Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] r., które wpłynęło do Urzędu Gminy N. w dniu [...]r., Syndyk masy upadłości "A" w upadłości likwidacyjnej w K. wniósł o wydanie zezwolenia na usunięcie [...] drzew z terenu nieruchomości położonych na działkach nr a,b,c w N. przy ul. [...] We wniosku Syndyk wskazał, że jest samoistnym posiadaczem tego terenu oraz że toczy się postępowanie o stwierdzenie zasiedzenia nieruchomości.
W odpowiedzi Wójt Gminy N. pismem z dnia [...] r. wezwał Syndyka do uzupełnienia wniosku przez dołączenie zgody właściciela nieruchomości na usunięcie drzew. W piśmie tym wskazał, że nieusunięcie tego braku w terminie siedmiu dni spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania na podstawie art. 64 § 2 k.p.a.
Syndyk masy upadłości w piśmie z dnia [...] r. zawiadomił Wójta Gminy, że właścicielem nieruchomości objętych wnioskiem o zezwolenie na usunięcie drzew jest Spółka "A". Spółka ta jest bowiem posiadaczem samoistnym nieruchomości w rozumieniu art. 341 Kodeksu cywilnego, zatem domniemywa się, że jest także ich właścicielem. Dane o osobie właściciela pozostające w zasobach Starostwa Powiatowego w R. nie są wiążące, a nieruchomości nie posiadają zaś urządzonych ksiąg wieczystych. Brak jest podstaw do występowania do Skarbu Państwa o wyrażenie zgody na usunięcie drzew.
Wójt Gminy N. pismem z dnia [...] r. ponownie wezwał Syndyka o dołączenie zgody właściciela nieruchomości, tj. Starosty [...] reprezentującego Skarb Państwa, w terminie siedmiu dni po rygorem pozostawienia podania bez rozpoznania.
Następnie Wójt Gminy N., nie uwzględniając argumentacji Syndyka zawartej w kolejnym piśmie z dnia [...] r., pismem z dnia [...] r. [...] w oparciu o art. 64 § 2 k.p.a. pozostawił podanie Syndyka masy upadłości bez rozpoznania. Wójt wskazał, że wnioskodawca nie usunął w wyznaczonym terminie braku formalnego wniosku przez dołączenie zgody właściciela terenu na usunięcie drzew.
Syndyk masy upadłości takie postępowanie Wójta Gminy uznał za bezczynność i złożył w trybie art. 37 § 1 k.p.a. zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na niezałatwienie sprawy w terminie. W zażaleniu przedstawił dotychczasową argumentację akcentując, że upadła Spółka jest samoistnym posiadaczem nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym, dla których nie są prowadzone księgi wieczyste. Nie ma zatem możliwości obalenia domniemania na podstawie art. 3 i art. 4 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Istnieją więc powody do merytorycznego rozpoznania wniosku, brak zaś było podstaw do pozostawienia podania bez rozpoznania.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] stwierdziło, że wymienione zażalenie Syndyka nie jest uzasadnione. W obszernym uzasadnieniu Kolegium po przedstawieniu stanu sprawy stwierdziło, że zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wójta (burmistrza, prezydenta miasta), wydanego na wniosek posiadacza nieruchomości – za zgodą właściciela nieruchomości albo właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego – jeżeli drzewa lub krzewy zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń. Zgoda właściciela nie jest wymagana w przypadku złożenia wniosku przez użytkownika wieczystego.
W ocenie Kolegium brak zgody właściciela nieruchomości w przypadku, gdy z wnioskiem występuje posiadacz nieruchomości jest brakiem wniosku, na co wskazuje treść art. 83 ust. 4 ustawy o ochronie przyrody. Skoro zaś Syndyk masy upadłości nie wykazał, że wnioskodawca jest właścicielem nieruchomości (we wniosku przyznał, że jest samoistnym posiadaczem), zasadnie Wójt Gminy N. pozostawił podanie bez rozpoznania.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Syndyk masy upadłości "A" S.A. w upadłości likwidacyjnej w K. wniósł o zobowiązanie Wójta Gminy N. do wydania decyzji w sprawie wniosku o udzielenie zezwolenia na usunięcie drzew, zasądzenia od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, a nadto wydanie postanowienia sygnalizacyjnego.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że zarówno organ, jak i inni uczestnicy obrotu prawnego są związani domniemaniem określonym w art. 341 Kodeksu cywilnego, tj. domniemaniem, że posiadanie jest zgodne ze stanem prawnym, a więc że posiadacz samoistny jest również właścicielem rzeczy. Jedynie w przypadku, gdyby nieruchomość posiadała urządzoną księgę wieczystą, obowiązywałoby domniemanie określone w art. 4 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, tj. że podmiot wpisany w księdze wieczystej jest właścicielem nieruchomości. Dane w ewidencji gruntów nie stanowią podstawy do obalenia domniemania. Zatem tylko w sytuacji, gdyby o wyrażenie zgody wystąpił samoistny posiadacz nieruchomości mającej urządzoną księgę wieczystą organ byłby zobowiązany do przyjęcia, że właścicielem jest podmiot ujawniony w księdze i uprawnione byłoby żądanie przedłożenia przez posiadacza zgody właściciela.
