Uzasadnienie
R.K., reprezentowany przez pełnomocnika radcę prawnego P.S., wniósł skargę na bezczynność Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej w K., domagając się nakazania organowi administracyjnemu udzielenia czasu wolnego do dnia 31 marca 2008 roku w zamian za "nadgodziny" wypracowane w latach 1995 - 2005 w wymiarze 1 586 godzin. Dodatkowo skarżący wnosił o rozpoznanie sprawy w postępowaniu mediacyjnym, zasądzenia kosztów postępowania oraz przeprowadzenia dowodu z jego akt osobowych, w tym kart "godzin nadliczbowych".
W uzasadnieniu skargi wywodził, iż w latach 1995 - 2005 wypracował "godziny nadliczbowe" w wymiarze 1 586 godzin wg stanu na dzień 1 lutego 2007 roku, za które strona przeciwna nie zapewniła mu czasu wolnego mimo kilkukrotnych monitów. Powołując się na przepisy art. 37 ust 2 i 3 ustawy o Straży Granicznej oraz § 10 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie rozkładu czasu służby funkcjonariuszy Straży Granicznej (Dz. U. z 2002 roku, Nr 82, póz. 748 ze zm.) skarżący wskazywał, iż mimo jego prośby z dnia [...] roku o wyznaczenie czasu wolnego nie doszło do wyznaczenia jakiegokolwiek dnia wolnego w zamian za wypracowane nadgodziny i tym samym strona przeciwna pozostaje w stanie bezczynności w stosunku do istniejącego z mocy prawa obowiązku. Wskazywał też, iż przed złożeniem skargi wezwał stronę przeciwną pismem z dnia [...] roku do usunięcia naruszenia prawa. Podnosił również, iż rozpoznanie skargi na bezczynność podlega kognicji sądu administracyjnego, bowiem w myśl przepisu art. 3 § 2 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi kontrola działalności administracji publicznej obejmuje też orzekanie w sprawach skarg na akty i czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczące praw i obowiązków wynikających z przepisów prawa lub też bezczynności organów zakresie tychże obowiązków.
W odpowiedzi na skargę Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej w K. wnosił o jej oddalenie i zasądzenie poniesionych kosztów procesu. W uzasadnieniu organ wywodził, że zarzuty skargi są całkowicie nieuzasadninine. Podnosił, iż uwzględniając wniosek skarżącego z dnia [...] roku o umożliwienie mu wykorzystania "nadgodzin" wypracowanych w latach 1995 - 2005 w formie dni wolnych, polecił bezpośredniemu przełożonemu skarżącego [...] udzielenie czasu wolnego w zamian za nadgodziny - w miarę możliwości i z uwzględnieniem potrzeb służby. Wskazując na przepisy art. 37 ust. 3 ustawy o Straży Granicznej i § 10 w/w rozporządzenia podnosił, iż obowiązujące przepisy zobowiązują przełożonych do ułatwienia wykorzystania godzin nadliczbowych, ale nie może się to odbywać z pominięciem prawidłowego toku służby oraz istniejących możliwości personalnych. Zarzucał, iż wydając w/w wskazane polecenie nie pozostawał bezczynny. "Nadgodziny" skarżącego są zaewidencjonowane, a ich realizacja następuje w miarę istniejących możliwości.
Począwszy od dnia [...] roku skarżący w zamian za nie uzyskał dni wolne w dniach: 12 lutego; od 27 lutego do 16 marca; 5,9, 13 i 20 kwietnia; 19 maja; 8 czerwca; 6, 13 i 14 lipca oraz od 21 lipca do 7 sierpnia 2007 roku. Dalsze dni wolne za nadgodziny będą mu nadal udzielanie sukcesywnie aż do ich całkowitego rozliczenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga podlegała odrzuceniu na podstawie przepisu art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm. - dalej powoływanej jako: ppsa). Zgodnie z tym przepisem sąd administracyjny odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
W myśl przepisu art. 5 pkt 2 ppsa sądy administracyjne nie są właściwe w sprawach wynikających z podległości służbowej między przełożonymi i podwładnymi. W świetle regulacji ustawy z dnia 12 października 1990 roku o Straży Granicznej (Dz.U. z 2005, Nr 234, póz. 1997 ze zm.) stosunek służbowy funkcjonariusza SG jest służbą, a nie zwykłą pracą najemną. Istotą służby jest zaś dyspozycyjność funkcjonariuszy i dlatego temu stosunkowi służbowemu nadano charakter stosunku administracyjnoprawnego, a więc takiego, w którym organ jednostronnie i władczo kształtuje sytuację prawną funkcjonariusza. Administracyjny charakter stosunku służbowego funkcjonariusza SG, nie oznacza jednak, że wszystkie sprawy mające taki charakter, w tym sprawy wynikające z podległości służbowej między podwładnymi a przełożonymi podlegają kontroli sądowej. Część z nich, o charakterze wewnętrznym, właśnie ze względu na dyspozycyjność będącą cechą stosunku służbowego, jest wyłączona spod takiej kontroli.
