Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] lutego 2017r. Fundacja [...], reprezentowana przez radcę prawnego A.Z. wniosła skargę na bezczynność Wójta Gminy w sprawie udostępnienia informacji publicznej. Zarzuciła w niej naruszenie art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP w zw. z art. 10 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz art. 1 ust. 1, art. 6 ust. 1, art. 13 ust. 1, art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1764) poprzez nieudzielenie w pełnym zakresie wnioskowanej informacji publicznej oraz niepodjęcie innych przewidzianych prawem czynności. Skarżąca wniosła o:
- 1. stwierdzenie że organ pozostaje w stanie bezczynności w załatwieniu wniosku skarżącego,
- 2. zobowiązanie organu do załatwienia wniosku skarżącego w terminie 14 dni od daty doręczenia mu odpisu prawomocnego wyroku,
- 3. uznanie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa,
- 4. wymierzenie organowi grzywny w wysokości 500 zł,
- 5. zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi Skarżąca podniosła, iż w dniu 19 stycznia 2017 r. za pośrednictwem faksu zwróciła się do organu o udostępnienie informacji publicznej o następującej treści:
- 1. z jakim podmiotem/podmiotami gmina współpracuje w zakresie wywozu śmieci;
- 2. umowy cywilnoprawnej/umów cywilnoprawnych zawartych z podmiotem/podmiotami wskazanymi w pkt. 1 obowiązujących/wykonywanych na dzień złożenia wniosku;
- 3. wszystkich decyzji o warunkach zabudowy wydanych w ramach działalności urzędu w okresie od 1 stycznia 2016 roku do dnia 31 lipca 2016 roku;
- 4. wszystkich umów o pracę dotyczących urzędników (funkcjonariuszy publicznych) zatrudnionych w urzędzie na dzień złożenia wniosku;
- 5. listy imion i nazwisk pracowników samorządowych, którzy w 2015 i 2016 roku otrzymali nagrodę/nagrody oraz wysokość tej nagrody/nagród w odniesieniu do każdego z nagrodzonych pracowników samorządowych oraz informacji o tym jakie osiągnięcia w pracy zawodowej stanowiły podstawę przyznania tej nagrody/tych nagród − w odniesieniu do każdego pracownika samorządowego.
Skarżąca podała, że organ nie udzielił odpowiedzi na złożony wniosek. Na dowód doręczenia wniosku przedstawiła wydruk potwierdzenia "transmisji faksu".
W odpowiedzi na skargę, Wójt Gminy wniósł o jej oddalenie.
Stanowisko uzasadnił twierdzeniem, iż do urzędu gminy nie wpłynął wniosek o udzielenie informacji publicznej złożony telefaksem, zaś bezpośrednio po otrzymaniu skargi Fundacji [...], po sprawdzeniu, ustalono, że faks uległ awarii, co uniemożliwiało komunikację za jego pomocą, o czym obwieszczono na stronie internetowej gminy. Zdaniem Wójta Gminy potwierdzenie przesłania faksu zawiera informację, iż transmisja pisma trwała aż 1 minutę i 55 sekund co dowodzić miało, iż nie była skuteczna. Wójt wytknął również, że wydruk potwierdzenia nadania faksu nie zawierał w swej treści numeru telefonu nadawcy. Stąd, jego zdaniem, skarżąca Fundacja nie wykazała faktu skutecznego złożenia wniosku.
Stwierdzono jednocześnie, że po otrzymaniu skargi Wójt Gminy udostępnił Fundacji dokumenty i informacje objęte wnioskiem z dnia [...] stycznia 2017 r.
W reakcji na odpowiedź na skargę, w piśmie z dnia [...] kwietnia 2017 r. pełnomocnik Fundacji [...] podtrzymał swe wcześniejsze stanowisko w sprawie. Uznał, że stanowisko Wójta Gminy dotyczące nieskuteczności złożenia wniosku było błędne, gdyż przedstawiony przez niego wraz ze skargą wydruk potwierdzenia nadania faksu stanowi niepodważalny dowód skuteczności transmisji, zaś awaria telefaksu urzędu gminy była wynikiem zaniedbania, którego negatywne skutki nie mogą obciążać wnioskującego o udostępnienie informacji publicznej, lecz wyłącznie adresata. Przywołał również stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego potwierdzające obowiązki organu w zakresie należytej konfiguracji systemu odbioru poczty elektronicznej zapewniającej możliwość odbierania pism, co - zdaniem pełnomocnika skarżącej fundacji - należy odnieść również do komunikacji drogą telefaksu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśli art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 718 - określanej dalej jako p.p.s.a.) kontrola ta obejmuje również orzekanie w przedmiocie bezczynności organów lub przewlekłego prowadzenia postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 – 4 lub przewlekłego prowadzenia postępowania w przypadkach określonych w pkt 4a, a w przypadku informacji publicznej także innych podmiotów zobowiązanych do jej udzielenia.
Stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
- 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
- 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Ponadto sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).
Przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie stanowiła bezczynność Wójta Gminy w rozpoznaniu wniosku fundacji [...] o udostępnienie informacji publicznej.
Zgodnie z utartym orzecznictwem sądów administracyjnych, w sprawach ze skarg na bezczynność organu, kognicja sądu administracyjna ogranicza się do zbadania czy organ miał prawny obowiązek wydania aktu lub podjęcia czynności oraz czy dokonał tego w terminie wynikającym z innych przepisów prawa. Zgodnie przyjmuje się jednocześnie, że skarga na bezczynność organu w zakresie udzielenia informacji publicznej nie wymaga poprzedzenia jej zażaleniem na niezałatwienie sprawy w terminie, ani też innym środkiem prawnym, w tym również wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, o którym mowa w art. 52 § 3 p.p.s.a. (zob. np. wyr. NSA z dnia 3 kwietnia 2014 I OSK 2603/13, wyr. WSA w Krakowie z dnia 19 września 2016 r. II SAB/Kr 142/16, orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzecznictwa Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl; w skrócie "CBOSA").
Ocena zasadności skargi Fundacji [...] wymagała w pierwszej kolejności ustalenia, czy informacje i dokumenty, których udostępniania żądała, stanowiły informację publiczną w rozumieniu art. 1 i art. 6 u.d.i.p. oraz czy adresat wniosku należał do kręgu podmiotów zobowiązanych do jej udostępniania.
I tak: w swym wniosku Skarżąca domagała się udostępnienia następujących informacji:
- 1. informacji z jakim podmiotem/podmiotami gmina współpracuje w zakresie wywozu śmieci;
- 2. umowy cywilnoprawnej/umów cywilnoprawnych zawartych z podmiotem/podmiotami wskazanymi w pkt. 1 obowiązujących/wykonywanych na dzień złożenia wniosku;
- 3. wszystkich decyzji o warunkach zabudowy wydanych w ramach działalności tut. urzędu w okresie od 1 stycznia 2016 roku do dnia 31 lipca 2016 roku;
- 4. wszystkich umów o pracę dotyczących urzędników (funkcjonariuszy publicznych) zatrudnionych w tut. urzędzie na dzień złożenia wniosku;
- 5. listy imion i nazwisk pracowników samorządowych, którzy w 2015 i 2016 roku otrzymali nagrodę/nagrody oraz wysokość tej nagrody/tych nagród w odniesieniu do każdego z nagrodzonych pracowników samorządowych oraz informacji o tym, jakie osiągnięcia w pracy zawodowej stanowiły podstawę przyznania tej nagrody/tych nagród - w odniesieniu do każdego pracownika samorządowego.
Wskazać należy, że dostęp do informacji publicznej jest gwarantowany konstytucyjnie (art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP). Szczegółowe zasady jej udostępniania, zgodnie z art. 61 ust. 4 Konstytucji RP reguluje ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 1764 – w skrócie: "u.d.i.p."). Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. przez informację publiczną należy rozumieć "każdą informację o sprawach publicznych". Zakres tego pojęcia, poprzez przykładowe wyliczenie zakresu podlegającej udostępnieniu informacji publicznej, wyjaśnia art. 6 ust. 1 u.d.i.p. Zawarto tam wskazanie m. in. na informacje o podmiotach władzy publicznej, w tym majątku, którym dysponują (art. 6 ust. 1 pkt 2), zasadach funkcjonowania podmiotów władzy publicznej (art. 6 ust. 1 pkt 3) oraz majątku publicznym (art. 6 ust. 1 pkt 5). Przyjmuje się, że informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowanie mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa (zob. M. Jaśkowska, Dostęp do informacji publicznych w świetle orzecznictwa NSA, Toruń 2002, s. 28-29).
