Uzasadnienie
W piśmie z dnia 25 kwietnia 2018 r. skarżący A. P. wniósł do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach (dalej: PINB) o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie "wyjaśnienia legalności wybudowania garażu i posadowienia baraku na działce [...] przy ul. [...] objętej księgą wieczystą [...] ". PINB ustalił, że właścicielami ww. działki są J. P. i E. P. W wyniku przeprowadzenia oględzin, organ I instancji ustalił, że na działce objętej postępowaniem znajdują się dwa obiekty wybudowane w 1986 r., jeden z nich to drewniany barakowóz bez kół, o wymiarach 6 m x 3 m, posadowiony na płycie, natomiast drugi to garaż z pustaków betonowych, kryty blachą falistą, o wymiarach 6,2 m x 5 m. Pismem z dnia 4 czerwca 2018 r. PINB zawiadomił strony o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego "w sprawie samowolnej budowy garażu i baraku na działce nr [...] przy ulicy [...] w K.".
Następnie organ I instancji przeprowadził szereg czynności dowodowych i decyzją nr [...] z dnia 3 października 2018 r., umorzył postępowanie w sprawie samowolnej budowy garażu i baraku na dz. nr [...] przy ulicy [...] w K. W wyniku odwołania wniesionego przez A. P., Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej ŚWINB) decyzją z dnia 25 stycznia 2019 r., uchylił ww. decyzję organu I instancji i przekazał mu sprawę do ponownego rozpoznania. Decyzją nr [...] z dnia 1 kwietnia 2019 r. PINB ponownie umorzył postępowanie w sprawie samowolnej budowy garażu i baraku na działce o nr ewid. [...] przy ulicy [...] w K. Odwołanie od ww. decyzji wniósł A. P.. Postanowieniem z dnia 22 lipca 2019 r., wydanym w trybie art. 136 KPA, ŚWINB zlecił PINB przeprowadzenie oględzin na terenie działki o nr ewid. [...] w K., celem ustalenia lokalizacji budynku garażu oraz budynku baraku na ww. działce (miejsc usytuowania ww. obiektów oraz ich odległości od granic działki), udokumentowanie wyników oględzin w protokole, szkicu sytuacyjnym oraz dokumentacji fotograficznej.
Dokumentacja z przeprowadzonych przez PINB oględzin wpłynęła do ŚWINB w dniu 9 września 2019 r. Decyzją z dnia 14 października 2019 r., ŚWINB uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie PINB i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Od wymienionej decyzji organu odwoławczego został wniesiony sprzeciw i wyrokiem WSA w Gliwicach z dnia 23 grudnia 2019 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Gl 1514/19, sprzeciw ten został oddalony. Następnie ŚWINB decyzją z dnia 5 listopada 2020 r. uchylił decyzję organu I instancji z dnia 19 maja 2020 r. umarzającą postępowanie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu organowi.
W tej samej dacie – tj. 5 listopada 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził bezczynność PINB i wyrok ten wraz z aktami został doręczony PINB w dniu 19 stycznia 2021 r. Przy czym przed tą datą, tj. 4 grudnia 2020 r. organ I instancji wydał decyzję, która została uchylona decyzją ŚWINB z dnia 22 lutego 2021 r. Decyzja organu odwoławczego, wraz z aktami wpłynęła do organu I instancji w dniu 24 lutego 2021 r. Następnie PINB wydał decyzję z dnia 5 maja 2021 r. o odmowie wydania nakazu rozbiórki. Decyzja ta została uchylona przez organ odwoławczy mocą decyzji z dnia 12 lipca 2021 r. i w wyniku ponownego rozpoznania sprawy zapadła decyzja PINB z dnia 23 sierpnia 2021 r., która została uchylona w wyniku rozpoznania odwołania skarżącego, decyzją ŚWINB z dnia 20 stycznia 2022 r.
