Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 1 lipca 2014r. obecnie skarżący M. i M. K. wystąpili do Burmistrza Miasta P. o wydanie zezwolenia na wycinkę drzew na terenie nieruchomości położonej przy ul. [...], działka nr 1 w P. W dniu [...] r. Burmistrz Miasta P. wszczął w niniejszej sprawie postępowanie administracyjne. Następnie w dniu [...] r. pracownicy organu przeprowadzili wizję w terenie.
Pismem z dnia 25 sierpnia 2014r. organ zawiadomił strony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości zapoznania się z aktami sprawy.
W dniu 2 października 2014r. organ zwrócił się do wnioskodawców o złożenie dodatkowych wyjaśnień oraz przedłużył termin załatwienia sprawy do dnia 31 października 2014r.
Pismem z dnia 6 lutego 2015r. pełnomocnik M. i M. K. wniósł do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. zażalenie na niezałatwienie sprawy administracyjnej w terminie.
W dniu [...] r. organ wezwał na przesłuchanie w charakterze strony M. i M.K. Czynności z ich udziałem przeprowadził w dniu [...] r.
Kolejnym pismem z dnia 12 marca 2015r. organ zawiadomił strony o kolejnym przedłużeniu terminu załatwienia sprawy do dnia 13 kwietnia 2015r.
Pismem z dnia [...] r. ponownie wezwał na przesłuchanie tym razem uzupełniające M. i M. K. Pismem z dnia 10 kwietnia 2015r. kolejny raz zawiadomił strony o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy do dnia 24 maja 2015r.
Postanowieniem z dnia [...] r. znak:[...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. stwierdziło, że zażalenie strony jest zasadne i wyznaczyło organowi pierwszej instancji dodatkowy termin załatwienia sprawy do dnia 31 maja 2015r. Nadto zarządziło wyjaśnienie przyczyn i ustalenia osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie, stwierdzając przy tym, że niezałatwienie sprawy w terminie nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
W dniu 8 maja 2015r. organ ponownie wezwał M. i M. K. na uzupełniające przesłuchanie, a następnie pismem z dnia zawiadomił o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy do dnia 16 czerwca 2015r.
Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Burmistrz Miasta P. na podstawie art. 83 ust.1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody (tekst jedn. Dz. U. z 2013r. poz.267 z późn. zm.) odmówił M. K. wydania zezwolenia na usunięcie drzew rosnących na działce nr 1. Decyzja została doręczona pełnomocnikowi strony w dniu 8 lipca 2015r.
Pismem z dnia 3 lipca 2015r. M. i M. K. reprezentowani przez fachowego pełnomocnika wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na bezczynność Burmistrza Miasta P., wnosząc o zobowiązanie organu do wydania decyzji w terminie 14 dni oraz ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie. Nadto wnieśli o wymierzenie organowi grzywny oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Burmistrz Miasta P. wniósł o oddalenie skargi podnosząc, że działanie organu podyktowane było koniecznością dokładnego przeprowadzenia postępowania oraz zachowaniem strony, która nie stawiała się na wyznaczone terminy przesłuchania. Nadto wskazał, że w dniu [...] r. wydał w niniejszej sprawie decyzję.
W toku postępowania sądowego pełnomocnik skarżących wnosił i wywodził jak w skardze, natomiast pełnomocnik organu oświadczył, że z uwagi na wydanie w sprawie decyzji postępowanie w sprawie bezczynności stało się bezprzedmiotowe.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Skarga jest niezasadna.
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012r. poz. 270 z późn. zm. dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organów w przypadkach określonych w pkt 1 - 4a tego przepisu, tj. w sytuacjach, gdy organ ma obowiązek wydać decyzję bądź postanowienie w postępowaniu zwykłym, egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służą odwołanie bądź zażalenie, inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa oraz pisemnych interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnych sprawach.
Zatem skarga na bezczynność jest pochodną skargi na określone formy działania organów administracji publicznej. Oznacza to, że skarga na bezczynność organów zasadna może być tylko w tych przypadkach, w których organy zobowiązane do wydania decyzji i postanowień, bądź do dokonania określonej czynności, z ustawowego obowiązku nie wywiążą się w określonym terminie, a także wówczas, gdy skargę składa uprawniony do tego podmiot. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie.
Stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach z art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji, dokonania czynności, stwierdzenia lub uznania uprawnienia bądź obowiązku wynikających z przepisu prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 (§ 2).
Skargę do sądu administracyjnego można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 1 i § 2 p.p.s.a.).
W przypadku skargi na bezczynność w wydaniu decyzji w postępowaniu administracyjnym o wyczerpaniu środków zaskarżenia można mówić w sytuacji, gdy skarżący przed wniesieniem skargi skorzystał ze środka przewidzianego w art. 37 § 1 k.p.a. Przepis ten stanowi, iż na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35, w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 lub na przewlekłe prowadzenie postępowania służy stronie zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Wniesienie skargi na bezczynność bez wyczerpania środków zaskarżenia albo bez uprzedniego wezwania na piśmie właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa skutkuje odrzuceniem skargi jako niedopuszczalnej (art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.).