Sprawą wynikającą z podległości służbowej jest sprawa indywidualna wiążąca się z przewidzianą w przepisach ustaw szczególnych treścią stosunku służbowego, w szczególności obowiązkiem wykonywania poleceń służbowych przełożonych.
Zgodnie z przepisem art. 37 ust. 1 ustawy o SG czas pełnienia służby funkcjonariusza SG jest określony wymiarem jego zadań, z uwzględnieniem prawa do wypoczynku. W myśl ust. 2 i 3 tego artykułu czas pełnienia służby funkcjonariusza wynosi 40 godzin tygodniowo w przyjętym okresie rozliczeniowym nieprzekraczającym 3 miesięcy; w zamian za czas służby przekraczający normę określoną w ustępie 2 funkcjonariuszowi przysługuje czas wolny od służby w tym samym wymiarze. Stosownie do przepisu § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie rozkładu czasu służby funkcjonariuszy Straży Granicznej (Dz. U. z 2002 roku, Nr 82, póz. 748 ze zm.) w jednostkach organizacyjnych SG wprowadza się rozkład czasu służby. Zgodnie z § 8 kierownik jednostki organizacyjnej Straży Granicznej ustala harmonogram służby w dni tygodnia niebędące dniami służby w jednostce organizacyjnej Straży Granicznej, jeżeli służba w te dni jest niezbędna ze względu na szczególny charakter wykonywanych zadań lub interes społeczny.
W myśl § 10 rozporządzenia w okresie rozliczeniowym każde 8 godzin służby przekraczające normę określoną w art. 37 ust. 2 ustawy jest równoważne jednemu dniowi wolnemu od służby. W zamian za służbę pełnioną w dniu wolnym od służby funkcjonariusz otrzymuje dzień wolny w innym dniu tygodnia. Dnia wolnego udziela się w terminie wskazanym przez funkcjonariusza, jeżeli nie zakłóca to normalnego toku służby. Czas wolny w zamian za służbę pełnioną poza rozkładem czasu służby funkcjonariusz jest obowiązany wykorzystać do dnia zwolnienia ze służby, a przełożony właściwy w sprawach osobowych ma obowiązek mu to ułatwić. Przytoczone regulacje wskazują, że skoro prawo ubiegania się przez funkcjonariusza SG o uzyskanie czasu wolnego może być zrealizowane o ile nie zakłóca to normalnego toku służby, a na właściwym przełożonym ciąży jedynie obowiązek ułatwienia wykorzystania czasu wolnego, to w konsekwencji uznać należy, iż sprawa o udzielenie funkcjonariuszowi czasu wolnego w zamian za służbę pełnioną poza rozkładem czasu służby ma charakter wewnętrzny, wynika z relacji między przełożonym a podwładnym, ze szczególnych cech nadrzędności i podrzędności organizacyjnej oraz cech stosunku służbowego i związanej z nim dyspozycyjności.
Skoro wskazana sprawa nie podlega właściwości sądu administracyjnego i skarga w tym przedmiocie podlegałaby odrzuceniu, to tym samym odrzuceniu podlega również skarga na bezczynność Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej w przedmiocie udzielenia czasu wolnego za "nadgodziny" a w istocie w zamian za służbę pełnioną poza rozkładem czasu służby.
Z tych przyczyn orzeczono jak w sentencji.
W przedmiocie kosztów postępowania Sąd nie orzekał. Zgodnie bowiem z przepisem art. 199 ppsa zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Natomiast przepisy art. 200 i 201 ppsa stanowią, iż zwrot kosztów przysługuje jedynie skarżącemu i to tylko w przypadku uwzględnienia skargi oraz umorzenia postępowania w przyczyn wskazanych w przepisie art. 201 ppsa.