W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy N. wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej podtrzymując stanowisko, że niedołączenie przez posiadacza samoistnego zgody właściciela nieruchomości na usunięcie drzew z terenu tej nieruchomości jest brakiem formalnym, podlegającym usunięciu w trybie art. 64 § 1 k.p.a.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie z twierdzeń w niej zawartych okazały się zasadne.
W punkcie wyjścia rozważań należy zauważyć, że zgodnie z art. 64 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, jeżeli podanie nie czyni zadość innym (niż określone w §1) wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Jak trafnie podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 stycznia 1996 r., sygn. akt II SA 1473/94 (ONSA 1997 r. Nr 3, poz. 114) wezwanie to powinno służyć wyłącznie usunięciu braków formalnych wynikających ze ściśle określonych przepisów i nie może zmierzać do merytorycznej oceny przedstawionego wniosku.
Należy przy tym mieć na względzie, że braki formalne podlegające usunięciu w trybie art. 64 § 4 k.p.a. muszą być tego rodzaju, że ich nieusunięcie powoduje bezskuteczność złożonego wniosku. Tylko bowiem żądanie strony niedotknięte brakami formalnymi zdolne jest do wywołania skutku prawnego wszczęcia postępowania w sprawie (por. B. Adamiak w Komentarzu do Kodeksu postępowania administracyjnego, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2011, s. 310).
W rozpoznawanej sprawie postępowanie zostało zainicjowane podaniem (wnioskiem) skarżącego Syndyka masy upadłości o wydanie przez Wójta Gminy N. na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1220 ze zm.), zezwolenia na usunięcie [...] drzew z terenu [...] działek wskazanych we wniosku. Wymagania, jakie winien spełniać wniosek o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości określone zostały w art. 83 ust. 4 ustawy o ochronie przyrody. Stosownie do treści tego przepisu wniosek powinien zawierać:
- 1) imię, nazwisko i adres albo nazwę i siedzibę posiadacza i właściciela nieruchomości albo właściciela urządzeń, o których mowa w ust. 1 pkt 2,
- 2) tytuł prawny władania nieruchomością, z tym że wymóg ten nie dotyczy wniosku właściciela urządzeń, o których mowa w ust. 1 pkt 2,
- 3) nazwę gatunku drzewa lub krzewu,
- 4) obwód pnia drzewa mierzonego na wysokości 130 cm,
- 5) przeznaczenie terenu, na którym rośnie drzewo lub krzew,
- 6) przyczynę i termin zamierzonego usunięcia drzewa lub krzewu,
- 7) wielkość powierzchni, z której zostaną usunięte krzewy,
- 8) rysunek lub mapę określającą usytuowanie drzewa lub krzewu w stosunku do granic nieruchomości i obiektów budowlanych istniejących lub budowanych na tej nieruchomości.
Katalog wymagań jakie winien spełniać wniosek o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów został określony w tym przepisie w sposób wyczerpujący. Oznacza to, że tylko w sytuacji, gdy wniosek nie zawiera któregoś z wymienionych wymagań wójt (burmistrz, prezydent miasta) uprawniony jest do wezwania wnioskodawcy do usunięcia określonego braku formalnego, a w razie niezastosowania się do wezwania i nieusunięcia braku w terminie siedmiu dni – do pozostawienia podania (wniosku) bez rozpoznania na podstawie art. 64 § 2 k.p.a.
