Uzasadnienie
Pismem z 8 kwietnia 2022 r. A.C. (dalej jako skarżąca) wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na bezczynność Powiatowego Inspektora nadzoru Budowlanego w K. W skardze tej podkreśliła, że Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. postanowieniem z 10 marca 2022 r. wyznaczył wskazanemu organowi termin na rozpoznanie sprawy na dzień 9 kwietnia 2022 r. W ocenie skarżącej organ ten nie jest w stanie w tym dniu zakończyć postepowania, ponieważ nie podjął prawem przewidzianych czynności. Skarżąca wystąpiła o uwzględnienie wniesionej skargi i o wymierzenie organowi grzywny lub przyznanie jej pewnej kwoty pieniężnej w wysokości adekwatnej do czasu prowadzenia postępowania administracyjnego.
W odpowiedzi na skargę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wniósł o jej oddalenie i nie podzielił zarzutów skarżącej i podkreślił, że decyzja w sprawie zostanie wydana przewidzianym prawem terminie. W odpowiedzi tej przedstawiono działania podejmowane przez organ a zmierzające do wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych rozpoznawanej sprawy, w tym uzyskanie w ostatnim okresie istotnego dla sprawy dokumentu umożliwiającego podjęcie finalnego rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Kontrola sądu administracyjnego, w myśl z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329), sprowadza się do badania zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Kontrola ta polega na badaniu, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 i 9 przywołanej powyżej ustawy, przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego może być także brak działań administracji publicznej w sytuacji, gdy obowiązujące przepisy nakładają na jej organy obowiązek załatwienia sprawy administracyjnej w określonym czasie i w określonej formie. Z treści przywołanych przepisów ustawy procesowej wynika, że zaskarżalna do Sądu opieszałość organu administracji w procedowaniu może przybrać dwie postaci -bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Uwzględniając skargę Sąd stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Sąd jednocześnie stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa co wynika z art. 149 § 1 powołanej ustawy. Ponadto, zgodnie z art. 149 § 2 tego aktu - Sąd, w przypadku, o którym mowa w art. 149 § 1 - może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 tej ustawy, a także może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w przywołanym przepisie.
Natomiast w przypadku nieuwzględnienia skargi, Sąd ją oddala stosownie do treści art. 151 przedmiotowej ustawy. Zwrócić także trzeba uwagę, że sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co znajduje umocowanie w treści art. 134 § 1 przywoływanej ustawy.
W postępowaniu przed Sądem wszczętym na podstawie skargi na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przedmiotem kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji publicznej, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w określonej formie i w przewidzianym przez prawo terminie. Zakres działania sądu administracyjnego ogranicza się zatem do badania, czy organ miał wynikający z przepisów prawa obowiązek wydania aktu lub podjęcia czynności i czy dokonał tego w terminie ustawowym, określonym zgodnie z art. 35 Kodeksu postępowania administracyjnego, ewentualnie przedłużonym przez organ na zasadach określonych w art. 36 tego Kodeksu lub w innym terminie, wynikającym z przepisów szczególnych. Stosownie do postanowień art. 35 § 1 przywoływanego Kodeksu, organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki, a po myśli § 3 tego przepisu załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później, niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania.
Równocześnie stosownie do postanowień § 5 tego artykułu, do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu. W polu widzenia należy mieć także postanowienia art. 36 przedmiotowego Kodeksu, ponieważ zgodnie z § 1 tego przepisu o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu. W tym miejscu dostrzec należy, że instytucja przewidziana art. 36 Kodeksu postępowania administracyjnego z jednej strony wyłącza możliwość skutecznego wnoszenia skargi na bezczynność organu administracji, jednakże instytucja ta nie może być nadużywana, ponieważ wówczas doprowadza do obejścia prawa i tym samym czyni instytucję ponaglenia bezprzedmiotową. Zatem organ administracji publicznej może skorzystać z tej instytucji, jednakże co do zasady winien z niej skorzystać raz, przedstawiając nowy termin jej załatwienia.
