Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 24 sierpnia 2022 r. M. G. (skarżący) zwrócił się do Wójta Gminy W. o dodatek węgłowy. We wniosku skarżący podał, że prowadzi czteroosobowe gospodarstwo domowe, natomiast głównym źródłem ogrzewania jego gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe. Jako adres zamieszkania wskazał W. ul. [...]. Nie podał numeru ewidencyjnego budynku.
Z zawiadomienia organu I instancji z dnia 6 września 2022 r. adresowanego do I. D. (teściowej skarżącego) zamieszkałej w W., ul [...] wynika, że dla budynku usytuowanego na nieruchomości oznaczonej działkami o numerach ewidencyjnych [...] został nadany numer porządkowy nr [...]. Zawiadomienie zostało odebrane przez teściową skarżącego w dniu 8 września 2022r.
W dniu 21 października 2022 r. organ I instancji wydał informację o pozostawieniu wniosku skarżącego bez rozpoznania. Informacja była adresowana do skarżącego, a jako adres podano W., ul. [...]. Zawiadomienie zostało odebrane przez teściową skarżącego w dniu 26 października 2022r.
Postanowieniem z nr [...] dnia 1 grudnia 2022 r. organ I instancji odmówił teściowej skarżącego wszczęcia postepowania w sprawie dodatku węglowego z jej wniosku z dnia 2 listopada 2022 r. Wyjaśnił, że dodatek węglowy został jej już przyznany. W postanowieniu wskazano jako adresata: I. D., ul. [...], [...] W. Postanowienie zostało odebrane przez E. D. w dniu 6 grudnia 2022r.
W piśmie z dnia 26 stycznia 2023 r. adresowanym do skarżącego organ I instancji wnosił o uzupełnienie jego wniosku z dnia 20 stycznia 2023 r. i uzasadnienie żądania w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.
W piśmie z dnia 7 lutego 2023 r. skarżący odniósł się do pisma organu I instancji z dnia 26 stycznia 2023 r. Zaznaczył, że numer ewidencyjny został nadany budynkowi, w którym skarżący mieszka już po złożeniu przez niego wniosku o dodatek węglowy. Jego zdaniem organ I instancji całkowicie zignorował ten fakt, co miało wpływ na postępowania wszczęte zarówno z wniosku jego teściowej, jak i z wniosku skarżącego. Nadto odnosząc się do informacji zawartej w piśmie organu I instancji z dnia 20 stycznia 2023 r. wniósł o potraktowanie jego pisma, jako skargi na bezczynność.
Organ I instancji potraktował pismo skarżącego z dnia 7 lutego 2023 r. jako ponaglenie i przesłał je wraz z wyjaśnieniem i kompletem dokumentów do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku- Białej (SKO) przy piśmie z dnia 9 lutego 2023 r.
SKO postanowieniem z dnia 21 lutego 2023 r. nr SKO.IV/424/9090/2023, stwierdziło, że organ I instancji nie dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Pismem z dnia 27 marca 2023 r. skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na bezczynność organu I instancji w sprawie rozpatrzenia jego wniosku o wypłatę dodatku węglowego. Domagał się w niej wydania decyzji o przyznaniu dodatku węgłowego zgodnie z treścią przepisów ustawy o dodatku węglowym. Wniósł o zobowiązanie organu I instancji do wydania decyzji w przedmiocie przyznania dodatku węglowego w terminie miesiąca oraz zasądzenie od strony przeciwnej kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu zaakcentował, że informacja, którą wydał organ I instancji nie zawiera żadnych pouczeń.
Ponadto pismo informacyjne o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania nigdy nie zostało prawidłowo doręczona wnioskodawcy, gdyż zostało wysłana do innego domu, tj. na adres: W., ul. [...] - gdzie mieszka teściowa wnioskodawcy. Stwierdził, że w piśmie przesłanym do SKO przez organ I instancji zawarto szereg nieprawdziwych informacji. Stwierdził, że w sprawie nie były przez organ I instancji poczynione żadne ustalenia ze skarżącym. Skarżący, wbrew twierdzeniom organu I instancji mieszka w osobnym budynku położony pod adresem ul. [...] w W., a jego teściowa mieszka w innym budynku mieszkalnym położonym pod adresem ul. [...] w W. i nie jest to jeden budynek. Podkreślił, że miejsce zameldowania nie musi być adresem zamieszkania.
Według skarżącego w sprawie organ I instancji nie dokonał prawidłowych ustaleń w sprawie. Ponadto skoro w niniejszej sprawie zostało wszczęte postępowanie administracyjne, to winno być zakończone bez zbędnej zwłoki. Mimo upływu terminów do załatwienia sprawy organ I instancji nie podjął działań zmierzających do merytorycznego rozpatrzenia wniosku czy też ustalenia prawidłowego stanu faktycznego w sprawie, zgodnie z treścią przepisów ustawy o dodatku węglowym i bezzasadnie pozostawił sprawę bez rozpoznania.
W odpowiedzi na skargę organ I instancji wniósł o jej oddalenie. Zaakcentował, że skarżący nie złożył wniosku na adres ul. [...]. Zarzucił, że jedynym bezczynnym w sprawie był skarżący.
