Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w rozpoznawanej sprawie postanowieniem z dnia 5 marca 2012 r. w pkt 1 sentencji, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 52 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej zwanej p.p.s.a., odrzucił skargę J. D. jako niedopuszczalną wobec złożenia jej bez zachowania wymaganego prawem trybu. Natomiast w pkt 2 sentencji tegoż orzeczenia, w oparciu o art. 247 p.p.s.a., który stanowi, że prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi – odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
W ustawowym terminie skarżący zaskarżył powołane na wstępie orzeczenie w pkt 2, wskazując w uzasadnieniu, iż brak odpowiedzi na zarządzenie sędziego sprawozdawcy z dnia 9 stycznia 2012 r., którym to zobowiązany został do sprecyzowania, czy wnosi o zwolnienie od kosztów sądów i ustanowienie adwokata, pod rygorem przyjęcia, iż wniosek o prawo pomocy obejmuje jedynie zwolnienie od kosztów sądowych, wynikał z możliwości przyjęcia przez Sąd wskazanego rygoru, a także nie ponoszenia przez skarżącego kosztów nadania przesyłki zawierającej odpowiedź na wezwanie.
Skarżący jednocześnie wystąpił także o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu w związku z zamiarem wniesienia skargi kasacyjnej. Na druku urzędowego formularza, nadesłanym na wezwanie Sądu, wnioskodawca poinformował, iż ze względu na niskie dochody, poza nielicznymi wyjątkami, był zwolniony z ponoszenia kosztów sądowych przez sąd powszechny, jak i administracyjny. Oświadczył, iż prowadzi gospodarstwo domowe samotnie. Podniósł także, że sprawa spadku po zmarłych rodzicach nie jest zakończona, a z zapisanej mu głównej części majątku nie może korzystać, przy czym opłaca za nią podatek. Nadmienił, iż nie posiada środków finansowych nawet na zakup potrzebnych narzędzi (drzewo na opał piłuje ręcznie). Jako wydatek wskazał zakup wczesną wiosną węgla na co przeznaczył [...] zł. Nadto w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący poinformował, że w skład jej majątku wchodzi dom drewniany w przebudowie o powierzchni 20 m2 oraz ogród o powierzchni 346 m2.
Jednocześnie zadeklarował brak zasobów pieniężnych i innych przedmiotów wartościowych. Nadto jako źródło miesięcznego dochodu wskazał otrzymywaną od [...] r. emeryturę w kwocie 616 zł brutto, powiększoną w kwietniu do wysokości 650 zł oraz "własną inicjatywę gospodarczą".
Jak wynika z akt sądowych skarżący występując po raz pierwszy z wnioskiem o prawo pomocy argumentował zwolnienie od kosztów sądowych bardzo ciężką sytuacją materialną i życiem w ubóstwie. Wskazał, iż nie starcza mu pieniędzy na zaspokojenie potrzeb życiowych, a mianowicie na zakup opału, czy na opłaty związane z korzystaniem ze środków komunikacji publicznej. Nadto oświadczył, iż wyposażenie domu jest stare i nadaje się do odnowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje
Przepis art. 195 § 2 p.p.s.a. stanowi, że w sytuacji, gdy zażalenie zarzuca nieważność postępowania lub jest oczywiście uzasadnione, wojewódzki sąd administracyjny, który wydał zaskarżone postanowienie, może na posiedzeniu niejawnym, nie przesyłając akt Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, uchylić zaskarżone postanowienie i w miarę potrzeby rozpoznać sprawę na nowo.
Biorą pod uwagę powyższą regulację wskazać należy, że w niniejszej sprawie poszerzenie przez skarżącego zakresu wniosku o prawo pomocy także o ustanowienia adwokata, spowodowało, iż zażalenie na postanowienie Sądu z dnia 5 marca 2012 r. odmawiające prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych jest oczywiście uzasadnione. Argumentacja skarżącego, jego sytuacja majątkowa (niski dochód), uzasadniają bowiem przychylenie się do złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Zgodnie bowiem z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym osobie fizycznej następuje, jeśli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W myśl art. 245 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy może nastąpić bądź w zakresie całkowitym, bądź częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie fachowego pełnomocnika. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub części, albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie fachowego pełnomocnika, przy czym częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej.
Jak wynika z treści powołanych przepisów, kryterium przesądzającym o przyznaniu lub odmowie przyznania prawa pomocy jest stan majątkowy wnioskodawcy. Ustawa w sposób precyzyjny określa warunki przyznania prawa pomocy, zaś kryteria te każdorazowo są odnoszone do stanu majątkowego ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dopiero analiza podanych we wniosku okoliczności dokonywana w związku z przepisami ustawy daje odpowiedź, czy w odniesieniu do konkretnej sytuacji zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem wniosku.
Przedmiotem badania przy analizie wniosku o przyznanie prawa pomocy jest całokształt okoliczności związanych z sytuacją materialną wnioskodawcy.
Rozpoznając zatem, na skutek złożonego zażalenia, wniosek skarżącego o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, Sąd uznał, iż zachodzą po stronie skarżącego przesłanki warunkujące przyznanie mu takiego prawa. Ocena stanu majątkowego wnioskodawcy, jak również jego możliwości finansowe, w oparciu o podniesione w sprawie okoliczności, prowadzą do wniosku, iż skarżący wykazał dostatecznie, iż spełnia przesłanki do całkowitego uwzględnienia jego żądania. Sytuacja finansowa skarżącego w chwili obecnej nie pozwala na wygospodarowanie sumy pieniężnej na pokrycie kosztów ewentualnego postępowania kasacyjnego, jak i na opłacenie kosztów zastępstwa procesowego, co w konsekwencji uniemożliwiłoby skarżącemu jako osobie pozbawionej środków na ich pokrycie, skorzystanie z prawa dobrodziejstwa do sądu i obrony swoich praw.
Mając na uwadze przytoczoną powyżej argumentację, Sąd działając na podstawie art. 245 § 1 i § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. oraz art. 195 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.