Uzasadnienie
Dnia 30 sierpnia 2022 r. J. G. złożyła do Prezydenta Miasta R. wniosek, opatrzony datą 29 sierpnia 2022 r., o wypłatę dodatku węglowego. Z uwagi na okoliczność, iż został on złożony jako kolejny wniosek o wypłatę tego dodatku na ten sam adres zamieszkania, zawiadomieniem nr [...] z 10 października 2022 r., doręczonym 2 listopada 2022 r., wniosek został pozostawiony bez rozpoznania. Podstawę tego rozstrzygnięcia stanowił przepis art. art. 2 ust. 3b ustawy z 5 sierpnia 2022r. o dodatku węglowym, zgodnie z którym "w przypadku gdy wniosek o wypłatę dodatku węglowego złożono dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego mającego ten sam adres miejsca zamieszkania, to dodatek ten jest wypłacany wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy. Pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania".
Pismem z dnia 24 listopada 2022 r. strona wniosła o ponowne rozpatrzenie wniosku złożonego dnia 30 sierpnia 2023 r.. W odpowiedzi (z dnia 1 grudnia 2022 r.) organ poinformował, że ze względu na to, iż wniosek z dnia 30 sierpnia 2022 r. został pozostawiony bez rozpoznania konieczne jest złożenie ponownego wniosku, co nie nastąpiło. W związku z powyższym pismem z dnia 28 grudnia 2022 r. pozostawiono pismo z dnia 24 listopada 2022 r. bez rozpoznania.
Niezależnie od tego pismem z dnia 19 grudnia 2022 r. strona złożyła ponaglenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach. Organ ten, postanowieniem z dnia 8 stycznia 2023 r. uznało to ponaglenie za bezzasadne.
Wnioskiem z dnia 12 stycznia 2023 r. strona wniosła o ponowne rozpatrzenie swojego wniosku z 30 sierpnia 2023 r. Prezydent Miasta R. postanowieniem z dnia 6 lutego 2023 r. nr [...] odmówił żądaniu wnioskodawczyni.
Skargę na bezczynność organu, pierwotnie błędnie skierowaną do Rady Miejskiej w R., złożyła wnioskodawczyni. Przedstawiła w niej przebieg postępowania. W argumentacji wskazała, że należy uznać, iż postępowanie administracyjne wszczęte na wniosek strony w dniu 30 sierpnia 2022 roku o przyznanie dodatku węgłowego, pozostaje w toku z uwagi na brak jego formalnego zakończenia decyzją.
Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że wniosek strony został pozostawiony bez rozpoznania na podstawie art. 2 ust. 3b ustawy z 5 sierpnia 2022r. o dodatku węglowym, zgodnie z którym "w przypadku gdy wniosek o wypłatę dodatku węglowego złożono dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego mającego ten sam adres miejsca zamieszkania, to dodatek ten jest wypłacany wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy. Pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania".
Nowelizacja ustawy o dodatku węglowym dokonana na podstawie ustawy z dnia 27 października 2022r. o zakupie preferencyjnym paliwa stałego dla gospodarstw domowych (ustawa ta weszła w życie 3 listopada 2022 r.) wprowadziła możliwość uzyskania dodatku węglowego przez kilka gospodarstw domowych, zamieszkujących pod jednym adresem zamieszkania, jeżeli do dnia 30 listopada 2022 r. nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych, zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach. W takiej sytuacji dodatek mógł zostać przyznany na podstawie decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustalono zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania (art. 2 ust. 3c i 3d ustawy o dodatku węglowym).
Ponadto zgodnie z przepisem art. 31 ustawy z dnia 27 października 2022 r. o zakupie preferencyjnym paliwa stałego dla gospodarstw domowych do postępowań w sprawie wypłaty dodatku węglowego wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, prowadzonych na podstawie ustawy zmienianej w art. 26, stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. W związku z faktem, iż postępowanie w sprawie wypłaty dodatku węglowego wszczęte na wniosek z dnia 30 sierpnia 2022 r. zostało zakończone zawiadomieniem [...] z 10 października 2022 r., a więc przed dniem wejścia powołanej powyżej ustawy, w celu uzyskania tego dodatku strona winna była złożyć kolejny wniosek o jego wypłatę, czego nie uczyniła.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Stosownie do przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje również bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło zgodnie z treścią art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
Zgodnie z brzmieniem art. 53 § 2b p.p.s.a. wymogiem skutecznego wniesienia do sądu administracyjnego skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest jej poprzedzenie ponagleniem skierowanym do właściwego organu. Z kolei zgodnie z art. 37 § 1 k.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli:
- 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność),
- 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość).
