Uzasadnienie
W dniu 8 lutego 2022 r. J. J. (skarżący, strona) zwrócił się ustnie do protokołu do Ośrodka Pomocy Społecznej w T. z wnioskiem o przyznanie zasiłku celowego na dofinansowanie do naprawy instalacji elektrycznej, zasiłku celowego na zakup żywności oraz odzieży, zasiłku celowego na dofinansowanie do energii elektrycznej i gazu. Podanie zostało uzupełnione w dniu 17 lutego 2022 r. wnioskiem o przyznanie pomocy w drodze zasiłku celowego w ramach programu rządowego "Posiłek w szkole i w domu".
W trakcie przeprowadzania rodzinnego wywiadu środowiskowego w dniu 17 lutego 2022 r. ustalono, że wyżej wymieniony nie pracuje, jest zarejestrowany w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku — od 10 lat. Wnioskodawca oświadczył, iż jest współwłaścicielem mieszkania przy ul. [...] w T., posiada dwie działki budowlane w T. o łącznej powierzchni 2387 metrów kwadratowych oraz samochód osobowy (Skoda [...], rocznik [...]). Wskazywał także, że utrzymuje się z pożyczek i wpłat od rodziny i przyjaciół. Przedstawił dokumenty potwierdzające fakt, iż opłaca rachunki. Odmówił jednak złożenia oświadczenia oraz udzielenia informacji dotyczących wysokości dochodów oraz dokumentów potwierdzających ich otrzymanie, co uniemożliwiło ustalenie sytuacji dochodowej w ramach wywiadu. Wnioskodawca odmówił także informacji o wysokości pomocy, którą otrzymuje od rodziny oraz wskazania danych o członkach rodziny.
Pismem z dnia 25 lutego 2022 r., znak: [...] oraz pismem z dnia 8 marca 2022 r., znak: [...] wezwano stronę do uzupełnienia dokumentacji, m.in. poprzez złożenie oświadczenia o dochodach ze wskazaniem kwoty oraz źródła pochodzenia, przesłania analizy budżetu domowego, złożenia informacji o członkach rodziny, pod rygorem wydania decyzji przez organ na podstawie zebranego materiału dowodowego. Mimo skutecznie doręczonych wezwań, skarżący nie dostarczył w wyznaczonym terminie wskazanych dokumentów.
W dniu 25 marca 2022 r. strona złożyła pismo adresowane do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach za pośrednictwem Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w T. zatytułowane "Skarga na przewlekłość postępowania" w kwestii nieudzielenia pomocy społecznej. W piśmie tym strona oświadczyła również, że nie posiada żadnego dochodu, odmawia ujawnienia członków rodziny, jak i nie wskazuje kwoty udzielonej przez nich pomocy. Ograniczyła się do wskazania, że analiza budżetu domowego, jest podobna do wydatków wskazanych w tabeli dotyczącej minimum socjalnego.
Wobec powyższego w dniu 25 marca 2022 r. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w T., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta T. decyzją z dnia 25 marca 2022 r., nr [...] odmówił J. J. przyznania pomocy w ramach wieloletniego rządowego programu "Posiłek w szkole i w domu" w formie świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności, z kolei decyzją z tej samej daty nr [...] odmówił ww. przyznania zasiłku celowego na dofinansowanie do naprawy instalacji elektrycznej, zasiłku celowego na zakup żywności oraz odzieży, zasiłku celowego na dofinansowanie do energii elektrycznej i gazu.
W wyniku odwołania strony od decyzji nr [...] z dnia 25 marca 2022 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej zwane: Kolegium) decyzją z dnia 30 maja 2022 r., nr SKO.PS/41.5/387/2022/6220 utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Decyzja organu odwoławczego została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, a sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt
II SA/Gl 1184/22.
Odnosząc się z kolei do pisma strony z dnia 25 marca 2022 r. organ I instancji, biorąc pod uwagę jego treść uznał, że nosi ono znamiona ponaglenia na przewlekłość postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia prawa do świadczeń z zakresu pomocy społecznej i na podstawie art. 37 kpa, przekazał je Kolegium przy piśmie z dnia 1 kwietnia 2022 r., uzupełnionym następnie pismem z dnia 11 kwietnia 2022 r.