Zestawiając takie rozumienie pojęcia informacji publicznej z treścią wniosku Skarżącej Fundacji, należało uznać, że żądane przez nią dokumenty oraz dane mieszczą się w zakresie podlegającej udostępnieniu informacji publicznej. Stanowią one informacje o których mowa: w art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. d/ i f/ oraz w art. 6 ust. 1 pkt 4 tiret pierwsze u.d.i.p. oraz informacje dotyczące gospodarowania środkami publicznymi, jawne publicznie zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 1870 ze zm.). W niniejszej sprawie kwalifikacja żądanych danych, dokumentów i aktów administracyjnych jako informacji publicznej nie była zresztą między stronami sporna, a Wójt Gminy, po otrzymaniu skargi, spełnił żądania wniosku skarżącej Fundacji. Pomimo to Sąd obowiązany był do zbadania tej kwestii i uznał, że spełniona była przedmiotowa przesłanka udzielenia informacji publicznej.
Równocześnie, w ocenie Sądu, spełniona była przesłanka określana jako podmiotowa, ponieważ adresat wniosku – Wójt Gminy, jako organ jednostki samorządu terytorialnego (gminy), wykonujący zadania publiczne, jest organem władzy publicznej (art. 163 i in. Konstytucji RP), a tym samym jest podmiotem obowiązanym do udostępnienia informacji publicznej zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.
Po przesądzeniu powyższych kwestii Sąd ocenił, czy postępowanie Wójta Gminy cechowało się bezczynnością.
Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust.
2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). Jeżeli w wyniku udostępnienia informacji publicznej na wniosek, o którym mowa w art. 10 ust. 1, podmiot obowiązany do udostępnienia ma ponieść dodatkowe koszty związane ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia lub koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku, podmiot ten może pobrać od wnioskodawcy opłatę w wysokości odpowiadającej tym kosztom (art. 15 ust. 1 u.d.i.p.). Podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, powiadomi wnioskodawcę o wysokości opłaty. Udostępnienie informacji zgodnie z wnioskiem następuje po upływie 14 dni od dnia powiadomienia wnioskodawcy, chyba że wnioskodawca dokona w tym terminie zmiany wniosku w zakresie sposobu lub formy udostępnienia informacji albo wycofa wniosek (art. 15 ust. 2 u.d.i.p.). W myśl art. 16 ust. 1 u.d.i.p. odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji.
Wyjaśnić należy, iż bezczynność organu zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności określonej w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. (por. T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 109). Na gruncie u.d.i.p. przez bezczynność organu rozumieć należy sytuację, w której organ zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w przedmiocie informacji publicznej, takiej czynności nie podejmuje bądź też nie wydaje decyzji o odmowie udostępnienia informacji.
Kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie miało jednak ustalenie, czy w ogóle doszło do skutecznego złożenia wniosku o udzielenie informacji publicznej. Skarżąca fundacja dla wykazania faktu doręczenia swego wniosku przedstawiła wydruk potwierdzenia transmisji telefaksu, twierdząc, że jego treść stanowi miarodajny dowód świadczący o tym, iż wniosek skutecznie złożyła. Organ natomiast utrzymywał, że pismo zawierające żądanie nie wpłynęło do urzędu gminy, a sam wydruk potwierdzenia transmisji nie jest dowodem z którego wynika iż wniosek złożono.
O ile brak jest podstaw do kwestionowania oświadczenia Wójta Gminy, iż fizycznie nie zapoznał się z wnioskiem z dnia [...] stycznia 2017 r., to jednak należało uznać, że doręczenie przez skarżącą wniosku o udostępnienie informacji publicznej było skuteczne.
Z przepisów u.d.i.p. nie wynika by złożenie wniosku wymagało zachowania szczególnej formy. Przeciwnie: ustawa minimalizuje formalizm w zakresie procedury wnioskowej. Regułą jest bowiem, że informacja publiczna winna funkcjonować w obiegu publicznym i dostęp do niej, poza wyraźnie wskazanymi ustawowo wyjątkami, nie może być ograniczany. W sytuacji braku określonej informacji w publicznie dostępnych źródłach, jej udostępnienie - stosownie do treści art. 10 ust. 1 u.d.i.p. - następuje na wniosek, natomiast zgodnie z art. 10 ust. 2, informacja publiczna, która może być niezwłocznie udostępniona, jest udostępniana w formie ustnej lub pisemnej. Ustawa dla wniosków w formie pisemnej nie zastrzega szczególnych warunków (zob. I. Kamińska, M. Rozbicka – Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz. 3 Wyd., Warszawa 2016 r. str. 261 i n., wyr. WSA w Krakowie z dnia 20 lipca 2016 r. II SAB/Kr 102/16, wyr.