Ponaglenie wnosi się do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie, do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia (art. 37 § 3 k.p.a.). W niniejszej sprawie wymóg złożenia ponaglenia do właściwego organu został spełniony.
Zgodnie z brzmieniem art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:
- 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności,
- 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa,
- 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. (art. 149 § 2 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 154 § 6 p.p.s.a. grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów.
W sprawach o przedmiocie objętym skargą uwzględnienia wymaga zasada szybkości postępowania, zawarta w treści art. 12 § 1 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy spoczywa na organach administracji publicznej prowadzących postępowanie w sprawie (art. 7, art. 77 § 1 k.p.a.).
W rozstrzyganej sprawie bezsporne jest, że wniosek skarżącej o wypłatę dodatku węglowego z dnia 30 sierpnia 2022 r. został przez organ administracji pozostawiony bez rozpatrzenia dnia 11 października 2022 r. Nastąpiło to zgodnie z art. 2 ust. 3a i 3b ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 141). Pierwszy ze wspomnianych przepisów stanowi, że "w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem". Drugi zaś wskazuje wyraźnie, że "w przypadku gdy wniosek o wypłatę dodatku węglowego złożono dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego mających ten sam adres miejsca zamieszkania, to dodatek ten jest wypłacany wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy. Pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania". Taka sytuacja faktyczna miała miejsce również w przypadku skarżącej.
Należy mieć świadomość, że tuż po pozostawieniu wniosku o wypłatę dodatku węglowego nastąpiła istotna zmiana w obowiązujących przepisach. Nowelizacja ustawy o dodatku węglowym dokonana na podstawie ustawy z dnia 27 października 2022 r. o zakupie preferencyjnym paliwa stałego dla gospodarstw domowych (nowela ta weszła w życie 3 listopada 2022 r.) wprowadziła możliwość uzyskania dodatku węglowego przez kilka gospodarstw domowych, zamieszkujących pod jednym adresem, jeżeli do dnia 30 listopada 2022 r. nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych, zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach.
Kluczowa jest tu właśnie data 30 listopada 2022 r. Wszelkie ustalenia, dokonane po tym terminie, dotyczące faktycznego funkcjonowania więcej niż jednego gospodarstwa domowego funkcjonujących pod jednym adresem były bezskuteczne.
W rozpatrywanej sprawie skarżąca dnia 24 listopada 2022 r. złożyła wniosek "o ponowne rozpatrzenie sprawy", który teoretycznie mógł być traktowany jako nowy wniosek o wypłacenie dodatku węglowego. Jednakże dopiero pismem z dnia 1 grudnia 2022 r., czyli po dniu 30 listopada 2022 r. została poinformowana o konieczności ponownego wniosku o wypłatę dodatku.
Biorąc pod uwagę powyższe Sądu uznał, że Prezydent Miasta R. był w sprawie bezczynny. Nie podjął działań, które mogłyby skutecznie doprowadzić do rozpatrzenia wniosku strony z dnia 30 sierpnia 2022 r. Jednocześnie skład orzekający doszedł do wniosku, iż w żadnym przypadku nie można uznać, iż bezczynność organu nosiła znamiona rażącego naruszenia prawa. Należy mieć bowiem świadomość, że od miesiąca sierpnia do miesiąca listopada 2022 r. następowały znaczące zmiany w obowiązującym prawie. Organ administracji w sposób prawidłowy pozostawił pierwotnie wniosek strony bez rozpoznania. Jednakże nie zareagował na dalsze działania wnioskodawczyni w sposób umożliwiający jej na dochodzenie swojego prawa do ustalenia możliwości uzyskania dodatku węglowego.
Odnosząc się do żądania skargi przyznania na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej Sąd uznaje, że jest ono nieuzasadnione, ze względów wskazanych wyżej. Należy mieć bowiem świadomość, iż część działań organu administracji była, przynajmniej pośrednio, uzależniona od czynności organów ścigania.
Biorąc pod uwagę powyższe, działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 3, § 1a oraz § 2 p.p.s.a. orzeczono jak sentencji.