Uzasadnienie
D.W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej objętej wnioskiem z dnia [...] września 2022 r. W uzasadnieniu skargi podał, iż tego dnia wysłał na adres elektronicznej skrzynki podawczej Sądu Rejonowego wniosek o udostępnienie informacji publicznej w zakresie orzeczenia Sądu Rejonowego z dnia [...] lipca 2022 r., sygn. akt [...], które w ocenie skarżącego powinno zostać udostępnione w zanonimizowanej postaci w Portalu Orzeczeń Sądu Rejonowego, a nie zostało udostępnione. Wniosek wysłany na sądową elektroniczną skrzynkę podawczą nie był pismem procesowym w postępowaniu przed sądem powszechnym, a wnioskiem w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Ustawowy termin na udostępnienie informacji publicznej upłynął, a wnioskowana informacja nie została udostępniona, ani w portalu orzeczeń, ani w formie odpowiedzi na wniosek, na wskazany w nim adres do doręczeń elektronicznych lub na ePUAP.
W ocenie skarżącego jego żądanie wynika z interesu obiektywnego, tzn. wniosek odnosi się do informacji, która ma posłużyć do pełniejszej kontroli członków nad działalnością organów spółdzielni mieszkaniowej. Kwestia czy i jak organy spółdzielni mieszkaniowej realizują obowiązki ustawowe, czy są karane prawomocnymi wyrokami, ma znaczenie dla transparentnego funkcjonowania spółdzielni, co ma istotne znaczenie dla większej ilości osób lub grup obywateli na terenie działania spółdzielni mieszkaniowej. Wszyscy zainteresowani powinni mieć nieskrępowany dostęp do zanonimizowanego orzeczenia Sądu Rejonowego, a w szczególności członkowie spółdzielni mieszkaniowej. Jeżeli skarżony organ nie udostępnił zanonimizowanego orzeczenia na stronie internetowej w portalu orzeczeń, to powinien udostępnić je na wniosek. Bowiem tylko zanonimizowane orzeczenie stanowi informację publiczną, która może być dalej udostępniana, np. w odpowiedziach na zapytania mailowe, na stronie internetowej lub na tablicach ogłoszeń.
W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Rejonowego wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, iż pismem z dnia [...] września 2022 r. skarżący istotnie złożył wniosek o udostępnienie w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej orzeczenia z dnia [...] lipca 2022 r., sygn. akt [...]. Wniosek został przez skarżącego sformułowany w ten sposób, iż żądał on, aby informacja publiczna została udostępniona poprzez umieszczenie w Portalu Orzeczeń Sądu Rejonowego.
Do dnia wniesienia skargi nie zostały podjęte działania zgodnie z wnioskiem. Nie było to jednak możliwe, gdyż Portal Orzeczeń Sądu Rejonowego jest prowadzony przez Ministerstwo Sprawiedliwości. Zadaniem Sądu Rejonowego jest jedynie udostępnianie na tej stronie wyroków z uzasadnieniami. Z uwagi jednak na przeszkody techniczne, uniemożliwiające dodanie do portalu orzeczenia bez uzasadnienia, sąd nie był w stanie dodać żądanego wyroku. Nie była także w jego mocy zmiana sposobu funkcjonowania portalu, Takie działanie może podjąć jedynie administrator systemu i z całą pewnością wiązało by się to z dużymi nakładami finansowymi, które musiałoby ponieść Ministerstwo Sprawiedliwości. Udostępnienie informacji publicznej zgodnie z wnioskiem było zatem niemożliwe. Skarżący, na zarządzenie sędziego prowadzącego sprawę, pismem z dnia [...] września 2022 r. został o powyższym poinformowany.
Nadto w sprawie o sygn. akt [...] skarżący brał udział w charakterze oskarżyciela posiłkowego. Wyrok będący przedmiotem wniosku został skarżącemu przesłany dnia 12 sierpnia 2022 r. w ramach prowadzonego postępowania. Oznacza to, że skarżący miał dostęp do wyroku i był w posiadaniu informacji, o której udostępnienie wnosił w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Posiadał także dostęp do w/w sprawy za pośrednictwem Portalu Informacyjnego Sądów Powszechnych. Wyroki Sądu Rejonowego zamieszczane są w tym portalu, a osoba mająca dostęp do sprawy może w każdej chwili zobaczyć i pobrać dokumenty wydane w toku postępowania.
Skarżący więc miał od samego początku dostęp do przedmiotowego wyroku. Zatem jego prawa w zakresie dostępu do informacji publicznej nie zostały de facto naruszone. Przez cały okres postępowania w przedmiocie dostępu do informacji publicznej mógł on zapoznać się z treścią wyroku.
Niezależnie od powyższego, jak wynika z art. 14 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, organ nie jest zobowiązany by udostępniać informację w żądany sposób, jeśli uniemożliwiają mu to środki techniczne, a tak było w niniejszej sprawie. Organ co prawda powinien powiadomić stronę, w jakiej formie informacja może być udostępniona, jednak zamiast tego pismem z dnia [...] października 2022 r. poinformował skarżącego o braku możliwości udostępnienia informacji publicznej w żądany sposób i przesłał mu zanonimizowany wyrok. Nadto w ocenie organu, w sensie funkcjonalnym zbędne jest udostępnienie informacji publicznej, do której strona ma dostęp.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skargę należało odrzucić.
Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do treści art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej w skrócie p.p.s.a.).
