Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 7 lutego 2001 r. W. P. i M. P. wystąpili do Prezydenta Miasta R. o zwrot części nieruchomości, wywłaszczonej pod budowę domków jednorodzinnych decyzją Naczelnika Gminy P. w [...] r.
Następnie działając na wniosek Prezydenta Miasta R. z dnia 21 kwietnia 2010 r. Wojewoda [...] na podstawie art. 26 § 2 kpa postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] wyznaczył Prezydenta Miasta Z. wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej do rozpatrzenia sprawy o zwrot nieruchomości położonej w R. przy ul. [...] obręb R. k.m. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0008 ha, zapisanej w księdze wieczystej Sądu Rejonowego w R. KW nr [...] jako własność Gminy R. Prezydent Miasta Z. pismem z dnia 6 sierpnia 2010 r. nr [...] powiadomił o wszczęciu postępowania w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...], zobowiązując J. P., M. P., U. B. i Z. P. do uzupełnienia wniosku w terminie 14 dni poprzez dostarczenie prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po pierwotnym właścicielu nieruchomości – W. P. Wezwanie to doręczono wnioskodawcom w dniu 13 sierpnia 2010 r.
W dniu 19 sierpnia 2010 r. J. P. przesłał faksem postanowienie Sądu Rejonowego w R. z dnia [...] r. sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po W. P. Z kolei Prezydent Miasta Z. pismem z daty 9 września 2010 r. wezwał Prezydenta Miasta R. o uzupełnienie akt postępowania o dokumenty archiwalne związane z nabyciem przez Skarb Państwa działki nr [...] i przedłożenie ewentualnych decyzji o podziale tej działki.
W odpowiedzi Prezydent Miasta R. pismem z dnia 27 października 2010 r., które wpłynęło do Urzędu Miasta Z. w dniu 2 listopada 2010 r. uzupełnił akta administracyjne, wyjaśniając że przedmiotem nabycia na mocy umowy notarialnej z dnia [...] r. Rep. [...] była działka nr [...] o pow. 0,6886 ha, która następnie uległa scaleniu, a później wielokrotnym podziałom w związku z obrotem prawnym, w konsekwencji których przedmiotowa działka nr [...] stanowi własność Gminy R. jako droga publiczna.
Z kolei J. P. pismem z dnia 12 października 2010 r. wniósł bezpośrednio do Wojewody [...] zażalenie na niezałatwienie sprawy zwrotu nieruchomości zgodnie z wnioskiem z dnia 7 lutego 2001 r.
Rozpatrując zażalenie Wojewoda [...] pismem z dnia 9 listopada 2010 r., które wpłynęło do organu I instancji w dniu 15 listopada 2010 r. wezwał Prezydenta Miasta Z. do przedłożenia całości akt sprawy i ustosunkowania się do zażalenia.
Pismem z dnia 19 listopada 2010 r. Prezydent Miasta Z. udzielił wyjaśnień co do biegu sprawy i przesłał żądane akta sprawy, informując strony, że do czasu rozpoznania zażalenia sprawa nie podlega rozpoznaniu.
Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] uznał zażalenie za nieuzasadnione, zwracając nadesłane akta sprawy w dniu 28 lutego 2011 r. (k. 37 akt adm.).
Natomiast J. P., M. P., U. B. i Z. P. pismem z daty 25 stycznia 2011 r., które wpłynęło do organu w dniu 28 stycznia 2011 r. wnieśli skargę na bezczynność Prezydenta Miasta Z. domagając się wyznaczenia temu organowi terminu załatwienia wniosku w przedmiocie zwrotu działki nr [...] i zasądzenia kosztów postępowania. Skarżący zarzucili naruszenie art. 35 kpa, 8, 9 i 36 kpa oraz art. 7 Konstytucji i po zrelacjonowaniu przebiegu postępowania podnieśli, że Prezydent Miasta Z. pismem z dnia 19 listopada 2010 r. przekazał akta sprawy do Wojewody [...] w celu rozpoznania zażalenia, stwierdzając że sprawa przez ten czas nie podlega rozpoznaniu.
W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta Z. wyjaśnił, że nie ponosi odpowiedzialności za bieg sprawy przed wyznaczeniem go do jej rozpoznania i powołał się na skomplikowany stan faktyczny sprawy.