W piśmie z dnia 18.02.2022 r. E. P. wniósł o zawieszenie ww. postępowania ze względu na śmierć J. P. PINB w piśmie z dnia 28 lutego 2022 r. wezwał wnioskodawcę o przedłożenie kopii aktu zgonu J. P. i wniosku skierowanego do sądu o wszczęcie postępowania spadkowego. W odpowiedzi E. P. w piśmie z dnia 11 marca 2022 r. (data wpływu do PINB – 16 marca 2022 r.) przedłożył kopię aktu zgonu J. P. W dniu 6 kwietnia 2022 r. wpłynęło do PINB ponaglenie złożone pismem z dnia 1 kwietnia 2022 r. przez pełnomocnika skarżącego – na bezczynność i przewlekłość prowadzonego przez PINB postępowania.
Organ I instancji postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2022 r., wydanym na podstawie art. 97 K.p.a., zawiesił postępowanie administracyjne wszczęte w niniejszej sprawie.
W dniu 11 kwietnia 2022 r. wpłynęła do PINB skarga – złożona pismem z dnia 5 kwietnia 2022 r. przez pełnomocnika skarżącego A.a P.a - na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez PINB w Katowicach. Skarżący zarzucił, że w niniejszym postępowaniu doszło do naruszenia art. 35 § 3 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie i w związku z tym wniósł o wyznaczenie PINB terminu załatwienia sprawy i stwierdzenie, że PINB dopuścił się bezczynności oraz przewlekłego prowadzenia postępowania oraz że bezczynność i przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Ponadto na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. wniósł o wymierzenie PINB grzywny w kwocie 30 000 zł odpowiadającej kwocie do dziesięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku 2021 i o przyznanie skarżącemu od PINB sumy pieniężnej w kwocie 20 000 zł - odpowiadającej kwocie do połowy dziesięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku 2021. Na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. wniósł o przyznanie skarżącemu kosztów postępowania niezbędnych do dochodzenia praw w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.
W odpowiedzi na skargę PINB zaprzeczył zarzutom dotyczącym bezczynności i przewlekłości postępowania. Ponadto podkreślił, że E. P. pismem z dnia 25 lutego 2022 r. wystąpił do organu o zawieszenie ww. postępowania administracyjnego ze względu na śmierć jednej ze stron. PINB wezwał go pismem z dn. 28.02.2022 r. do uzupełnienia wniosku i przedłożenia niezbędnych dokumentów. Pismem z dnia 11.03.2022 r. E. P. uzupełnił wniosek. Organ I instancji postanowieniem z dnia 7.04.2022 r. zawiesił postępowanie administracyjne w sprawie dotyczącej samowolnej realizacji garażu i baraku na dz. nr [...] przy ulicy [...] w K. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie podkreślenia wymagało, że na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która według art. 1 § 2 tej ustawy – co do zasady - sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Natomiast zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 329), zwanej dalej P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 – 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a cytowanego art. 3 § 2 tej ustawy.
Podkreślenia wymagało, że do skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, znajduje zastosowanie art. 52 § 1 P.p.s.a., według którego skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka.
Na podstawie zaś art. 52 § 2 P.p.s.a., przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie.
W przedmiotowej sprawie skarżący wniósł ponaglenie do Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ I instancji.
Wyczerpał zatem obligatoryjny tryb postępowania poprzedzającego złożenie skargi do sądu administracyjnego w tej sprawie. Zgodnie bowiem z art. 37 § 1 K.p.a., na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych albo w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 lub na przewlekłe prowadzenie postępowania, stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu – do organu prowadzącego postępowanie.
Przechodząc do oceny zasadności zarzutu skargi, dotyczącego bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ I instancji, podkreślenia wymagało, że według art. 35 § 1, § 3 i § 5 K.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu.
Natomiast zgodnie z art. 36 K.p.a., o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu.
Wskazać w tym miejscu należało, że pomimo, iż postępowanie administracyjne zostało pierwotnie wszczęte już w kwietniu 2018 r., to na obecnym etapie tego postępowania, termin załatwienia sprawy należało liczyć od zwrotu akt przez organ odwoławczy po wydaniu ostatniej decyzji kasatoryjnej z dnia 20 stycznia 2022 r.