W analizowanej sprawie skarżący domagał się udostępnienia prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego z dnia [...] lipca 2022 r., sygn. akt [...], w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 902, dalej w skrócie u.d.i.p.) Ustawa ta reguluje zakres podmiotowy, przedmiotowy, procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej. Jednym z nich jest udostępnianie informacji publicznej na wniosek (art. 10 u.d.i.p.).
Z akt niniejszej sprawy nadesłanych wraz ze skargą wynika, iż w sprawie, w której Sąd Rejonowy wydał powyższy wyrok, skarżący występował w charakterze oskarżyciela posiłkowego, w związku z czym w dniu 12 sierpnia 2022 r. doręczono mu jako stronie odpis omawianego wyroku z dnia [...] lipca 2022 r., sygn. akt [...] (k. 99 akt sądowych). Następnie dnia 10 września 2022 r. skarżący wystąpił z wnioskiem o udostępnienie w/w wyroku na Portalu Orzeczeń Sądu Rejonowego. Wniosek ten początkowo dołączony został do akt sprawy [...], po czym w sprawie tej, pismem z dnia [...] września 2022 r. udzielono wnioskodawcy informacji, iż zgodnie z §1 pkt 2 zarządzenia Prezesa Sądu Rejonowego z dnia [...] czerwca 2015 r. w sprawie utworzenia internetowego Portalu Orzeczeń Sądu Rejonowego, publikacji w tym portalu podlegają orzeczenia co do istoty sprawy, co do których sporządzono uzasadnienie, przy czym w sprawie [...] strony nie złożyły takiego wniosku.
Wyrok nakazowy z dnia [...] lipca 2022 r. został wnioskodawcy doręczony 12 sierpnia 2022 r. Następnie, po wniesieniu przez D.W. w dniu 28 września 2022 r. opisanej na wstępie skargi na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, dnia [...] października 2022 r. skarżącemu przesłano zanonimizowany wyrok będący przedmiotem wniosku wraz z informacją o braku możliwości zamieszczenia na sądowym portalu orzeczeń wyroku, co do którego nie zostało sporządzone uzasadnienie.
Odnosząc się do powyższych okoliczności sprawy należy zwrócić uwagę, iż w świetle art. 1 ust. 2 u.d.i.p. przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw, określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji, będących informacjami publicznymi. Oznacza to, że niedopuszczalne jest stosowanie omawianej ustawy, gdy żądane informacje, mające charakter informacji publicznych, osiągalne są w innym trybie. W dalszej konsekwencji daje to podstawę do stwierdzenia, że o ile prawo do informacji jest zasadą, to jednak wyjątki od niej powinny być interpretowane ściśle. Nie tylko bowiem sama ustawa o dostępie do informacji publicznej zawiera ograniczenia w jej stosowaniu, ale również nie uchybia w tym względzie przepisom innych ustaw.
Dostęp do akt postępowania w sprawach o wykroczenia (gdyż w sprawach o czyn objęty zarzutem w sprawie, w której Sąd Rejonowy wydał wyrok z [...] lipca 2022 r., sygn. akt [...], orzekanie następuje w trybie Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, o czym stanowi art. 274 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych), jak również możliwość otrzymywania kopii dokumentów z tych akt dla stron tego postępowania reguluje art. 38 § 1 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 1124, dalej w skrócie k.p.w.) w związku z art. 156 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania karnego. W tym zakresie, z mocy art. 1 ust. 2 u.d.i.p. wyłączone jest stosowanie przepisów u.d.i.p.
Ponadto w postępowaniu w sprawach o wykroczenia oskarżyciel posiłkowy może działać jako strona, co wynika z treści art. 25 § 4 k.p.w., przy czym jak już wyżej wskazano, dnia 12 sierpnia 2022 r. doręczono mu jako stronie odpis omawianego wyroku z dnia [...] lipca 2022 r., sygn. akt [...].
Samo powoływanie się na ustawę o dostępie do informacji publicznej nie implikuje konieczności jej stosowania, jeśli z całokształtu okoliczności wynika, że skarżący ma zapewniony dostęp do żądanych informacji w innym trybie i jeżeli jest to wniosek w indywidualnej sprawie. W takim przypadku skarga na bezczynność organu w przedmiocie dostępu do informacji publicznej jako niedopuszczalna winna podlegać odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 19 października 2011 r., I OSK 1987/11, wyrok NSA z 15 marca 2017 r., I OSK 1797/15, postanowienie WSA w Łodzi z 29 czerwca 2021 r., II SAB/Łd 31/21 orzeczenia.nsa.gov.pl). Innymi słowy, tryb dostępu do informacji publicznej wyłączony jest wówczas, gdy informacja publiczna będąca przedmiotem zainteresowania wnioskodawcy osiągalna jest w innym trybie (por. wyrok NSA z 10 października 2012 r., I OSK 1499/21).
W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że skarżący był stroną w postępowaniu [...], a więc dostęp do akt przysługiwał mu na zasadach określonych w art. 38 § 1 k.p.w. w związku z art. 156 Kodeksu postępowania karnego. Skarżącemu przesłano również odpis zapadłego w tej sprawie wyroku. Z uwagi zatem na te okoliczności oraz ze względu na przedstawioną wyżej wykładnię art. 1 ust. 2 u.d.i.p., wniesioną w niniejszej sprawie skargę na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, jako niedopuszczalną, należało odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., o czym orzeczono w pkt 1 sentencji postanowienia.
Zawarte w pkt 2 sentencji rozstrzygnięcie o zwrocie skarżącemu uiszczonego w sprawie wpisu sądowego w kwocie 100 zł znajduje oparcie w treści art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.