Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp.z 19 września 2023 r., sygn. akt II SAB/Go 104/23

Uzasadnienie

Pismem z dnia [...] czerwca 2023 r. M.Z. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę m.in. na bezczynność Burmistrza wskazując w niej, że organ nie udzielił jej odpowiedzi na wniosek z dnia [...] grudnia 2022 r. w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez komornika sądowego.

W odpowiedzi na skargę Burmistrz wyjaśnił, że sprawy dotyczące stosunków cywilnoprawnych nie są sprawami administracyjnymi rozstrzyganymi w drodze decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności administracyjnych. Niewątpliwie sprawa o zapłatę za korzystanie z gminnego lokalu mieszkalnego jest sprawą cywilną poddaną kognicji sądów powszechnych. Potwierdza to też zapadły w sprawie wyrok Sądu Okręgowego z [...] października 2022 r., sygn. akt [...] i poprzedzający go wyrok Sądu Rejonowego. Sprawa bezczynności podjęta w skardze M.Z. dotyczy relacji cywilnoprawnych i powinna zdaniem organu zostać odrzucona.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skargę należało odrzucić.

Przed przystąpieniem do badania merytorycznej zasadności skargi Sąd ma obowiązek ustalić, czy sprawa będąca przedmiotem skargi należy do właściwości sądu administracyjnego (art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 - zwanej dalej p.p.s.a.). Katalog aktów prawnych oraz czynności organów administracji publicznej podlegających kontroli sądów administracyjnych wskazany został w treści przepisu art. 3 § 2 p.p.s.a. i obejmuje:

1. 1) decyzje administracyjne;
2. 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3. 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
4. 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 i 803), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;

4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;

1. 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
2. 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
3. 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
4. 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
5. 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Jak stanowi zaś art. 3 § 2a sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. W myśl art. 3 § 3 sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach.

Powyższe wyliczenie stanowi katalog zamknięty. Zaskarżenie aktu lub czynności niewymienionych w powyższym katalogu oznacza, iż sprawa nie jest objęta właściwością sądu administracyjnego, a tym samym zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. skarga podlega odrzuceniu.

W rozpoznawanej sprawie skarżąca zarzuca bezczynność Burmistrza w przedmiocie udzielenia odpowiedzi na skierowany do tego organu wniosek z [...] grudnia 2022 r. w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez komornika sądowego.

Dokonując oceny żądania skarżącej w pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że problematyka związana z najmem nieruchomości, w szczególności kwestie związane z czynnościami prawnymi podejmowanymi przez komornika sądowego podczas postępowania egzekucyjnego są sprawami z zakresu prawa cywilnego, prowadzonymi jak ma to miejsce w niniejszej sprawie na podstawie wyroków sądów cywilnych. Są to więc sprawy cywilne, które stosownie do art. 2 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 1550 ze zm.) powinny być rozpoznawane przez sądy powszechne. Inaczej rzecz ujmując właściwość sądu administracyjnego nie obejmuje rozstrzygania kwestii wynikających ze stosunków cywilnoprawnych. W takiej sytuacji również bezczynność organu w tym przedmiocie, w tym dotycząca udzielenia odpowiedzi w powyższym zakresie, nie może być poddana kontroli sądowoadministracyjnej (por. postanowienie WSA w Szczecinie z 17 maja 2019 r., II SAB/Sz 27/19).

Oznacza to, że skarga na bezczynność przysługuje tylko w tych sprawach, w których są wydawane decyzje i postanowienia (art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a) oraz w tych sprawach, w których mogą być podejmowane akty lub czynności określone w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a także wówczas, gdy odrębna ustawa tak stanowi, co wynika z treści art. 3 § 3 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 15 kwietnia 2008 r., II OSK 496/08). Przedmiot skargi (tzn. bezczynność organu dotycząca rozpoznania wniosku w zakresie zawieszenia postępowania egzekucyjnego) świadczy zatem o jej niedopuszczalności z powodu nieprzekazania przez ustawodawcę tego rodzaju kategorii spraw do zakresu właściwości rzeczowej sądów administracyjnych.

W konsekwencji uznać należało, że skarga nie mogła zostać rozpoznana pod względem merytorycznym, wobec czego Sąd obowiązany był ją odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. jako nienależąca do właściwości sądu administracyjnego, o czym Sąd orzekł w pkt 1 sentencji postanowienia.

Jeżeli chodzi o wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu, stosownie do treści art. 243 § 1 p.p.s.a. prawo to może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo to obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 p.p.s.a.). Jednakże w myśl art. 247 p.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. W orzecznictwie sądowym panuje zgodny pogląd, że o oczywistej bezzasadności skargi można mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Chodzi więc o taką sytuację, w której obowiązujące prawo jasno i jednoznacznie wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego (por. postanowienie NSA z 14 marca 2012 r., II GZ 82/12, LEX nr 1121172), zaś stan faktyczny i prawny danej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości co do braku szans na jej uwzględnienie (por. postanowienie NSA z 28 lutego 2012 r., II FZ 109/12, LEX nr 1121093).

Przepis art. 247 p.p.s.a. znajduje zastosowanie przede wszystkim w sytuacjach, w których skarga kwalifikuje się do odrzucenia (por. postanowienie NSA z 22 lutego 2012 r., I OZ 1110/11, LEX nr 1120723), co ma miejsce w niniejszej sprawie.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 247 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 2 postanowienia.