Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia [...] stycznia 2023 r., powołując się na art. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (DZ.U. 2019 poz. 1429, dalej jako - u.d.i.p.) P.Ś. zwrócił się do Klubu "A" o przesłanie skanu sprawozdania finansowego z 2022 r. lub innych dokumentów, na podstawie których klub rozliczył się z dotacji w wysokości 500 tys. zł (sekcja piłki siatkowej 400 tys. zł plus sekcja lekkoatletyczna 100 tys. zł) otrzymanej w 2022 r. od Gminy - Miasto. Wniosek został skierowany do organu na adres poczty elektronicznej organu.
Pismem z dnia [...] kwietnia 2023 r. P.Ś. wniósł skargę na bezczynność Zarządu Klubu "A" (dalej jako K "A" lub klub) w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, o którą wnosił w w.w. wniosku z dnia [...] stycznia 2023 r. W skardze skarżący zawarł wniosek o: zobowiązanie organu do realizacji wniosku o udostępnienie informacji publicznej bez zbędnej zwłoki; orzeczenie na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. o istnieniu obowiązku udostępnienia informacji przez organ; stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że w 2022 r. K "A" otrzymał ze środków Miasta dotację w wysokości 500 tys. zł., w związku z tym klub jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia żądanej informacji. Informacja ta jest bezpośrednio związana ze sposobem dystrybuowania powierzonymi klubowi środkami publicznymi, w związku z czym powinna podlegać udostępnieniu w trybie u.d.i.p.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o umorzenie postępowania ewentualnie o oddalenie skargi, nadto o zasądzenie od skarżącego na rzecz K "A" kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu klub wskazał, że w.w. wniosek o udostępnienie informacji publicznej został złożony w formie elektronicznej i "wpadł do folderu spam", przez co został przeoczony, dlatego w ustawowym terminie organ nie udzielił skarżącemu odpowiedzi. Po wpłynięciu skargi na bezczynność K "A" odnalazł wiadomość z przedmiotowym wnioskiem i po konsultacji z Miastem w dniu 18 kwietnia 2023 r. udzielił odpowiedzi o następującej treści: " W odpowiedzi na wniosek o udzielenie informacji publicznej w załączeniu przedkładamy wnioskowane dokumenty (tabelę: kosztów za dotację zadania: "Realizacja procesu szkolenia, udział w państwowym systemie ogólnopolskiego współzawodnictwa sportowego dzieci i młodzieży 2022 w zakresie lekkoatletyki"/"Realizacja procesu szkolenia, udział w państwowym systemie rozgrywek II Ligi oraz w systemie współzawodnictwa sportowego dzieci i młodzieży 2022 w zakresie piłki siatkowej "/"Udział drużyny K A w siatkarskiej Tauron 1.Lidze"). Jednocześnie informujemy, że brak odpowiedzi w ustawowym terminie spowodowany był okolicznością, że Pana wniosek - złożony wyłącznie w formie elektronicznej - z naszej nieuwagi został przeoczony".
W piśmie procesowym z dnia [...] maja 2023 r. skarżący wskazał, że przesłane mu nieczytelne "screeny tabelek" nie stanowią informacji publicznej, ponieważ nie mogły stanowić podstawy rozliczenia dotacji. Podał, że pismem z dnia [...] kwietnia 2023 r. poinformował klub, iż nie są to informacje o które wnioskował.
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.), dalej "p.p.s.a.". Zgodnie z treścią tego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty i czynności wskazane w art. 3 § 2 pkt 1-7 i § 3 p.p.s.a., a także, jak wynika z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W przypadku skargi na bezczynność organu w zakresie udostępnienia informacji publicznej nie jest przy tym konieczne uprzednie wzywanie do usunięcia naruszenia prawa lub obecnie ponaglenia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 1991/12 i z dnia 24 maja 2006 r., sygn. akt I OSK 601/05, postanowienie NSA z dnia 23 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 646/10).
Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności czy bezczynność została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, nie ma również znaczenia stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa.
Z art. 13 u.d.i.p. wynika, że udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (ust.
1) a jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot zobowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2).
Wniosek o udzielenie informacji publicznej powinien być załatwiony albo przez udostępnienie żądanych informacji (w formie czynności materialno-technicznej) albo przez wydanie decyzji o odmowie jej udostępnienia na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. albo przez pisemne zawiadomienie wnioskodawcy, że żądana informacja nie może być udzielona w trybie ustawy, bądź organ nie jest w posiadaniu żądanej informacji publicznej, albo przez wydanie decyzji o umorzeniu postępowania w sytuacji określonej w art. 14 ust. 2 u.d.i.p. i per analogiam w sytuacji określonej w art. 15 ust. 2 ustawy, gdy wnioskujący wycofa uprzednio złożony wniosek. Art. 16 ust. 1 u.d.i.p. ma przy tym zastosowanie tylko wówczas, gdy konieczna jest odmowa udzielenia informacji lub umorzenie postępowania, a jednocześnie spełniony jest warunek przedmiotowy (informacja ma charakter informacji publicznej) oraz podmiotowy (podmiot jest zobowiązany do udzielenia informacji publicznej).
