Uzasadnienie
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim, wniesionej w dniu 1 kwietnia 2008r., B.M.-S. zarzucił Kierownikowi Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (zwanemu dalej: Kierownik Biura Powiatowego ARiMR), bezczynność w sprawie rozpoznania jego wniosku z dnia [...] kwietnia 2006r. o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oraz o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania za 2006r.
Zarzucając Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR naruszenie art. 35, art. 36 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), znanej dalej K.p.a, art. 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej, B.M. – S. wniósł o nakazanie Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR załatwienia jego wniosku z dnia [...] kwietnia 2006r. oraz ustalenie, że niezałatwienie powyższego wniosku jest łamaniem prawa i bezczynnością organu administracji publicznej. W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że w sprawie tej w dniu [...] marca 2008r. złożył zażalenie do Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (zwanego dalej: Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR) i nie uzyskał żadnej odpowiedzi nakazującej załatwienie wniosku z dnia [...] kwietnia 2006r. Do skargi skarżący dołączył kopię zażalenia, które do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR wpłynęło w dniu [...] kwietnia 2008r.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wniósł o jej odrzucenie jako niedopuszczalnej, oraz - z ostrożności procesowej - o jej oddalenie. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę Kierownik Biura Powiatowego ARiMR potwierdził, iż w dniu [...] kwietnia 2006r. B.M. – S. złożył wnioski o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oraz płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Organ wyjaśnił, że pismem z dnia [...] kwietnia 2007r. poinformował wnioskodawcę o konieczności wydłużenia terminu do załatwienia jego wniosków do czasu zakończenia postępowania administracyjnego w sprawie wniosków o przyznanie płatności za rok 2005r. Strona pismem z dnia [...] października 2007r. złożyła skargę na bezczynność organu l instancji. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR uznał złożoną skargę za bezzasadną. W dniu [...] listopada 2007r.
B.M. – S. złożył skargę na bezczynność Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w zakresie płatności obszarowych za rok 2006r. Organ podał, że skarga powyższa została odrzucona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim postanowieniem z dnia 20 lutego 2008r. (sygn. akt II SAB 5/08) oraz postanowieniem z dnia 13 lutego 2008r. (sygn. akt II SAB 6/08).
W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wskazał ponadto, iż w dniu [...] grudnia 2007r. wydał postanowienie nr [...] o zawieszeniu postępowania w sprawie wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich, oraz postanowienie nr [...] o zawieszeniu postępowania w sprawie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Na postanowienia te B.M. – S. złożył zażalenia i Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR postanowieniami z dnia [...] lutego 2008r. nr [...] i nr [...] uchylił postanowienia organu l instancji z dnia [...] grudnia 2007r.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wyjaśnił również, iż zawiadomieniem z dnia [...] lipca 2008r. poinformował skarżącego o konieczności przedłużenia postępowania w zakresie wniosku z dnia [...] kwietnia 2006r. (w zakresie płatności za 2006r.) do czasu zakończenia postępowania w zakresie płatności za rok 2005r. Organ podkreślił, że do czasu zakończenia tego postępowania nie jest możliwe ustalenie w sposób prawidłowy praw i obowiązków strony w roku 2006r. W szczególności w ramach płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, strona zaciąga zobowiązanie do prowadzenia działalności rolniczej na ściśle określonej powierzchni przez okres kolejnych 5 lat. Do czasu więc zakończenia postępowania za rok 2005 nie jest możliwe określenie, czy strona podjęła to zobowiązanie oraz jakiej powierzchni ono dotyczy. Tak więc powody przesunięcia terminu załatwienia sprawy są uzasadnione.
W dniu 16 stycznia 2009r. wpłynęły do Sądu przekazane przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR kopie dokumentów potwierdzających czynności prowadzone w sprawie wniosku skarżącego z dnia [...] kwietnia 2006r. Są to:
- - zawiadomienie z dnia 8 stycznia 2009r. informujące skarżącego o przesunięciu terminu wydania decyzji w sprawie do dnia 1 marca 2009r. wraz z kopią książki korespondencyjnej i pocztowej książki nadawczej potwierdzających wysłanie zawiadomienia w dniu 12 stycznia 2009r,
- - decyzja z dnia [...] listopada 2008r. nr [...] odmawiająca przyznania skarżącemu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005. (wraz z potwierdzeniem odbioru decyzji),
- - kopia odwołania skarżącego z dnia [...] grudnia 2008r. od w/w decyzji.
W dniu 21 stycznia 2009r. do Sądu wpłynęło pismo skarżącego z dnia [...] stycznia 2009r. podtrzymujące złożoną skargę, oraz płata CD z rozmową skarżącego z Kierownikiem Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] grudnia 2008r. nagrana na dyktafon.
W dniu 28 stycznia 2009r. wpłynęła do Sądu przekazana przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR decyzja tego organu z dnia [...] stycznia 2009r. nr [...] o przyznaniu skarżącemu płatności bezpośredniej do gruntów rolnych na 2006r. w łącznej wysokości 23.577,63 zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Rozpatrując skargę na bezczynność Sąd ogranicza się do kontroli, czy skarga została wniesiona w sprawie, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej: P.p.s.a. oraz czy zwłoka w załatwieniu sprawy przekroczyła terminy określone w przepisach prawa.
Poza sporem jest okoliczność, iż Kierownik Biura Powiatowego ARiMR jako organ właściwy do rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia [...] kwietnia 2006r, jest zobowiązany do wydania decyzji w sprawie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oraz płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania za 2006r.
