Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] marca 2009r. S.W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na bezczynność Dyrektora Instytutu Teologiczno-Filozoficznego.
W uzasadnieniu skargi S.W. wskazał, iż pomimo wniesienia w dniu [...] sierpnia 2008r. do Dyrektora ww. Instytutu wniosku "o przyjęcie na piąty rok studiów oraz o przeprowadzenie procesu lustracyjnego ks. dra E.P." organ ten nie wydał do dnia złożenia skargi stosownej decyzji, czym - w ocenie wnoszącego skargę - uchybił on obowiązkowi określonemu w art. 35 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.). S.W. podkreślił, że Dyrektor Instytutu nie zawiadomił skarżącego o przyczynach zwłoki i nie wskazał nowego terminu załatwienia sprawy, co winien uczynić zgodnie z art. 36 kpa.
Z uwagi na fakt złożenia przez S.W. skargi bezpośrednio do Sądu, niniejsza skarga przekazana została w myśl przepisu art. 54 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Dyrektorowi Instytutu Teologiczno-Filozoficznego w dniu [...] marca 2009r. (data nadania skargi przez Sąd).
Dyrektor Instytutu składając dnia [...] maja 2009r. odpowiedź na skargę wskazał m.in. iż zgodnie z § 41 ust. 4 Regulaminu Studiów Uniwersytetu, stanowiącego załącznik do uchwały nr [...] Senatu tego Uniwersytetu z dnia [...] kwietnia 2006r., zgodę na wznowienie studiów wyraża dziekan, określając różnice programowe, do których zaliczenia student jest zobowiązany. Z uwagi na powyższe Dyrektor Instytutu stwierdził, iż to Dziekan Wydziału Teologicznego Uniwersytetu jest organem właściwym do rozpatrzenia wniosku S.W. i wydania decyzji o przyjęciu, bądź o odmowie przyjęcia skarżącego na piąty rok studiów.
Dyrektor Instytutu w odpowiedzi na skargę wniósł nadto o jej odrzucenie, z uwagi na niewyczerpanie przez S.W. przysługujących środków zaskarżenia. Dyrektor wskazał, iż skarżący nie złożył zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie do organu wyższego stopnia, zgodnie z dyspozycją art. 37 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, a "więc nie spełnił wymogu formalnego uprawniającego do złożenia skargi".
Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia [...] maja 2009r. wezwano S.W. do wykazania w terminie 7 dni, czy przed wniesieniem skargi do tutejszego Sądu skierował w trybie art. 37 Kodeksu postępowania administracyjnego zażalenie na bezczynność Dyrektora Instytutu Teologiczno-Filozoficznego do organu wyższego stopnia oraz do nadesłania odpisu wniesionego ewentualnie zażalenia.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący w piśmie z dnia [...] maja 2009r. podał, że w dniu [...] marca 2009r. wysłał do Samorządowego Kolegium Odwoławczego zażalenie na niezałatwienie przez Dyrektora Instytutu sprawy w terminie. S.W. przedłożył jednocześnie odpis zażalenia, datowanego na dzień [...] marca 2009r. (karta 29 akt sprawy).
W toku czynności wstępnych Sąd ustalił, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznając się za organ niewłaściwy, pismem z dnia [...] kwietnia 2009r. przekazało zażalenie S.W. Rektorowi Uniwersytetu.
Dnia [...] czerwca 2009r. Rektor Uniwersytetu przekazał Sądowi odpis zażalenia S.W. opatrzonego datą [...] marca 2009r. wraz z kopertą, w której skarżący przesłał zażalenie Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Na wstępie wskazać należy, iż zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej ppsa, skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu przed organem właściwym w sprawie.
W myśl art. 52 § 2 ppsa przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie.
Przepis ten wyraża zasadę, zgodnie z którą sądy administracyjne, jako powołane do kontroli zgodności z prawem działalności organów administracji publicznej, w tym trybu postępowania administracyjnego, nie mogą zastępować organów w wykonywaniu powierzonych im ustawowo zadań. Należy każdorazowo mieć na względzie, że sądowa kontrola stanowi ostateczny czynnik weryfikacji działań administracji, uruchamiany dopiero wówczas, gdy inne ustawowe mechanizmy zawiodły.
W tym miejscu podnieść trzeba, iż zgodnie z art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.) do decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studentów, a więc także dotyczących wznowienia studiów, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.). Na gruncie tego Kodeksu ustawodawca przewidział m.in. instrumenty służące ochronie praw podmiotowych strony w zakresie terminowości załatwiania spraw.