Organ odwoławczy potraktował natomiast ww. pismo z dnia 25 marca 2022 r. jako skargę do sądu administracyjnego, z uwagi na to, że jego adresatem był Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach i przekazał odpis ww. pisma temu Sądowi przy piśmie z dnia 19 kwietnia 2022 r.
W związku z powyższym na podstawie zarządzenia z dnia 21 kwietnia 2022 r. (sygn. akt II KO/Gl 46/22) Sąd wezwał Prezydenta Miasta T. do nadesłania oryginału skargi strony z dnia 25 marca 2022 r. wraz z odpowiedzią na skargę i aktami administracyjnymi sprawy.
Przedmiotowa skarga wpłynęła do Sądu w dniu 17 maja 2022 r. Skardze tej nadano niezwłocznie bieg. Zarządzeniem z dnia 20 maja 2022 r. wezwano organ do udzielenia odpowiedzi na skargę, a następnie na podstawie zarządzenia z dnia 6 czerwca 2022 r. wezwano skarżącego do wykazania, czy wystąpił przed wniesieniem skargi z ponagleniem w trybie art. 37 k.p.a. do organu wyższego stopnia na niezałatwienie sprawy w terminie.
Dla dokonania tej czynność wyznaczono skarżącemu siedmiodniowy termin pod rygorem odrzucenia skargi.
Powyższe wezwanie zostało doręczone skarżącemu w dniu 10 czerwca 2022 r.
W odpowiedzi skarżący nadesłał do Sądu pismo z dnia 10 czerwca 2022 r., w którym oświadczył m.in. że składa ponaglenie w trybie art. 37 k.p.a. do Prezydenta Miasta T., nie wykazał natomiast, że wystąpił z przedmiotowym ponagleniem przed wniesieniem skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga podlegała odrzuceniu.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi, sąd administracyjny obowiązany jest z urzędu badać, czy wniesienie skargi jest dopuszczalne. Negatywny wynik takiej kontroli skutkuje brakiem możliwości rozstrzygnięcia sporu i wydania w sprawie wyroku.
Zgodnie z treścią art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259; dalej: p.p.s.a.) skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia, należy zaś rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 53 § 2 p.p.s.a.).
Z powyższych regulacji prawnych wynika, że droga sądowa jest dopuszczalna dopiero po wyczerpaniu możliwości załatwienia sprawy w trybie postępowania administracyjnego. Ponadto na gruncie art. 35 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000, dalej: k.p.a.), organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Zgodnie zaś z art. 37 § 1 k.p.a. strona ma prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w powyższym przepisie (bezczynność), bądź kiedy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Wedle art. 37 § 3 k.p.a. ponaglenie wnosi się: 1) do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie;
- 2) do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia.
W przypadku zatem skargi m.in. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ wskazanym wyżej środkiem zaskarżenia jest ponaglenie, o którym mowa w art. 37 § 1 k.p.a. Z treści cytowanego art. 53 § 2b p.p.s.a. wynika także, że uprzednie złożenie ponaglenia stanowi niezbędny warunek skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego na przewlekłe prowadzenie postępowania.
Jak wynika z akt niniejszej sprawy skarżący nie wykazał jednak, aby skorzystał z opisanego wyżej trybu i złożył ponaglenie, o jakim mowa w art. 37 k.p.a. Nie wykonał też wezwania Sądu o nadesłanie wymaganego ponaglenia. Nie przesłał kopii ponaglenia wystosowanego do organu wyższego stopnia przed wniesieniem skargi. W odpowiedzi na wezwanie Sądu w piśmie z dnia 15 czerwca 2022 r. wskazał jedynie, że składa ponaglenie w trybie art. 37 k.p.a. do Prezydenta Miasta T., nie wykazał jednak, że wystąpił z przedmiotowym ponagleniem przed wniesieniem skargi. W związku z powyższym pismo to nie może być zdaniem Sądu potraktowane jako ponaglenie.
Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Niedopuszczalność skargi z innych przyczyn obejmuje w szczególności sytuację, gdy skarga została wniesiona z naruszeniem art. 52 § 1 p.p.s.a., tj. gdy skarżący złożył skargę pomimo niewyczerpania środków zaskarżenia, jakie służyły mu w administracyjnym toku instancji, a środkiem tym było ponaglenie.
W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a., odrzucił skargę.