Jak już zauważono, jednym z wymagań wniosku jest wskazanie imienia, nazwiska i adresu albo nazwy i siedziby posiadacza i właściciela nieruchomości. Rację ma organ gdy twierdzi, że jeśli wniosek o wydanie zezwolenia złożył posiadacz nieruchomości, wydanie takiego zezwolenia możliwe jest za zgodą właściciela tej nieruchomości (art. 83 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody), a zgoda taka nie jest wymagana jedynie w przypadku wniosku złożonego przez użytkownika wieczystego nieruchomości (art. 83 ust. 1a tej ustawy). Jednakże wbrew twierdzeniom organu zgoda właściciela nieruchomości na usunięcie drzew lub krzewów nie jest warunkiem formalnym (wymaganiem) wniosku, lecz jedną z wielu przesłanek umożliwiających merytoryczne rozpoznanie wniosku po skutecznym wszczęciu postępowania. Przyjęcie poglądu odmiennego oznaczałoby, że właściwy organ już na etapie badania warunków formalnych wniosku uprawniony byłby do merytorycznej oceny wniosku i jego załączników, co jest niedopuszczalne.
Wezwanie do wyjaśnienia braku formalnego wniosku przez dołączenie zgody właściciela nieruchomości na usunięcie z jej terenu drzew lub krzewów nie uzasadnia więc, jak przyjął organ, przepis art. 83 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody. Sąd w składziie rozpoznającym niniejszą sprawę akceptuje w pełni takie stanowisko wyrażone uprzednio przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 grudnia 2010 r., sygn. akt II OSK 2120/10 – http\\:orzeczenia.nsa.gov.pl.
Skarżący Syndyk masy upadłości w złożonym wniosku wskazał, że "A" S.A. w upadłości likwidacyjnej jest samoistnym posiadaczem nieruchomości, a to prawo rzeczowe stanowi tytuł prawny władania nieruchomością. Na wezwanie organu Syndyk w piśmie z dnia [...] r. wyraźnie stwierdził, że Spółka jest również właścicielem nieruchomości, objętych wnioskiem o zezwolenie na usunięcie drzew. Należy więc uznać, że wniosek w omawianym zakresie nie zawierał braków formalnych, o których mowa w art. 83 ust. 4 pkt 1 i 2 ustawy o ochronie przyrody. Skoro zaś, co rozważono, dołączenie do wniosku zgody właściciela nieruchomości nie jest brakiem formalnym, brak było podstaw do pozostawienia bez rozpoznania podania skarżącego Syndyka o wydanie zezwolenia na podstawie art. 64 § 2 k.p.a.
Rzeczą Wójta Gminy N. było przystąpienie do merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącego Syndyka, a w toku postępowania należało m.in. ocenić zasadność twierdzeń mających wykazać, że wnioskodawca będący samoistnym posiadaczem działek nr a,b,c, położonych w N. przy ul. [...], jest jednocześnie ich właścicielem.
Z tego powodu podzielić należy pogląd skarżącego, że Wójt Gminy pozostaje bezczynny w rozpatrzeniu wniosku o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew z terenu nieruchomości objętych wnioskiem z dnia [...] r. (data wpływu podania do organu). Mając na uwadze treść art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) należało zobowiązać Wójta Gminy N. do wydania decyzji załatwiającej wniosek skarżącego Syndyka. Zdaniem Sądu określenie terminu jednego miesiąca, liczonego od daty zwrotu organowi akt administracyjnych, jest wystarczającym do załatwienia sprawy.
Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, gdyż wyłączną przyczyną wstrzymania się przez organ z podejmowaniem czynności było wadliwe rozumienie braków wniosku o zezwolenie na usunięcie drzew, nie zaś celowe i zamierzone nierozpoznawanie wniosku.
O kosztach postępowania sądowego rozstrzygnięto na podstawie art. 200 P.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżącego kwotę 100 zł tytułem wniesionego wpisu od skargi. Strona skarżąca nie wykazała, by poniosła inne koszty postępowania.
W toku rozpoznania sprawy Wójt Gminy N., skoro nie dopatrzył się innych braków wniosku, przystąpi do merytorycznej oceny zasadności żądania usunięcia drzew z terenu działek nr a,b,c, m.in. podda ocenie twierdzenia, że upadła Spółka będąc samoistnym posiadaczem działek jest również ich właścicielem. W postępowaniu ze skargi na bezczynność organu nie jest możliwe zajęcie przez Sąd stanowiska w tej materii, gdyż byłoby to odniesienie się do merytorycznej treści mającego zapaść rozstrzygnięcia. W toku prowadzonego postępowania, w świetle informacji zawartej we wniosku o toczącym się postępowaniu sądowym o stwierdzenie zasiedzenia, może wyłonić się zagadnienie prejudycjalne.
Nie można także wykluczyć powstania sporu co do własności działek objętych wnioskiem o udzielenie zezwolenia na wycięcie drzew. W takiej sytuacji rozważy organ, czy istotnie kwestie te mogą być uznane za zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.