Uzasadnienie
Rozstrzygana sprawa dotyczy skargi T. K., J. K., B. D., J. K., J. K., M.K.,, J. K., M. K., M.K. i A. K. na przewlekłość postępowania Starosty [...] w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.
Przedmiotowe postępowanie zostało zainicjowane pismem obecnie skarżących z dnia [...] r. Domagali się oni zwrotu wywłaszczonych działek oznaczonych numerami 1 i 2 położonych w L.. Postępowanie w sprawie zostało wszczęte [...] r. ale już dnia [...]r. zostało zawieszone ze względu na konieczność spadkobierców byłych właścicieli nieruchomości. Postępowanie podjęto ponownie [...] r. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Starosta [...] decyzją z dnia [...] r. umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe.
W wyniku odwołania stron skargę rozpatrywał Wojewoda [...], który decyzją z dnia [...] r. nr [...]uchylił zaskarżona decyzję i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W ocenie organu odwoławczego Starosta [...] nie wyczerpał w sprawie możliwości dowodowych, przede wszystkim nie wystąpił do Centrum Personalizacji Dokumentów MSWiA w celu ustalenia stron postępowania.
Dnia [...] r. T. K. złożył zażalenie na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Starostę [...]. Dnia [...] r. złożył zaś skargę do tutejszego Sądu za pośrednictwem Wojewody [...]. Jak wynika z dalszej korespondencji, skarga ta została złożona przez wszystkie strony postępowania.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Starosta [...] umorzył postępowanie w sprawie jako bezprzedmiotowe. Postanowieniem o tym samym numerze z dnia [...] r. w odniesieniu do części stron, odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości oznaczonych jako działki 1 i 2 położonych w L..
W odpowiedzi na skargę organ przedstawił wykaz podejmowanych przez siebie czynności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do przepisu art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 – dalej jako "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Z kolei zgodnie z regulacją art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a.
Uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 p.p.s.a.). Ponadto - w myśl art. 149 § 2 p.p.s.a. - sąd, w przypadku, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd ją oddala (art. 151 p.p.s.a.). Zauważyć również należy, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
W sprawie bezsporne jest, że skarżący wystąpili do Starosty [...] o zwrot wywłaszczonych nieruchomości dnia [...] r. Pierwsze rozstrzygnięcie w sprawie nastąpiło zaś [...] r. Zostało ono usunięte z obrotu prawnego decyzją Wojewody [...] z dnia [...]r. Już ta okoliczność wskazuje, iż w sprawie organ I instancji działał w sposób przewlekły. Sąd zauważa, że postępowanie było zawieszone przez okres kilku miesięcy, ale nie zmienia to faktu, iż od daty wpłynięcia wniosku do wydania decyzji pierwszoinstancyjnej upłynęły prawie trzy lata. Zgodnie zaś z art. 35 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego "załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania".
Nie inaczej sytuacja przedstawia się w przypadku podjętego postępowania po uchyleniu decyzji organu I instancji decyzją Wojewody [...] dnia [...] r. Do czasu złożenia zażalenia na bezczynność Starosta [...] wykonał czynności (polegające na wystąpieniu do Centrum Personalizacji Dokumentów MSWiA, jednakże wystąpienie to nastąpiło ze znaczącym opóźnieniem. Jak wynika z nadesłanych akt administracyjnych rozstrzygnięcia kończące postępowanie w sprawie zapadły już w trakcie postępowania przed sądem administracyjnym. Zatem i w tym przypadku można mówić o przewlekłości postępowania. Trwało ono bowiem ponad dwa lata (po uchyleniu pierwszej decyzji przez Wojewodę [...]).
W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie doszło do rażącej przewlekłości postępowania. Oceniając tę kwalifikowaną formę zwłoki w załatwieniu sprawy, istotne znaczenie ma ocena działań organu administracji publicznej w danej sprawie w ich całokształcie. Na ocenę tych działań niewątpliwie ma wpływ m.in. liczba przedłużeń terminów załatwienia sprawy. Zgodnie ze słownikowym znaczeniem, za działanie "rażące" należy uznać działanie bezsporne, ponad miarę, niewątpliwe, wyraźne oraz oczywiste (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 13 lipca 2017 r. sygn. II SAB/Sz 45/17 – za www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Postępowanie Starosty [...] należy ocenić jako nieefektywne poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu. Było ono opieszałe, niesprawne i nieskuteczne, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym.
Podstawę prawną orzeczenia jest art. 149 § 1 p.p.s.a., zaś o kosztach postępowania obejmujących uiszczony wpis od skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach orzekł na mocy art. 200 p.p.s.a., odstępując jednak od wymierzenia organowi grzywny, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a.