Uzasadnienie
Pismem z dnia 2 lutego 2024 r., po uprzednim złożeniu ponaglenia J.T. złożył do tutejszego Sądu skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta Miasta Z. w przedmiocie wniosku o zasiłku celowego na leki w wysokości 250,00 zł miesięcznie od listopada 2023 roku do lutego 2024 roku i zasiłku celowego na zakup igieł do gleukometru [...] w miesiącu listopadzie 2023 roku w wysokości 100,00 zł. W swej skardze domaga się stwierdzenia, że postępowanie w tej sprawie było prowadzone przewlekle. Wniósł o zasądzenie na jego rzecz od organu kwoty 1000,00 złotych odszkodowania. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że jego wniosek został złożony dnia 3 listopada 2023 roku, decyzja została wydana 14 grudnia 2023 roku, nie był informowany o przedłużeniu postępowania, a organ przekroczył 30 dni na decyzję, działając na jego szkodę.
Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie. Przedstawił następujące kalendarium podejmowanych w sprawie czynności:
- - obecnie skarżący zgłosił się do pracownika socjalnego w punkcie dzielnicowym i uzyskał kserokopię kwestionariusza wywiadu środowiskowego dnia 6 listopada 2023 r.,
- - obecnie skarżący złożył pisemne uwagi do przeprowadzonego wywiadu; w piśmie tym wniósł również o przyznanie kolejnego zasiłku celowego w wysokości 100,00 zł w miesiącu listopadzie br. na igły do glukometru [...] dnia 7 listopada 2023 r.,
- - dnia 23 listopada 2023 r. organ wystosował do wnioskodawcy pismo informujące o braku możliwości załatwienia sprawy w terminie oraz wezwał stronę do uzupełnienia wniosku o wycenione recepty lekarskie potwierdzające konieczność zakupu leków oraz zaświadczenie lekarskie potwierdzające konieczność stosowania glukometru; w tym celu wyznaczono 7-dniowy termin dostarczenia dokumentów,
- - dnia 6 grudnia 2023 r. wnioskodawca odebrał korespondencję, ale nie zareagował na nią,
- - dnia 11 grudnia 2023 r. skarżący wystosował ponaglenie,
- - dnia 14 grudnia 2023 r. została wydana decyzja w sprawie,
- - dnia 18 stycznia 2024 r. SKO w K. uznało ponaglenie za nieuzasadnione.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Stosownie do przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 - dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje również bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
W świetle art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:
- 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
- 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
- 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Stosownie zaś do art. 149 § 1a p.p.s.a. jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).
Wniesienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest dopuszczalne wówczas, gdy strona przed wniesieniem skargi wniosła do organu ponaglenie wyczerpując przysługujący jej środek zaskarżenia (art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a.).
W rozstrzyganej sprawie ponaglenie zostało złożone, co wynika z akt administracyjnych.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że z przewlekłością postępowania mamy do czynienia, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, a podejmowane przez niego działania nie charakteryzują się koncentracją, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. O przewlekłym prowadzeniu postępowania można mówić wówczas, gdy organowi będzie można skutecznie postawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut przeprowadzania czynności (w tym dowodowych), pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia lub pozornych. Przewlekłość postępowania zachodzi zatem, gdy jest ono długotrwałe, prowadzone rozwlekle i trwa ponad konieczność wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych niezbędnych do finalnego rozstrzygnięcia. Ocena, czy postępowanie trwa dłużej niż to konieczne, dokonywana musi być jednak na podstawie zarówno analizy charakteru podejmowanych czynności, jak i stanu faktycznego sprawy.
Na gruncie art. 149 p.p.s.a. przez "przewlekłe prowadzenie postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny. Sąd podziela prezentowany w orzecznictwie pogląd, że nie każde przekroczenie przez organ terminów załatwiania spraw oznacza per se, że organ pozostaje w stanie bezczynności lub prowadzi postępowanie w sposób przewlekły. Konieczne jest bowiem poddanie ocenie istotnych okoliczności konkretnej sprawy, w tym w szczególności stopnia jej skomplikowania (zarówno w aspekcie prawnym, jak i przede wszystkim faktycznym), zaniechań lub wadliwości działań podejmowanych przez organ, a także postawy stron.
Zgodnie z art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Do terminów tych nie wlicza się jednak okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu. Do terminów tych nie wlicza się opóźnień powstałych z winy strony (uczestników postępowania), co należy wiązać z przekroczeniem przez stronę terminów dokonania czynności określonych w przepisach prawa lub wyznaczonych przez organ prowadzący postępowanie. Okresy opóźnień powstałych z przyczyn niezależnych od organu, których nie wlicza się do terminów załatwiania spraw, to opóźnienia inne niż powstałe z winy strony, spowodowane działaniem czynników, na które organ nie miał wpływu.
W rozstrzyganej sprawie wnioski skarżącego zostały skutecznie złożone w dniach 3 listopada 2023 r. i 7 listopada 2023 r.
Pismem z dnia 23 listopada 2023 r. organ poinformował stronę, że sprawa nie może zostać załatwiona w terminie ustawowym i zobowiązał wnioskodawcę do dostarczenia odpowiedniej dokumentacji – w terminie 7 dni. Jak wynika z tego pisma rozstrzygnięcie zapadnie w terminie 14 dni od dnia uzupełnienia wniosku. Skarżący podjął przesyłkę zawierającą to pismo dopiero 6 grudnia 2023 r. Nie zrealizował zobowiązania w terminie, który upływał dnia 13 grudnia 2023 r. Zatem następnego dnia organ rozstrzygnął sprawę w oparciu o posiadany materiał dowodowy. Co istotne, skarżący mając świadomość nałożonego na niego zobowiązania i wyznaczonego terminu, już 11 grudnia 2023 r. złożył ponaglenie.
Czynności w sprawie prowadzono od dnia 3 listopada 2023 r. do 23 listopada 2023 r. Nie można więc zarzucić organowi bierności (biorąc pod uwagę oczywisty fakt, iż zajmował się on w tym czasie większą liczbą spraw). Od dnia 23 listopada 2023 r. termin zakończenia sprawy był w zasadzie zależny od daty uzyskania odpowiedzi od skarżącego, który nie udzielił jej w ogóle.
Należy podkreślić, że zgodnie z art. 35 § 5 kpa do terminów załatwienia sprawy nie wlicza się okresów opóźnień spowodowanych z winy strony, co w niniejszej sprawie niewątpliwie miało miejsce. Nie sposób też stwierdzić, że zwłoka Prezydenta Miasta Z. w wydaniu decyzji może być pojmowana jako zbędna, skoro służyła ustaleniu relewantnych dla postępowania okoliczności i czyniła tym samym zadość zasadzie prawdy obiektywnej, określonej w art. 7 kpa, poprzez dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a.