W toku rozprawy sądowej pełnomocnik organu podał, że w niniejszej sprawie nie została wydana decyzja, bowiem obecnie w urzędzie prowadzone jest około 15 postępowań o zwrot nieruchomości, stąd sprawa ta zostanie załatwiona do końca lipca 2011 r. po przeprowadzeniu rozprawy administracyjnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest uzasadniona, zaś bezczynność Prezydenta Miasta Z. jest wynikiem rażącego naruszenia prawa, a mianowicie znacznego przekroczenia terminów załatwienia sprawy wyznaczonych w art. 35 § 3 kpa i to bez dopełnienia powinności organu wskazania nowego terminu załatwienia sprawy (art. 36 kpa). Faktem jest, że sprawa o zwrot nieruchomości (działki nr [...]) jest skomplikowana z uwagi na fakt, że chodzi jedynie o część wywłaszczonej nieruchomości, która uległa następnie scaleniu z innymi działkami i szeregu podziałom, co przedstawiono w piśmie Prezydenta Miasta R. z dnia 27 października 2010 r. Niewątpliwie też terminy załatwienia sprawy z art. 35 § 3 kpa, a mianowicie nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania dotyczą Prezydenta Miasta Z. dopiero po wyznaczeniu go do załatwienia sprawy przywołanym wyżej postanowieniem Wojewody [...]. Jednak nie budzi wątpliwości, że od dnia 6 sierpnia 2010 r. organ, którego bezczynność zaskarżono, zobligowany był do prowadzenia postępowania wyjaśniającego.
Z przedstawionych akt sprawy wynika zaś, że w toku tego postępowania organ ten prawidłowo zażądał uzupełnienia wniosku o postanowienie w sprawie stwierdzenia nabycia spadku po W. P. oraz zwrócił się do Prezydenta Miasta R. o przedstawienie dokumentacji związanej z wywłaszczeniem nieruchomości i jej obecnym stanem prawnym. Jednakże żądana dokumentacja wpłynęła do Urzędu Miasta Z. w dniu 2 listopada 2010 r. i od tej daty organ administracji nie podjął żadnej czynności procesowej, zmierzającej do załatwienia wniosku, błędnie przyjmując, że nie jest zobowiązany do prowadzenia postępowania w sytuacji, gdy w dniu 19 listopada 2010 r. przekazał akta Wojewodzie [...] na wezwanie tego organu w związku z zażaleniem skarżących w trybie art. 37 kpa. Zażalenie to okazało się też bezskuteczne, bowiem organ administracji nie załatwił sprawy do dnia rozprawy sądowej. Oznacza to, że do dnia wniesienia skargi w niniejszej sprawie, co nastąpiło 28 stycznia 2011 r., upłynął okres ponad 6 miesięcy, przy czym organ żadnych czynności nie podejmował od ponad 2 miesięcy, co z kolei należy kwalifikować jako rażące naruszenie art. 35 § 3 kpa.
Błędnie bowiem organ administracji uznał, że nie jest zobligowany do prowadzenia postępowania po przekazaniu akt sprawy najpierw Wojewodzie [...], a następnie sądowi administracyjnemu po wniesieniu skargi na bezczynność. Taki stan rzeczy nie usprawiedliwia bowiem bezczynności organu w świetle art. 35 § 5 kpa.
Zgodnie z tą regulacją, do terminów załatwienia sprawy nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu. Tymczasem organ administracji miał możliwość prowadzenia postępowania wyjaśniającego po sporządzeniu odpisów akt sprawy, liczącej 32 karty. Zresztą, jak wyjaśnił pełnomocnik organu w toku rozprawy sądowej, w ramach postępowania wyjaśniającego pozostała do przeprowadzenia rozprawa administracyjna. Skorzystanie przez stronę z ochrony prawnej w celu zwalczania bezczynności lub przewlekłości postępowania, nie może bowiem zwalniać organu z podejmowania jakichkolwiek czynności.
Dla oceny rangi naruszenia prawa (art. 35 § 3 kpa), nie ma też znaczenia kwestia, czy przed tym organem prowadzone jest około 15 spraw o zwrot nieruchomości. Organ administracji nie wykazał bowiem, że z przyczyn obiektywnych (np. braki etatowe lub choroba urzędników), liczba spraw przekracza możliwości ich załatwienia. W praktyce, niniejsza sprawa nie została załatwiona w ciągu 10 miesięcy, przy czym od ponad 6 miesięcy nie są podejmowane żadne czynności (do daty wyrokowania). Taki stan rzeczy musiał skutkować uwzględnieniem skargi na bezczynność organu poprzez zobowiązanie go do załatwienia wniosku z dnia 7 lutego 2001 r. – w zakresie działki nr [...].
Zgodnie z art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. (Dz. U. z 2011 r. Nr 6, poz. 18), wyznaczono w tym celu miesięczny termin, który liczony jest od dnia zwrotu akt sprawy (art. 286 § 2 cyt. ustawy). Jednocześnie z mocy art. 149 zd. 2 tej ustawy (w brzmieniu obowiązującym od dnia 17 maja 2011 r. na mocy ustawy zmieniającej z dnia 20 stycznia 2011 r. – Dz. U. Nr 34, poz. 173), Sąd stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 35 § 3 kpa) z uwagi na znaczny okres niepodejmowania żadnych czynności w sprawie. Wobec uwzględnienia skargi należało zasądzić na rzecz skarżących na ich wniosek zwrot poniesionych kosztów w postaci wpisu sądowego w kwocie 100 zł (art. 200, art. 205 § 1 i art. 209 cyt. ustawy).
SW