W piśmie z dnia 16 czerwca 2023 r. pełnomocnik skarżącego szeroko opisał okoliczności złożenia wniosków zarówno przez skarżącego, jak i jego teściową. Stwierdził, że organ I instancji nie dokonał w sprawie ustaleń, które mają wpływ na zgodne z prawem rozpatrzenie wniosku skarżącego o dodatek węglowy. Podkreślił, że na nieruchomości stanowiącej własność teściowej skarżącego znajdują się dwa różne domy, obecnie o numerach [...] i [...], a skarżący wraz z rodziną zamieszkuje pod nr [...]. Do pisma załączył zdjęcia z geoportalu wraz z graficznym wskazaniem obu domów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259; dalej w skrócie "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej.
W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak, w sytuacji gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Instytucja skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji ma na celu ochronę praw strony, przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. W tym świetle należy skonstatować, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi, gdy w prawnie określonym terminie wymieniony organ nie podejmie żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, lecz - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu lub nie podjął czynności.
Powyższe determinuje zakres kontroli sądu, sprowadzającej się w tym wypadku do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego lub czynności.
Zgodnie z brzmieniem art. 53 § 2b p.p.s.a. wymogiem skutecznego wniesienia do sądu administracyjnego skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest jej poprzedzenie ponagleniem skierowanym do właściwego organu. Z kolei zgodnie z art. 37 § 1 k.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli:
- 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność),
- 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość).
Ponaglenie wnosi się do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie, do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia (art. 37 § 3 k.p.a.). W niniejszej sprawie wymóg złożenia ponaglenia do właściwego organu został spełniony.
Zgodnie z brzmieniem art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:
- 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności,
- 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa,
- 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. (art. 149 § 2 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 154 § 6 p.p.s.a. grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów.
W sprawach o przedmiocie objętym skargą uwzględnienia wymaga zasada szybkości postępowania, zawarta w treści art. 12 § 1 K.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy spoczywa na organach administracji publicznej prowadzących postępowanie w sprawie (art. 7, art. 77 § 1 K.p.a.).
W rozstrzyganej sprawie bezsporne jest, że wniosek skarżącego o wypłatę dodatku węglowego z dnia 24 sierpnia 2022 r. został przez organ administracji pozostawiony bez rozpatrzenia dnia 21 października 2022 r. Nastąpiło to zgodnie z art. 2 ust. 3b ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 141), który stanowi, że: "w przypadku gdy wniosek o wypłatę dodatku węglowego złożono dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego mających ten sam adres miejsca zamieszkania, to dodatek ten jest wypłacany wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy. Pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania". Organ nie wyjaśnił, czy w rozpatrywanym przypadku istotnie zaistniała taka sytuacja faktyczna w przypadku skarżącego. Wniosek o dodatek węglowy został złożony przed nadaniem numeru ewidencyjnego budynkowi położonemu w W. ul. [...] zajmowanego zgodnie z oświadczeniem skarżącego przez niego, jego żonę i dwóch synów.
Skarżący wskazał, że zamieszkuje w budynku oznaczonym nr [...]. Ponadto stwierdził, że jego teściowa mieszka w budynku oznaczonym numerem ewidencyjnym [...]. W aktach sprawy znajduje się zawiadomienie organu I instancji z dnia 6 września 2022 r., informujące że dla budynku usytuowanego na nieruchomości oznaczonej działkami o numerach ewidencyjnych [...] został nadany numer porządkowy nr [...].
Wskazać należy, że tuż po pozostawieniu wniosku o wypłatę dodatku węglowego nastąpiła istotna zmiana w obowiązujących przepisach. Nowelizacja ustawy o dodatku węglowym dokonana na podstawie ustawy z dnia 27 października 2022 r. o zakupie preferencyjnym paliwa stałego dla gospodarstw domowych (nowela ta weszła w życie 3 listopada 2022 r.) wprowadziła możliwość uzyskania dodatku węglowego przez kilka gospodarstw domowych, zamieszkujących pod jednym adresem, jeżeli do dnia 30 listopada 2022 r. nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych, zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach.
Kluczowa jest tu właśnie data 30 listopada 2022 r. Wszelkie ustalenia, dokonane po tym terminie, dotyczące faktycznego funkcjonowania więcej niż jednego gospodarstwa domowego funkcjonujących pod jednym adresem były bezskuteczne. Ponadto, w świetle wyjaśnień skarżącego oraz zdjęć z geoportalu wątpliwości budzi to, czy istotnie prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z teściową.
Biorąc pod uwagę powyższe Sądu uznał, że Wójt Gminy W. był w sprawie bezczynny. Nie podjął działań, które mogłyby skutecznie doprowadzić do rozpatrzenia wniosku strony z dnia 24 sierpnia 2022 r. Jednocześnie skład orzekający doszedł do wniosku, że nie można uznać, iż bezczynność organu nosiła znamiona rażącego naruszenia prawa. Należy mieć bowiem świadomość, że od sierpnia do listopada 2022 r. następowały znaczące zmiany w obowiązującym prawie, a próby wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy zamieszkania skarżącego były wyrywkowe i być może doprowadziły do wadliwych ustaleń.
W konsekwencji stwierdzenia bezczynności Sąd na podstawie art. 149 § oraz § 1a p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono zgodnie z art. 200 p.p.s.a. w związku z art.205 § 1. p.p.s.a.