Uzasadnienie
S. K. i M. Z-W. pismem z dnia [...] r., które wpłynęło do organu [...]r., zgłosili Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w B. samowolne wybudowanie wjazdu "z terenu ogrodnictwa położonego na działce nr [...] w S. na wspólną drogę dojazdową nr [...]. Podali, że korzystający z bramy (znajdującej się na wjeździe) powodują dewastację i zabłocenie drogi, co czyni korzystanie z niej uciążliwe przy najmniejszych opadach deszczu. Wnioskodawcy domagali się od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. "likwidacji tego wjazdu".
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego pismem z dnia [...]r. poinformował wnioskodawców, iż dewastacja drogi i przenoszenie na kołach samochodów zanieczyszczeń nie podlega Prawu budowlanemu, a rozstrzyganie w tym przedmiocie nie mieści się w kompetencjach organu nadzoru budowlanego.
Wyjaśnił, że właściwym do rozpoznania sporów w tym zakresie jest sąd powszechny, przed którym wnioskodawcy mogą dochodzić swych roszczeń.
Organ stwierdził także, że działki przez które następuje wjazd do gospodarstwa ogrodniczego są własnością tego gospodarstwa.
W dniu [...]r. wnioskodawcy złożyli zażalenie na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. w związku ze sprawą objętą ich zawiadomieniem z dnia [...]r. (data wpływu do organu).
W zażaleniu podali, że oczekiwali likwidacji nielegalnego zjazdu, a nie porad prawnych ze strony organu.
W dniu [...]r. organ I instancji przeprowadził czynności kontrolne w sprawie "wjazdu z terenu ogrodnictwa na drogę dojazdową nr [...] (protokół z [...]r.).
Wobec braku rozstrzygnięcia sprawy, S. K. złożył w dniu [...]r. osobiście skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. w związku z niezałatwieniem sprawy objętej jego wnioskiem z [...]r. (data wpływu).
Skarżący domagał się zobowiązania Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. do załatwienia samowoli zgłoszonej pismem z dnia [...]r. zgodnie z prawem to jest przez wydanie decyzji, wyciągnięcia konsekwencji wobec winnych bezczynności i zasądzenia kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę, uzupełnionej pismem z dnia [...]r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego podał, że skarżący został poinformowany, że ochrony swoich praw powinien dochodzić na drodze postępowania przed sądem powszechnym. Postępowanie wyjaśniające potwierdziło, że roszczenia skarżącego mają charakter cywilny, co oznacza brak właściwości organu nadzoru budowlanego do załatwienia przedmiotowej sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wbrew przekonaniu skarżącego nie każde złożone organowi żądanie, wywołuje skutek procesowy w postaci wszczęcia postępowania. Nie można bowiem w tym zakresie oprzeć się wyłącznie na art. 61 § 1 i § 3 kpa, a konieczne jest uwzględnienie rozwiązań przyjętych w innych przepisach Kpa. Oznacza to, iż ocenę żądania jednostki przeprowadza organ administracji publicznej. Organ musi ocenić żądanie strony zawarte w podaniu pod kątem spełnienia łącznie dwóch warunków: czy żądanie dotyczy sprawy o charakterze indywidualnym i czy dopuszczalne jest rozstrzygnięcie tej sprawy w formie decyzji.
W szczególności żądanie o charakterze cywilnoprawnym, skierowane do organu administracji publicznej, nie wszczyna postępowania na podstawie art. 61 § 3 kpa (por. wyrok NSA z 26 lutego 1992 r. I SA 1408/91).
Nadto organ administracji publicznej zobowiązany jest z urzędu zbadać, czy jest właściwy do rozpatrzenia żądania zawartego w podaniu (art. 19 kpa). W razie gdy ustali, iż nie jest właściwy, obowiązany jest postąpić w zależności od okoliczności w myśl art. 65 § 1 bądź 66 § 1 i § 3 kpa. W szczególności gdy w ocenie organu w sprawie właściwy jest sąd powszechny organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu. Zwrot podania następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie (od dnia 1 stycznia 2004 r. – ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. nr 153, poz. 1271 z zm. – art. 4 pkt 5 tej ustawy). Jednostka, która złożyła podanie, którego rozpatrzenia organ administracji publicznej odmawia z uwagi na brak właściwości, może bronić się przez złożenie zażalenia na postanowienie o zwrocie podania. Forma zaskarżalnego postanowienia gwarantuje stronie uruchomienie procedury kontrolnej najpierw przez złożenie zażalenia, a następnie skargi do sądu administracyjnego.
Postanowienie o zwrocie podania (art. 66 § 3 kpa) jest bowiem postanowieniem, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z zm., dalej ppsa) co oznacza, że brak wydania takiego postanowienia stanowi bezczynność w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 tej ustawy.
Skoro w niniejszej sprawie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił prowadzenia postępowania w zakresie objętym wnioskiem skarżącego, z uwagi na cywilnoprawny w ocenie tego organu charakter żądania, był zobowiązany do wydania postanowienia o zwrocie podania wnoszącemu z pouczeniem o przysługującym środku odwoławczym – zażaleniu (art. 66 § 3 kpa).
Wydanie takiego postanowienia w terminie przewidzianym art. 35 § 3 kpa było obowiązkiem organu i nie mogło zostać zastąpione pismami informującymi.
Oznacza to zaistnienie po stronie organu nadzoru budowlanego I instancji bezczynności i dlatego na podstawie art. 149 i art. 200 ppsa orzeczono, jak w sentencji.