Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] lutego 2017 r. E.G., reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na bezczynność Dyrektora Gimnazjum nr [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oraz wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony na urzędowym formularzu PPF w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżąca podniosła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z dwojgiem małoletnich dzieci oraz, że nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych ani nieruchomości. Zadeklarowała przy tym, iż miesięczny dochód netto jej rodziny wynosi 1.900 zł, na co składa się pobierane przez nią wynagrodzenie za pracę świadczoną w niepełnym wymiarze godzin (400 zł) oraz alimenty na utrzymanie małoletnich córek (2 razy po 750 zł).
Nadto wskazała, że ponosi koszty utrzymania mieszkania (500 zł), wydatki na zakup leków (400 zł), spłaca pożyczkę uiszczając co miesiąc ratę w kwocie 1.250 zł, z kolei na wyżywienie i zakup "najpotrzebniejszych rzeczy" dla siebie i córek wydaje 900 zł.
Na podstawie zarządzenia starszego referendarza sądowego z dnia 23 marca 2017 r. pełnomocnik skarżącej został wezwany do uzupełnienia w terminie 7 dni złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez:
- 1. przedłożenie dokumentów potwierdzających uzyskiwany dochód przez skarżącą (zaświadczenie pracodawcy za okres ostatnich trzech miesięcy),
- 2. przedłożenie wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych za okres ostatnich trzech miesięcy,
- 3. przedłożenie rachunków (dokumentów) potwierdzających ponoszone koszty związane z utrzymaniem mieszkania (domu) i spłatą kredytów.
- 4. przedłożenie rachunków dotyczących ewentualnych kosztów zakupu leków (leczenia).
Pełnomocnik nie odpowiedział na wezwanie, które zostało mu doręczone 30 marca 2017 r.
Zamiast tego, pełnomocnik skarżącej złożył do Sądu pismo procesowe datowane na dzień [...] marca 2017 r., w którym oświadczył, iż cofa skargę w niniejszej sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wniosek jest bezzasadny.
Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej zwanej jako p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania.
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że chociaż w piśmie procesowym z dnia [...] marca 2017 r. pełnomocnik skarżącej oświadczył, iż cofa skargę w niniejszej sprawie, to jednak okoliczność ta nie stanowi jeszcze wystarczającej podstawy do umorzenia postępowania w zakresie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy na podstawie art. 249a p.p.s.a. Przepis ten określa bowiem, że postępowanie w sprawie prawa pomocy umarza się, jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne. Tymczasem, pełnomocnik skarżącej mimo, że cofnął skargę, to jednak nie cofnął samego wniosku o zwolnienie jej od kosztów sądowych. Fakt cofnięcia skargi nie skutkuje również sam w sobie zbędnością rozpoznania takiego wniosku, już choćby z tego powodu, że w świetle art. 220 §1 p.p.s.a., sąd nie podejmie żadnych czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona opłata.
W tym stanie rzeczy, na obecnym etapie postępowania, umorzenie postępowania w zakresie wniosku o przyznanie skarżącej prawa pomocy byłoby przedwczesne, a w konsekwencji przedmiotowy wniosek należało rozpoznać merytorycznie.
Odnosząc się zatem do wniosku należy podnieść, iż w myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.).
Ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem, co jednoznacznie wynika z treści przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
Wnioskodawca ma też obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć wpływ na dokonywaną przez sąd (referendarza sądowego) ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku.
Zważyć trzeba, że pełnomocnik skarżącej nie uzupełnił złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Nie zostały dostarczone: wyciągi z rachunków bankowych, zaświadczenie o wysokości dochodu z tytułu umowy o pracę, rachunki potwierdzające ponoszone koszty związane z utrzymaniem mieszkania i spłatą kredytów. W tej sytuacji nie jest możliwe dokonanie wszechstronnej analizy sytuacji majątkowej skarżącej. Należy bowiem podkreślić, że wykazać oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 189/11, LEX nr 948866). Tymczasem powyższe dokumenty i wyjaśnienia były konieczne tym bardziej, że zachodzą poważne wątpliwości odnośnie wiarygodności informacji zawartych we wniosku dotyczących wysokości miesięcznych dochodów (1.900 zł), zważywszy, iż sama rata pożyczki wynosi 1.250 zł.
Należy mieć także na uwadze, że prywatne zobowiązania finansowe nie mają pierwszeństwo przed zobowiązaniami publicznoprawnymi. Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. W tym kontekście należy wskazać, że wpis od skargi w rozpoznawanej sprawie jest niski – wynosi bowiem 100 zł (§ 2 ust. 1 pkt 6 Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.).
Z przedstawionych względów Sąd uznał, że skarżąca nie wykazała, że zachodzi ustawowa przesłanka, o której mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i dlatego na podstawie powyższego przepisu oraz art. 258 § 4 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.