W myśli art. 53 § 2b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi warunkiem skutecznego wniesienia do sądu administracyjnego skargi na bezczynność jest to, aby została ona poprzedzona ponagleniem skierowanym do właściwego organu. W rozpoznawanej sprawie skarżąca pismem z 7 lutego 2022 r. złożyła ponaglenie, w którym podniosła, że pomimo upływu przewidzianych terminów organ pierwszej instancji nie wydał przewidywanej decyzji. W następstwie tego ponaglenia [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. postanowieniem z 10 marca 2022 r., stwierdził, że organ pierwszej instancji pozostaje w bezczynności przy czym uznano, że bezczynność ta nie ma miejsca z rażącym naruszeniem prawa i wyznaczono nowy termin do załatwienia sprawy. Oznacza to, że wymogi formalne skutecznego wniesienia przedmiotowej skargi zostały dopełnione. W tej sytuacji rozważyć należy działania organu pierwszej instancji po otrzymaniu akt administracyjnych z tutejszego Sądu rozpoznającego sprzeciw jak również po wpłynięciu do niego postanowienia organu wyższego stopnia z 10 marca 2022 r.
Analiza akt administracyjnych pozwala dostrzec, że organ wyższego stopnia w postanowieniu z 10 marca 2022 r. wyznaczył organowi pierwszej instancji nowy termin rozpoznania przedmiotowej sprawy. Termin ten minął 9 kwietnia 2022 r., równocześnie tutejszy Sąd w ramach własnych działań procesowych ustalił, że w rozpoznawanej sprawie organ pierwszej instancji decyzją z 25 maja 2022 r. nakazał rozbiórkę spornego budynku. Od przedmiotowej decyzji w otwartym terminie do skorzystania ze środka odwoławczego z takiego środka skorzystano, a zatem zostało wniesione odwołania od przywołanej decyzji z 25 maja 2022 r.
Analiza działań organu pierwszej instancji, jak również stanowisko prezentowane przez organ odwoławczy skłaniają do uznania, że w sprawie tej organ pierwszej instancji był bezczynny i bezczynność ta została już dostrzeżona przez organ wyższego stopnia. Także po wydaniu postanowienia przez organ rozpoznający ponaglenie, działania organu pierwszej instancji charakteryzują się bezczynnością, ponieważ w wyznaczonym terminie organ ten nie wydał przewidzianej decyzji. Decyzja taka została wydana z ponad miesięcznym opóźnieniem. W świetle takich ustaleń przyjdzie podzielić stanowisko skarżącej co do pozostawania w bezczynności przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. Mając na uwadze stosunkowo niewielkie opóźnienie, którego wskazany organ się dopuścił, tutejszy Sąd za organem rozpoznającym ponaglenie uznał, że bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Ponadto mając na uwadze fakt wydania przez przedmiotowy organ decyzji administracyjnej rozpoznającej sprawę, zatem zbędne jest zobowiązywanie przywoływanego organu do załatwienia sprawy i wyznaczania mu terminu, w którym winien to uczynić. Tym samym wyczerpana została przesłanka bezprzedmiotowości postępowania, a zatem postępowanie w tym zakresie zostało umorzone.
Przedstawione okoliczności skłaniają wypowiadający się w sprawie Sąd do uznania, że w sprawie tej brak jest podstaw dla wymierzenia organowi administracji publicznej grzywny, natomiast odmiennie sytuacja przedstawia się w kontekście przyznania skarżącej ekwiwalentu z uwagi na poniesione szkody. Skarżąca w skardze do tutejszego Sądu wystąpiła o przyznanie od organu administracji pewnej kwoty pieniężnej, która będzie adekwatna do występującego opóźnienia i będzie skłaniała organ pierwszej instancji do stosownego działania. Mając na uwadze stanowisko skarżącej Sąd uznał, że kwota 300 zł będzie adekwatna do sytuacji występującej w rozpoznawanej sprawie.
O kosztach postępowania orzeczono natomiast na podstawie art. 210 w związku z art. 200 listopada ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Wobec powyższego należało orzec jak w sentencji.