WSA w Poznaniu z dnia 7 grudnia 2016 r. IV SAB/Po 71/16 opubl. w CBOSA). Należy zatem przyjąć, że dopuszczalne jest złożenie wniosku w formie pisemnej dowolnym środkiem komunikowania na odległość, w tym: pocztą elektroniczną czy telefaksem.
Taka możliwość nakłada na organy władzy publicznej oraz inne organy (obowiązane, z racji wykonywanych zadań, do udostępniania informacji publicznej), obowiązek dbałości o sprawność urządzeń służących do komunikacji w sprawach publicznych. Wskazywano nań również w orzecznictwie sądowoadministracyjnym - m. in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, na który trafnie wskazała strona skarżąca w swym piśmie z dnia [...] kwietnia 2017 r. Kilkukrotnie przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego była kwestia doręczenia wniosku o udzielenie informacji publicznej drogą elektroniczną. W licznych orzeczeniach konsekwentnie przyjmowano, że do obowiązków organu administracji należy taka konfiguracja poczty elektronicznej, oraz takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej organu, które zapewnią bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na ten adres podań, a to wobec prawnej dopuszczalności ich wnoszenia także drogą elektroniczną.
Naczelny Sąd Administracyjny wprost stwierdzał, że skutki trudności, błędów czy nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania przez organy administracji publicznej oficjalnych systemów służących do komunikacji nie mogą być przerzucane na korzystających z tych systemów. Ryzyko nieodebrania przez organ wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej listu, skierowanego na oficjalnie podany adres poczty elektronicznej organu, obciążać musi ten organ, a nie wnioskodawcę (tak NSA w wyr. z dnia 16 września 2016 r. por. też np. post. NSA z dnia 5 listopada 2015 r., I OZ 1414/15, wyr. NSA z dnia 16 lutego 2016 r., I OSK 2186/14, wyr. WSA w Poznaniu z dnia 16 listopada 2016 r. IV SAB/Po 69/16, wyr. WSA w Kielcach z dnia 3 listopada 2016 r. II SAB/Ke 49/16, opubl. w CBOSA). Uprawniony jest zatem wniosek o istnieniu domniemania, że jeżeli wiadomość została prawidłowo nadana na oficjalny adres poczty elektronicznej organu, to znaczy, że dotarła ona do adresata.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim, w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę takie zapatrywania w pełni podziela. Jednocześnie uznaje, że obowiązek dbałości o sprawność działania systemów komunikacji należy odnosić do wszystkich urządzeń służących do komunikacji z organem administracyjnym. Jeżeli zatem organ ustanowił telefaks, jako dostępny publicznie środek komunikowania, to ma obowiązek dbałości by urządzenie to działało w sposób umożliwiający odczytywanie nadesłanych za jego pośrednictwem pism.
Z drugiej strony, jest oczywiste, że rozpoznanie wniosku o udostępnienie informacji publicznej uzależnione jest od jego skutecznego złożenia. Dopóki bowiem wniosek nie zostanie złożony nie można zarzucić organowi zobowiązanemu do udostępnienia informacji publicznej jakichkolwiek nieprawidłowości dotyczących udostępnienia, a przede wszystkim zarzucić że jest bezczynny w rozpoznaniu wniosku, ponieważ postępowanie nie zostało skutecznie wszczęte (wyr. NSA z dnia 17 sierpnia 2016 r. I OSK 1187/16, opubl. w CBOSA). Nie budzi również wątpliwości, że to wnioskodawcę obarcza ciężar wykazania, iż wniosek został doręczony podmiotowi zobowiązanemu do udzielenia informacji. Dlatego, w przypadku kwestionowania przez organ tego, iż wniosek został mu doręczony, wnioskodawca dla udowodnienia skuteczności doręczenia winien przedstawić dowód świadczący o tym, że jego żądanie dotarło do podmiotu od którego domaga się udzielenia informacji publicznej (zob. np. wyr.: WSA w Olsztynie z dnia 24 listopada 2016 r. II SAB/Ol 36/16, wyr. WSA w Białymstoku z dnia 14 czerwca 2016 r. II SAB/Bk 49/16, opubl. w CBOSA).
