. 36 k.p.a.,w związku z koniecznością sporządzenia operatu szacunkowego, który zostanie zlecony niezwłocznie po przekazaniu przez Wojewodę [...] środków finansowych na ten cel, przewidywany termin załatwienia sprawy ustala się na dzień [...] r. Wniosek o przekazanie środków wystosowano do Wojewody [...] w dniu [...] r. Pismem z dnia [...] r. Starosta [...] zleciał A. G. sporządzenie operatu szacunkowego zgodnie z zawartą w dniu [...] r. umową, o czym powiadomiono B. S. pismem z dnia [...] r., informując nadto o ustaleniu kolejnego terminu załatwienia sprawy w dniu [...] r. Operat szacunkowy określający wartość działki nr 1, sporządzono w dniu [...] r., a pismem organu z dnia [...] r. poinformowano skarżącą o możliwości zapoznania się z jego treścią w terminie 7 dni. Następnie w dniu [...] r. Starosta [...] wydał decyzję nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania.
Natomiast B. S. w dniu [...] r. złożyła zażalenie na niezałatwienie sprawy przez Starostę [...], po rozpoznaniu którego Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] r. odmówił stwierdzenia bezczynności.
W dniu 7 marca 2012 r. do Starostwa Powiatowego wpłynęła skarga B. S.na bezczynność organu, w której skarżąca domagała się wyznaczenia Staroście [...] terminu do załatwienia sprawy i zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, zarzucając rażące naruszenie art. 12 ust. 4a ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2008 r., Nr 193, poz. 1194 ze zm.). Skarżąca podniosła, że Starosta [...] nie zabezpieczył nawet środków na pokrycie kosztów operatu szacunkowego przed wydaniem decyzji z dnia [...] r., a jego stanowisko poparł Wojewoda [...].
W odpowiedzi na skargę Starosta [...] wniósł o jej oddalenie. Po zrelacjonowaniu przebiegu dotychczasowego postępowania, Starosta [...] podał, że wyznaczenie kolejnych terminów załatwienia sprawy wyniknęło z braku środków finansowych na realizację zadań z zakresu administracji rządowej.
Skarżąca w kolejnym piśmie z dnia [...] r. w związku z faktem wydania decyzji po wniesieniu skargi, w przypadku umorzenia postępowania sądowego wniosła o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga musiała odnieść częściowy skutek. Przepis art. 12 ust. 4b powołanej wyżej specustawy drogowej, przewiduje że decyzję ustalającą wysokość odszkodowania za nieruchomości, które z mocy ust. 4, stały się własnością Skarbu Państwa bądź odpowiednich jednostek samorządu terytorialnego, wydaje się w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna.
W niniejszej sprawie decyzja Starosty [...] z dnia [...] r., stała się ostateczna z dniem [...] r. Zatem ustawowy termin do wydania decyzji o ustaleniu odszkodowania upłynął z dniem [...] r., podczas gdy decyzja o odszkodowaniu została wydana w dniu [...] r. Do dnia wniesienia skargi Starosta [...] nie podjął żadnych czynności procesowych, bowiem już przy zawiadomieniu o wszczęciu postępowania z dnia [...] r., organ powiadomił skarżącą o niemożności załatwienia sprawy z powodu braku środków finansowych na sporządzenie operatu, wskazując przewidywany termin załatwienia sprawy na dzień 31 marca 2012 r. Zdaniem sądu administracyjnego, ani dopełnienie powinności z art. 36 k.p.a., ani też podana przyczyna niezałatwienia sprawy, nie mogą uzasadniać stanowiska organu o braku po jego stronie bezczynności. Nie chodzi bowiem o okres opóźnienia spowodowanego z przyczyn niezależnych w rozumieniu art. 35 § 5 k.p.a. Wszak Starosta [...] winien przewidzieć wcześniej, że na cele postępowania o ustalenie odszkodowania niezbędne są środki finansowe z uwagi na konieczność sporządzenia operatu szacunkowego.
Tymczasem z wyjaśnień organu wynika, że o przyznanie środków wystąpił do Wojewody [...] dopiero w dniu [...] r., a więc niemal 2 miesiące po wydaniu decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. W istocie z akt postępowania nie wynika zaś, kiedy środki te zostały organowi przyznane, natomiast samo zlecenie rzeczoznawcy operatu szacunkowego nastąpiło dopiero w dniu [...] r., a więc po upływie niemal 5 miesięcy od ostateczności decyzji. Stąd też zdaniem sądu administracyjnego, w sytuacji, gdy wskazana w piśmie organu z dnia [...] r. przyczyna opóźnienia w załatwieniu sprawy nie może być uznana za niezależną od organu, skarga na bezczynność wniesiona za pośrednictwem organu w dniu 7 marca 2012 r. była uzasadniona. Do tej daty organ administracyjny nie podjął żadnych czynności w celu wyjaśnienia okoliczności sprawy. Jednak bezczynność organu ustała po wniesieniu skargi, bowiem organ wydał decyzję w dniu [...] r. – po uprzednim zleceniu operatu w dniu [...] r., który rzeczoznawca sporządził w dniu [...] r. Stąd też uwzględniając stan sprawy z daty rozpoznania skargi na bezczynność, stwierdzić należało, że w sytuacji, gdy decyzja została wydana po wniesieniu skargi, postępowanie sądowe stało się częściowo bezprzedmiotowe.
Nie ma bowiem podstaw do zobowiązania organu do wydania aktu, skoro został już podjęty (vide: uchwała NSA z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08, ONSA i WSA 2009/4/63). Jednakże zdaniem składu orzekającego, brak przesłanek do umorzenia postępowania w pozostałym zakresie. Z mocy art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, nie tylko zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, lecz jednocześnie zobowiązany jest stwierdzić, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jeżeli zatem organ uwzględnił skargę we własnym zakresie, wydając akt po wniesieniu skargi, winien również stwierdzić, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 54 § 3 p.p.s.a.).
Stąd też samo wydanie aktu przez organ, który pozostawał w bezczynności w dacie wniesienia skargi, nie oznacza, że postępowanie sądowe stało się w całości bezprzedmiotowe (vide: wyrok tut. Sądu z dnia 21 maja 2012 r., sygn. akt II SAB/Gl 12/12).
W niniejszej sprawie zachodziły zaś podstawy do stwierdzenia, że bezczynność Starosty [...] miała charakter rażącego naruszenia prawa, a to z uwagi na znaczny okres zwłoki w wydaniu decyzji przed wniesieniem skargi i przewlekłe prowadzenie postępowania po jej wniesieniu oraz brak podania i wykazania, kiedy organ ten otrzymał środki na operat szacunkowy, o przyznanie których i tak wystąpił ze znacznym opóźnieniem, aczkolwiek najpóźniej wydając decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, winien przewidzieć konieczność wydatków na postępowanie o odszkodowanie.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględniając skargę częściowo, orzekł że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem art. 12 ust. 4b specustawy drogowej. Wobec wydania decyzji o odszkodowaniu po wniesieniu skargi, postępowanie sądowe podlegało zaś umorzeniu w pozostałym zakresie jako bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. O kosztach postępowania, obejmujących wpis sądowy w kwocie 100 zł, rozstrzygnięto na wniosek skarżącej po myśli art. 200, art. 201 § 1 i art. 209 tej ustawy.
Sąd administracyjny nie dopatrzył się natomiast przesłanek do wymierzenia organowi grzywny z mocy art. 149 § 2 p.p.s.a., mając na uwadze dyscyplinujący charakter tej regulacji i fakt wydania decyzji przez organ po wniesieniu skargi.
mw