Mając na względzie powyższe przyjąć należy, że w sprawie zostały spełnione przesłanki dopuszczalności wniesienia skargi na bezczynność. Skarżący wyczerpali tryb przewidziany w art. 37 § 1 k.p.a., bowiem pismem z dnia [...] r. wnieśli do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie o którym mowa w art. 35 k.p.a.
Przechodząc z kolei do oceny zasadności skargi zważyć należy, iż stan bezczynności organu ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem decyzji, postanowienia czy też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Skarga na bezczynność może być wniesiona po upływie terminu przewidzianego do załatwienia sprawy. Przekroczenie przez organ terminów wskazanych w art. 35 k.p.a. (bądź w przepisach szczególnych) lub przedłużonych w związku z postanowieniami art. 36 k.p.a., oznacza stan bezczynności zaskarżalnej do sądu administracyjnego.
Należy jednak podkreślić, że skargę na bezczynność można wnieść do czasu załatwienia przez właściwy organ sprawy przez wydanie decyzji, postanowienia albo innego aktu lub podjęcia czynności. Jeżeli bowiem organ wydał decyzję przed wniesieniem skargi na bezczynność do sądu administracyjnego, to brak jest podstaw do uznania, że organ ten pozostaje w bezczynności. Nie ma przy tym znaczenia okoliczność, że decyzję doręczono stronie (jej pełnomocnikowi) po dacie wniesienia skargi na bezczynność (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, C.H. Beck, Warszawa 2013r.; oraz wyrok WSA w Gliwicach z dnia 4 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SAB/Gl 1/12, publ. https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Samo doręczenie aktu jest czynnością procesową nieprzyznającą uprawnień bądź obowiązków, nie może być zatem przedmiotem orzeczenia sądu administracyjnego w trybie art. 149 p.p.s.a.
Zauważyć w tym miejscu należy, że decyzja administracyjna rozpoczyna swój byt prawny z chwilą jej sporządzenia, doręczenie zaś ma na celu zakomunikowanie stronie zawartego w niej rozstrzygnięcia, które następuje w chwili złożenia na decyzji podpisu osoby uprawnionej. Zdaniem składu orzekającego nie można podzielić poglądu, że sprawa w okresie pomiędzy datą sporządzenia decyzji, a momentem jej zakomunikowania stronie, nie została zakończona. W postępowaniu administracyjnym załatwienie sprawy poprzedza moment, w którym strona ma możliwość zapoznania się z jej rozstrzygnięciem. Chwila wydania decyzji jest wobec tego datą jej sporządzenia, a nie doręczenia stronie.
Ponadto data sporządzenia decyzji wywołuje oznaczone skutki prawne – data wydania decyzji określa dzień wg którego ocenia się stan faktyczny i prawny jako podstawę rozstrzygnięcia sprawy. Przy czym zwrócić należy uwagę, że data wydania decyzji nie będzie równoważna z tą, od której organ i strony będą związani decyzją; doręczenie lub ogłoszenie decyzji stanowi jej wprowadzenie do obrotu (patrz: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2004, str. 497-498, 518; tak też NSA w wyroku z dnia 25 kwietnia 2006 r., sygn. akt II OSK 714/05, opubl. ONSAiWSA 2006/5/132). Tak więc dla oceny czy w dacie wniesienia skargi na bezczynność organ załatwił sprawę znaczenie ma data wydania decyzji, a nie data jej doręczenia stronie.
Zaznaczyć też należy, że celem skargi na bezczynność nie jest samo stwierdzenie pozostawania przez organ w stanie bezczynności, lecz spowodowanie ustania tego stanu poprzez doprowadzenie do załatwienia przez organ określonej sprawy administracyjnej. Zatem w sytuacji, gdy organ załatwił sprawę (poprzez wydanie decyzji administracyjnej na podstawie art. 104 § 1 k.p.a.) przed wniesieniem skargi na bezczynność do sądu administracyjnego, skarga ta winna podlegać oddaleniu jako nieuzasadniona.
Z akt sprawy wynika, że decyzja Burmistrza Miasta P. została wydana w dniu [...] r. Natomiast skarga na bezczynność została wniesiona w dniu 3 lipca 2015r., a więc po załatwieniu przez organ pierwszej instancji przedmiotowej sprawy. Oznacza to, że w dacie wniesienia skargi organ nie pozostawał w zwłoce w załatwieniu sprawy, bowiem przez wydanie decyzji z dnia [...] r. stan bezczynności organu został zniesiony. Decyzja ta została doręczona pełnomocnikowi skarżących w dniu 8 lipca 2015r., co jednak nie może mieć wpływu na treść rozstrzygnięcia, dla którego istotny pozostaje fakt ustania stanu bezczynności organu przed datą wniesienia skargi.
Wobec powyższego brak było podstaw do uwzględnienia skargi i zobowiązania organu do wydania decyzji w przedmiocie zgody na usunięcie drzew stosownie do dyspozycji art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd nie mógł również uwzględnić wniosku skarżących o wymierzenie organowi grzywny na zasadzie art. 149 § 1 zdanie drugie p.p.s.a., w sytuacji gdy nie stwierdził po stronie organu stanu bezczynności w dacie wniesienia skargi.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.