W niniejszej sprawie Skarżąca, na dowód doręczenia Wójtowi Gminy wniosku o udostępnienie informacji publicznej, przedstawiła potwierdzenie transmisji telefaksu "potwierdzenie faksu" (k. 13 akt sądowych). Z treści tego wydruku wynika, że dnia [...] stycznia 2017 r. o godz. 10:25 przesłano na numer [...] pismo zawierające wniosek o udostępnienie informacji publicznej o treści przytoczonej we wcześniejszej części uzasadnienia. Wydruk zawiera również informacje, że wygenerowało go urządzenie "HP Color KaserJet MFP M476dw" oraz że transmisja trwała 1 minutę i 55 sekund, a w rubryce "wynik" widniała informacja "OK".
W ocenie Sądu wydruk ten potwierdzał fakt skutecznego wysłania pisma, ponieważ wynikają z niego wszystkie dane identyfikujące transmisję – data, godzina, treść pisma oraz wynik transmisji. Brak jest jednocześnie podstaw do kwestionowania oświadczenia pełnomocnika Skarżącej, że wynik transmisji "OK" uzależniony jest od otrzymania przez urządzenie wysyłające telefaks sygnału zwrotnego z urządzenia odbiorczego. Nie budzi również wątpliwości, że numer adresata widniejący na potwierdzeniu transmisji był w dniu [...] stycznia 2017 r. numerem wskazanym na stronie internetowej Gminy jako numer telefaksu.
Suma powyższych okoliczności uprawnia przyjęcie domniemania, iż doszło do doręczenia wniosku. Domniemania tego nie podważa skądinąd wiarygodne oświadczenie Wójta Gminy o fizycznym nieotrzymaniu faksu. Podważając w odpowiedzi na skargę twierdzenie Skarżącej o skutecznej transmisji faksu, Wójt stwierdził bowiem, że w następstwie sprawdzenia przez pracowników urzędu gminy sprawności urządzenia faksu, ustalono, że na skutek awarii przesłanie faksu na numer podany na stronie internetowej było niemożliwe. Takie ogólnikowe oświadczenie nie daje jednak podstaw do stwierdzenia, że nie doszło po stronie organu do zaniedbania w dbałości o sprawność urządzeń służących do komunikacji w sprawach publicznych.
Należy też przypomnieć, że konsekwencje zaniedbania w utrzymywaniu sprawności urządzeń służących do komunikacji obciążać muszą organ, nie zaś wnioskodawcę. Nie można również uwzględnić stanowiska Wójta Gminy o niedochowaniu przez Skarżącą staranności w doręczeniu wniosku, gdyż czynności przez nią podjęte, w szczególności zachowanie wydruku potwierdzenia transmisji faksu zawierającego wskazanie, że była ona skuteczna, świadczą o wyczerpaniu obowiązków wnioskodawcy w zakresie skutecznego wysłania wniosku oraz należytego udokumentowania tej czynności.
Bezpodstawne było jednak stwierdzenie zawarte w piśmie skarżącej z dnia [...] kwietnia 2017 r. stanowiące w istocie sugestię o fałszywości oświadczenia Wójta Gminy o istnieniu na stronie internetowej Gminy informacji o niesprawności telefaksu. W odpowiedzi na skargę organ bowiem wyraźnie wskazał, że informację taką umieszczono na stronie internetowej dopiero po wniesieniu skargi.
Ostatecznie jednak przyjąć należało, że Skarżąca wniosek o udostępnienie informacji publicznej złożyła dnia 19 stycznia 2017 r. a w konsekwencji, że od dnia 20 stycznia 2017 r. rozpoczął bieg czternastodniowy termin na rozpoznanie wniosku wynikający z art. 13 ust. 1 u.d.i.p.
Po tej dacie, co oczywiste z uwagi na przytoczone powyżej okoliczności, organ nie powiadomił Fundacji, aby zachodziły okoliczności określone w art. 13 ust. 2 oraz art. 15 ust. 2 u.d.i.p. Termin udzielenia żądanej informacji publicznej upłynął w dniu 2 lutego 2017 r. Do tego dnia Wójt Gminy nie udzielił informacji na wniosek ani też nie wydał decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej zgodnie z art. 16 ust. 1 u.d.i.p. Informacji tej, w zakresie objętym wnioskiem z dnia [...] stycznia 2017 r., jak wskazał w odpowiedzi na skargę, udzielił natomiast po otrzymaniu skargi, co z kolei powodowało, że ustał stan bezczynności, a zatem odpadł przedmiot postępowania w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku Skarżącej. Powodowało to, że postępowanie w tym zakresie stało się bezprzedmiotowe i jako takie podlegało umorzeniu. Dlatego, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w punkcie I wyroku.