I tak, zgodnie z art. 37 kpa stronie na niezałatwienie sprawy poprzez wydanie stosownego orzeczenia w terminie określonym w art. 35 kpa lub ustalonym w myśl art. 36 kpa przysługuje zażalenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia. To ten organ, a nie sąd administracyjny w pierwszej kolejności dysponuje instrumentami proceduralnymi zmierzającymi do zobligowania organu niższego stopnia do terminowego załatwienia sprawy, zgodnie z żądaniem strony. Istotą działania organu wyższego stopnia jest ustalenie faktu zaistnienia lub niezaistnienia bezczynności organu niższego, a przy uznaniu zażalenia za uzasadnione wyznaczenie dodatkowego terminu do załatwienia sprawy, zarządzenie wyjaśnienia przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy (art. 37 § 2 kpa).
Samo wniesienie zażalenia nie jest jednak równoznaczne z wypełnieniem warunku, o którym mowa w art. 52 § 1 ppsa. Przesłanka do wniesienia skargi jest spełniona dopiero po rozpoznaniu wniesionego zażalenia, bądź w sytuacji, gdy organ nie rozpoznaje zażalenia w terminie przewidzianym w art. 35 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Podkreślić trzeba, iż co prawda w odniesieniu do wszystkich kategorii skarg na bezczynność organu administracji publicznej nie znajdują zastosowania ograniczenia czasowe we wnoszeniu skargi, gdy chodzi o terminy maksymalne, to jednak minimalny termin do wniesienia skargi na bezczynność organu w zakresie wydania decyzji administracyjnej należy określać w powiązaniu z art. 35 kpa. Zgodnie bowiem z poglądem utrwalonym w dotychczasowym orzecznictwie bez względu na formę czynności jaką podejmie organ właściwy do rozpoznania zażalenia z art. 37 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, zażalenie można uznać za skuteczne w postępowaniu sądowym w przedmiocie bezczynności dopiero po upływie okresu umożliwiającego organowi wyższego stopnia dokonanie czynności, o których mowa w art. 37 kpa, który to okres z mocy art. 35 § 3 kpa wynosi jeden miesiąc czasu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 kwietnia 1998r., sygn. akt I SAB/Gd 8/97, postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 28 października 2004r., sygn. akt II SAB/Bk 16/04, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 grudnia 2008r., sygn. akt II OSK 1689/08).
W rozpoznawanej sprawie, z uwagi na tę samą datę sporządzenia przez
S.W. zażalenia na niezałatwienie przez Dyrektora Instytutu Teologiczno-Filozoficznego sprawy oraz skargi na jego bezczynność, stwierdzić należy, iż już prima facie złożona do tutejszego Sądu skarga jest przedwczesna.
Nie bez znaczenia w sprawie pozostaje także okoliczność, iż S.W. zażalenie na bezczynność Dyrektora ww. Instytutu datowane na dzień [...] marca 2009r. (a nie [...] marca 2009r. jak na wezwanie Sądu podał skarżący) nadał i skierował w tym samym dniu do organu niewłaściwego w sprawie tj. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego.
Wskazać w tym miejscu należy na dyspozycję art. 65 Kodeksu postępowania administracyjnego, na mocy którego jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego. Z tego też względu Samorządowe Kolegium Odwoławcze, pismem z dnia [...] kwietnia 2009r. (nadanym dnia 9 kwietnia 2009r.) przekazało zażalenie S.W. Rektorowi Uniwersytetu. Zgodnie z adnotacją widniejącą na odpisie zwrotnego potwierdzenia odbioru przedmiotowe zażalenie wpłynęło do Uniwersytetu dnia [...] kwietnia 2009r.
Podzielając stanowisko doktryny nie można przyjąć, aby postępowanie prowadzone przed organem właściwym było kontynuacją postępowania prowadzonego przed organem niewłaściwym. Datą zatem wszczęcia postępowania w razie przekazania sprawy organowi właściwemu w sprawie jest dzień wpływu podania do organu właściwego (B.Adamiak, J.Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego – komentarz, Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2009, str. 298).
Z powyższego wynika zatem, iż na dzień wniesienia skargi nie rozpoczął jeszcze swojego biegu termin do rozpoznania przez właściwy organ zażalenia S.W. wniesionego w trybie art. 37 kpa.
Kierując się powyższymi rozważaniami przyjąć więc należało, iż złożenie przez S.W. do tutejszego Sądu skargi na bezczynność Dyrektora Instytutu Teologiczno-Filozoficznego bez uprzedniego wyczerpania przysługującego mu środka zaskarżenia było przedwczesne. Skarga taka, jako niedopuszczalna, stosownie do dyspozycji do art. 58 § 1 pkt 6 ppsa podlega odrzuceniu.
Z tych względów, na podstawie przepisu art. 58 § 1 pkt 6 ppsa, postanowiono jak w sentencji.
Końcowo podkreślić należy, iż poprzez odrzucenie przedmiotowej skargi skarżący nie zostaje pozbawiony prawa do sądu i merytorycznego rozpoznania sprawy, gdyż po wyczerpaniu środków zaskarżenia możliwe jest ponowne złożenie skargi w tym samym przedmiocie.