W dniu 25 stycznia 2022 r. PINB otrzymał akta postępowania administracyjnego. W dniu 25 lutego 2022 r. wpłynął do PINB w Katowicach wniosek E. P. z dnia 18 lutego 2022 r. o zawieszenie postępowania w sprawie samowolnie wybudowanych obiektów garażu i baraku na działce numer [...] przy ul. [...] w K. – z uwagi na śmierć strony postępowania.
Następnie pismem z dnia 28 lutego 2022 r. PINB wezwał E. P. do uzupełnienia wniosku o kopię aktu zgonu J. P. i wniosku skierowanego do sądu o wszczęcie postępowania spadkowego. Wyżej wymieniony, odpowiadając na to wezwanie, pismem z dnia 11 marca 2022 r. (data wpływu do PINB - 16 marca 2022 r.) przedłożył kopię aktu zgonu J. P. i informację, że do czasu znalezienia i otwarcia testamentu zmarłej strony, nie jest możliwe ustalenie jej spadkobierców. W dniu 6 kwietnia 2022 r. wpłynęło do PINB ponaglenie złożone pismem z dnia 1 kwietnia 2022 r. przez pełnomocnika skarżącego na bezczynność i przewlekłość prowadzonego przez PINB postępowania. W dniu 7 kwietnia 2022 r. PINB w Katowicach wydał postanowienie numer [...], na podstawie art. 97 KPA, którym zawiesił postępowanie w przedmiotowej sprawie.
W związku z powyższymi okolicznościami, w przedmiotowej sprawie, nie wystąpiły przesłanki do stwierdzenia przewlekłości prowadzenia postępowania przez PINB, Sąd nie dopatrzył się również bezczynności po stronie tego organu.
Analiza akt sprawy wykazała, że – jak już była o tym mowa wyżej - PINB otrzymał decyzję organu odwoławczego wraz z aktami postępowania w dniu 25 stycznia 2022 r. Następnie miało miejsce złożenie przez E. P., wniosku o zawieszenie postępowania administracyjnego w sprawie, z powodu śmierci strony tego postępowania. W związku ze złożeniem takiego wniosku PINB był zobligowany do jego rozpatrzenia. Podkreślenia zaś wymagało, że do terminów określonych wyżej nie wlicza się okresów opóźnień spowodowanych z przyczyn niezależnych od organu - art. 35 § 5 K.p.a. Organ I instancji wezwał stronę o odpis aktu zgonu w dniu 28 lutego 2022 r., następnie bieg terminu określonego wyżej rozpoczął się od dnia 16 marca 2022 r., a więc od dnia, w którym E. P. udzielił odpowiedzi na wezwanie organu (data wpływu pisma do organu).
Natomiast od dnia 16 marca 2022 r. do dnia 7 kwietnia 2022 r., a więc do dnia wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania, upłynęło 22 dni. Nawet w wyniku uwzględnienia dodatkowo okresu, jaki upłynął od zwrotu akt przez organ odwoławczy do wezwania strony o odpis aktu zgonu, nie ma podstaw do stwierdzenia, że doszło do przekroczenia terminu, wskazanego w cytowanych wyżej przepisach K.p.a.
W związku z powyższym, w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z bezczynnością organu, ani też z przewlekłym prowadzeniem postępowania przez ten organ. Odnosząc się do argumentacji zawartej w skardze podkreślenia wymagało, że w ramach rozpoznania skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania, Sąd nie jest uprawniony do merytorycznej oceny działań organu. Skarga ta służy bowiem zwalczaniu bezczynności i przewlekłości w postępowaniu organu i Sąd ocenia jedynie kwestie terminowości działania organu.
W podsumowaniu stwierdzić zatem należało, że nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty skargi, według których organ dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania. W przedmiotowej sprawie – w analizowanym okresie - nie doszło do naruszenia wymienionych w skardze przepisów postępowania.
W związku z tym, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę należało oddalić.