Nie zwalniało to jednak Sądu od podjęcia pozostałych rozstrzygnięć koniecznych w przypadku skargi na bezczynność organu, czyli przewidzianych w art. 149 § 1a p.p.s.a. oraz (ewentualnie) w art. 149 § 2 p.p.s.a. tj. w kwestii stwierdzenia czy naruszenie prawa przez organ miało charakter rażący oraz w kwestii wymierzenia organowi grzywny.
Sąd uznał jednak, że stwierdzona bezczynność Wójta Gminy nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Tej rangi naruszenie, w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a., występuje, gdy bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy i bez wątpliwości można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty (vide: wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, LEX nr 1218894). Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (por. B. Adamiak i J. Borkowski, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 1998 r., s. 808-812). Kwalifikacja naruszenia jako rażącego musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie.
Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (vide: postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r. akt II OSK 468/13, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 10 kwietnia 2014 r. II SAB/Wr 14/14; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 11 października 2013 r., II SAB/Po 69/13 i z dnia 11 marca 2015 r., IV SAB/Po 19/15 opubl. w CBOSA). Taka sytuacja nie zaistniała w niniejszej sprawie. Przyjąć bowiem należy, że przekroczenie terminu wynikło z przeoczonej awarii która spowodowała zakłócenia w odbiorze korespondencji telefaksem. Uchybienia w zakresie dbałości o prawidłowe działanie środków służących do komunikacji, choć były nieumyślnie zawinione przez organ to jednak nie uzasadniały uznania spowodowanego nimi zaniechania w zakresie rozpatrzenia wniosku można za rażąco naruszające prawo, tym bardziej, że organ udzielił informacji objętej wnioskiem bezpośrednio po otrzymaniu skargi. Wnioski te legły u podstaw uznania, że bezczynność Wójta Gminy nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (punkt II wyroku)
Z tych samych przyczyn Sąd uznał, że brak było podstaw do uwzględnienia wniosku o wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. i dlatego, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie III wyroku.
O należnych skarżącej kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a oraz 206 p.p.s.a. (punkt IV wyroku).
W poczet zasądzonych kosztów postępowania sądowego, w łącznej wysokości 237 zł Sąd zaliczył:
- - wpis od skargi w kwocie 100 zł, określony zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 221, poz. 2193 ze zm.),
- - opłatę skarbową od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł,
- - wynagrodzenie pełnomocnika wysokości 240 zł, na podstawie § 14 ust.1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U z 2015 r., poz. 1804) z uwzględnieniem powołanego już art. 206 p.p.s.a. zgodnie z którym w uzasadnionych przypadkach sąd może odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu.
Przywołany przepis dopuszcza tzw. miarkowanie przy zasądzaniu zwrotu kosztów postępowania od organu na rzecz skarżącego, przy czym pozostawiono je uznaniu sądu orzekającego i swobodnej ocenie w odniesieniu do okoliczności konkretnej sprawy. Sąd wziął pod uwagę, że Wójt Gminy nie kwestionował swojego obowiązku udzielenia informacji publicznej i udostępnił ją jedynie z nieznacznym opóźnieniem, zatem bezczynność dotyczyła stosunkowo krótkiego okresu i nie nosiła znamion celowego działania. Także charakter sprawy oraz nakład pracy pełnomocnika, związany ze sporządzeniem skargi i pisma przygotowawczego nie przyczynił się w istotny sposób do wyjaśnienia sprawy.
Nadto wskazać należy na znany Sądowi urzędowo i w oparciu o dane pochodzące z wewnętrznych systemów informatycznych fakt, iż do sądów administracyjnych wpłynęło, w podobnym jak niniejsza sprawa czasie, wiele spraw ze skarg Fundacji [...] reprezentowanej przez radcę prawnego A.Z. na bezczynność burmistrzów czy wójtów o identycznej, jak w rozpoznawanej sprawie, treści. W związku z tym nakład pracy pełnomocnika, związany z prowadzeniem niniejszej sprawy należy ocenić jako nieznaczny, co uzasadnia zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w adekwatnej do tego wysokości, tj. 1/2 stawki minimalnej.