Wskazać należy, iż bezczynność organu administracji publicznej ma miejsce wówczas, gdy nie załatwia on sprawy w terminach wskazanych w art. 35 § 1-3 K.p.a., ani nie wykonuje czynności o których mowa w art.
- 36. Taka sytuacja zaistniała w rozpoznawanej sprawie.
Stosownie do treści art. 35 § 1 K.p.a, organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Zgodnie z art. 35 § 3 K.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Przepis art. 36 § 1 K.p.a. nakłada na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia stron o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35, z podaniem przyczyny zwłoki i wskazaniem nowego terminu jej załatwienia.
Wprawdzie przepis art. 36 § 1 K.p.a. nie stwarza ograniczeń ani też nie ustala zasady, którą powinien kierować się organ przy wyznaczaniu nowego terminu, jednakże nie oznacza to dowolności i swobody. Musi on bowiem być interpretowany zgodnie z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego, w tym zwłaszcza z zasadą szybkości postępowania wyrażoną w art. 12 K.p.a. Jeżeli zatem w art. 36 K.p.a. mówi się o nowym terminie załatwienia sprawy, to musi to być termin konkretny, określony zgodnie z zasadami przyjętymi w K.p.a, a więc określony w dniach, tygodniach i miesiącach (art. 57 K.p.a.). W związku z tym nowy termin załatwienia sprawy, wyznaczony przez organ w trybie art. 36 § 1 K.p.a., należy oceniać przez pryzmat generalnej zasady szybkości postępowania w powiązaniu z podanymi przez organ przyczynami zwłoki.
W niniejszej sprawie, jak wynika z akt administracyjnych Kierownik Biura Powiatowego ARiMR zawiadomieniem z dnia 25 lipca 2008r., poinformował skarżącego, iż przyczyną zwłoki w rozpoznaniu jego sprawy jest trwające postępowanie w sprawie [...] oraz skomplikowany charakter sprawy. Organ pierwszej instancji powiadomił w związku z tym skarżącego, iż termin rozpatrzenia jego wniosku z dnia [...] kwietnia 2006r., został przesunięty do zakończenia postępowania dotyczącego przyznania płatności bezpośrednich oraz płatności z tytułu wspierania obszarów o niekorzystnych warunkach gospodarowania za 2005r. Powyższe oznacza, iż Kierownik Biura Powiatowego ARiMR nie wydał decyzji kończącej postępowanie w terminie określonym w art. 35 § 3 K.p.a. Organ podał wprawdzie przyczyny zwłoki, lecz nie określił konkretnego terminu załatwienia sprawy. Uzależnienie rozpoznania wniosku skarżącego z dnia [...] kwietnia 2006r. od zakończenia postępowania dotyczącego przyznania płatności bezpośrednich i płatności z tytułu wspierania obszarów o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2005r., nie zwalniało organu z określenia konkretnego terminu załatwienia wniosku skarżącego.
Sąd dokonuje oceny bezczynności organu na dzień złożenia skargi. Sąd nie mógł zatem uwzględnić tego, iż Kierownik Biura Powiatowego ARiMR po złożeniu skargi a więc pismem z dnia [...] stycznia 2009r. poinformował skarżącego, że jego wniosek z dnia [...] kwietnia 2006r. zostanie rozpoznany do dnia [...] marca 2009r. Istotne w zakresie bezczynności organu jest bowiem to, że w terminie wskazanym w art. 35 § 3 K.p.a organ nie załatwił sprawy. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z takim przypadkiem, choć dotyczy on bezczynności organu w zakresie wydania decyzji w sprawie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania za 2006r. Z przekazanych akt nie wynika bowiem, iż wniosek skarżącego w zakresie powyższych płatności został przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR rozpoznany.
Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony, poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Zgodnie z art. 149 P.p.s.a, uznając skargę na bezczynność organu za zasadną, Sąd zobowiązuje ten organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności. Skoro więc Kierownik Biura Powiatowego ARiMR pozostaje w zwłoce w zakresie rozpoznania wniosku skarżącego z dnia [...] kwietnia 2006r. w przedmiocie przyznania płatności z tytułu wsparcia działalności na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania za 2006r., to skargę należało uwzględnić. W związku z powyższym, na podstawie art. 149 P.p.s.a należało orzec jak w punkcie l sentencji wyroku.
Zgodnie z art. 161 § 1 P.p.s.a, Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania:
- 1) jeżeli skarżący skutecznie cofnął skargę;
- 2) w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania;
- 3) gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe.
Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 26 listopada 2008r. (sygn. akt l OPS 6/08) podjął uchwałę, iż "Przepis art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) ma zastosowanie także w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu - w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a tej ustawy -organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności".
Skład orzekający rozpoznający niniejszą sprawę podziela stanowisko zajęte w cytowanej wyżej uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skoro zatem w rozpatrywanej sprawie, po wniesieniu skargi na bezczynność Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, organ ten w dniu [...] stycznia 2009r. wydał decyzję nr [...] o przyznaniu skarżącemu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2006r, a więc decyzję, co do której pozostawał w bezczynności, zasadne stało się umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego w części dotyczącej płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a.
Odnośnie kosztów postępowania Sąd, na podstawie art. 200 i 205 § 2 P.p.s.a, orzekł jak w punkcie III sentencji wyroku. Na koszty te składa się wpis od skargi w kwocie 100 zł.