Jeżeli zaś wnioskodawca żąda udzielenia informacji, które nie są informacjami publicznymi lub takich informacji publicznych, w stosunku do których tryb dostępu odbywa się na odrębnych zasadach, organ nie ma obowiązku wydawania decyzji o odmowie udzielenia informacji, lecz zawiadamia wnoszącego, że żądane dane nie mieszczą się w pojęciu objętym przedmiotową ustawą lub że jej przepisy nie znajdują zastosowania ze względu na odmienne tryby dostępu (zob. I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska, "Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz", Wolters Kluwer 2016). W sytuacji gdy organ do którego skierowano wniosek o udostępnienie informacji publicznej nie jest w jej posiadaniu, właściwym tokiem postępowania jest wskazanie wnioskodawcy organu będącego w posiadaniu danej informacji publicznej.
Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:
- 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
- 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
- 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 1 p.p.s.a.).
W przypadku złożenia skargi na bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej obowiązkiem sądu jest w pierwszej kolejności zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. Dopiero bowiem stwierdzenie, że podmiot, do którego zwrócił się skarżący, był zobowiązany do udzielenia informacji publicznej oraz że żądana przez skarżącego informacja miała charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność.
W myśl art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w tym w szczególności m.in. organy władzy publicznej. Nie jest w sprawie sporne, że Zarząd K A jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej, gdyż jest podmiotem dysponującym majątkiem publicznym (art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p.). Bezsporna pozostaje również okoliczność, że żądana we wniosku skarżącego z dnia 31 stycznia 2023 r. informacja stanowi informację publiczną. Stosownie do treści art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie.
W wyroku z dnia 18 kwietnia 2023 r. sygn. akt III OSK 3617/21 Naczelny Sąd Administracyjny wraził pogląd, który Sąd w niniejszym składzie podziela, zgodnie z którym każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną, a zatem o zakwalifikowaniu określonej informacji do udostępnienia decyduje jej treść i charakter, a więc kryterium przedmiotowe. Dany fakt, wiedza, dokument albo jest informacją publiczną, albo takiej cechy nie posiada.
Wskazać zatem trzeba, że każda informacja o środkach wydatkowanych przez organy władzy publicznej oraz podmioty wykonujące zadania publiczne stanowi informację publiczną podlegającą udostępnieniu w trybie ustawy.
W niniejszej sprawie wniosek P.Ś. o udostępnienie informacji publicznej dotyczył rozliczenia z dotacji w wysokości 500 tys. zł udzielonej w 2022 r. K A przez Gminę - Miasto na cele związane ze statutowymi zadaniami klubu, tj. na prowadzenie sekcji piłki siatkowej oraz sekcji lekkoatletycznej. Zdaniem Sądu, z uwagi na przytoczoną wyżej wykładnię pojęcia informacji publicznej wnioskowane przez skarżącego dane należy zaliczyć do kategorii informacji publicznych podlegających udostępnieniu. Z kolei Zarząd K A jako jednostka organizacyjna, która dysponuje majątkiem publicznym, jest organem zobowiązanym do udostepnienia ww. informacji (art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p.). W odpowiedzi na powyższy wniosek, po wniesieniu skargi na bezczynność, organ przy piśmie z dnia [...] kwietnia 2023 r. przesłał skarżącemu tabelę pt. "Zestawienie kosztów - rok 2022". W ocenie Sądu działanie organu dotyczące złożonego wniosku przez skarżącego nie było zgodne z przepisami u.d.i.p.
Przede wszystkim zgodzić się trzeba ze skarżącym, że przesłany mu "screen" dokumentu, ze względu na swój stan techniczny, jest mało czytelny, nie są bowiem wystarczająco czytelne zarówno dane dotyczące źródła finansowania jak i dane liczbowe dotyczące poniesionych kosztów. Ponadto należało rozważyć czy przesłany skarżącemu screen dokumentu, ze względu na swoją treść merytoryczną, stanowi załatwienie wniosku o udostępnienie żądanej informacji publicznej. Trzeba mieć na uwadze, że skarżący domagał się udostępnienia rozliczenia z wykorzystania konkretnej dotacji udzielonej K A, a zatem żądanie zawarte we wniosku jest ukierunkowane na uzyskanie informacji dotyczącej sposobu wydatkowania dotacji w określonej wysokości, żądanie to nie dotyczyło natomiast kosztów poniesionych przez klub w 2022 r. Przy czym należy zaznaczyć, że z przesłanego skarżącemu dokumentu nie wynika, aby wyodrębnione w nim koszty pokryte zostały ze środków dotacji o której mowa we wniosku.
Taki sposób procedowania narusza przepisy u.d.i.p. Ponownie trzeba podnieść, że w sytuacji gdy organ nie dysponuje żądaną informacją publiczną formą załatwienia wniosku jest pismo informujące o jej nieposiadaniu, nadto organ - jeżeli dysponuje taką wiedzą - winien wskazać organ, który jest w posiadaniu żądanej informacji publicznej.
W związku z powyższym wskazać należy, że stan sprawy uzasadniał stwierdzenie, że Zarząd K A dopuścił się bezczynności w załatwieniu wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej.
Mając na uwadze stwierdzoną bezczynność Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązał organ do rozpoznania wniosku w terminie 14 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku.
W ocenie Sądu stwierdzona bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Rażącym naruszeniem prawa jest bowiem stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być przy tym oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. I OSK 675/12; postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r., sygn. II OSK 468/13). W niniejszej sprawie bezczynność nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa, okoliczności sprawy nie dają bowiem podstaw do przyjęcia, że działanie organu nacechowane było złą wolą, bądź wynikało z lekceważącego stosunku do norm prawa.
O kosztach postępowania, obejmujących wpis od skargi w kwocie 100 zł, orzeczono w pkt III wyroku, na podstawie art. 200 p.p.s.a.