Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] sierpnia 2011 r. D.B. zwróciła się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego z wnioskiem o:,,dotację celem wynajęcia radcy prawnego lub adwokata", który sporządzi skargi kasacyjne od postanowień Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 27 lipca 2011 r. (sygn. akt II SA/Go 532/11, sygn. akt II SA/Go 515/11). Do pisma załączone zostały odpisy w/w postanowień. Dodatkowo wnioskodawczyni wyraziła niezadowolenie z uzyskiwanej przez nią dotychczas nieodpłatnej pomocy prawnej.
Pismem z dnia [...] sierpnia 2011r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze poinformowało D.B., że nie jest organem właściwym w sprawie jej wniosku o udzielenie pomocy prawnej sporządzeniu skargi kasacyjnej na postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Jednocześnie organ pouczył wnioskodawczynię, iż zgodnie z ustawą z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniosek o udzielenie pomocy prawnej winien zostać złożony bezpośrednio do sądu na odrębnym formularzu oraz że innej formy pomocy prawnej nie przewiduje żaden przepis.
Następnie pismem z dnia [...] września 2011 r. nr [...],w związku z wnioskiem D.B. z dnia [...] września 2011 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy o pomoc prawną, organ poinformował wnioskodawczynię, iż jej pismo nie stanowi odwołania od decyzji, a zatem brak podstaw do jego rozpoznania przez Kolegium. SKO wskazało ponadto, iż nie zajmuje się poradnictwem prawnym i wyjaśnianiem treści przepisów. Jednocześnie organ ponownie poinformował stronę o możliwości złożenia do sądu stosownego wniosku o udzielenie pomocy prawnej na odrębnym formularzu.
Pismem z dnia [...] października 2010r. D.B. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. za pośrednictwem SKO skargę m.in. w sprawie co do której organ udzielił jej wyjaśnień pismem z dnia [...] września 2011 r. Na podstawie zarządzenia z dnia 24 listopada 2011r. w/w skarga została zarejestrowana jako skarga na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie wniosku o udzielenie pomocy prawnej w sporządzeniu skarg kasacyjnych.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie wskazując na dotychczasowy przebieg postępowania i tłumacząc, że wielokrotne pisma skarżącej zawierają różnorakie żądania o podobnej treści i z tego powodu organ zmuszony jest sam interpretować roszczenia strony i rozdzielać wniosek strony wśród różnych organów właściwych do rozpatrzenia sprawy oraz że taki stan rzeczy może powodować niezrozumienie istoty żądania przez organy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga podlegała odrzuceniu.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi Sąd obowiązany jest zbadać legitymację skargową, dochowanie terminu oraz warunków formalnych skargi, a przede wszystkim obowiązany jest dokonać oceny dopuszczalności skargi. Zakres stosowania środków określonych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie: "p.p.s.a." jest dopuszczalny tylko w sprawach skarg objętych kognicją sądu administracyjnego.
Granice właściwości rzeczowej wojewódzkich sądów administracyjnych określone zostały w art. art. 3 § 2 i 3 oraz art. 4 i art. 5 p.p.s.a.
Zgodnie z treścią art. 3 § 2 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a. W myśl § 3 cyt. przepisu sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach.
Przedmiot rozpoznania w niniejszej sprawie stanowiła skarga D.B. na bezczynność organu tj. Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie wniosku o udzielenie pomocy prawnej w sporządzeniu skarg kasacyjnych.
Podkreślić należy, iż za dopuszczalną uznać można jedynie skargę na bezczynność, która dotyczy konkretnego postępowania administracyjnego w indywidualnej sprawie, w której to sprawie organ administracji publicznej jest zobowiązany do wydania jednego z rozstrzygnięć określonych enumeratywnie w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. tj. decyzji administracyjnej, postanowienia na które służy zażalenie albo kończącego postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygającego sprawę co do istoty, postanowienia wydanego w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, innego niż określonego w pkt 1-3 aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącego uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego wydawanej w indywidualnych sprawach. Tylko w odniesieniu do takich skarg, zgodnie z art. 149 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na bezczynność może organ zobowiązać do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa.
Z treści pisma z dnia [...] sierpnia 2011 r. skierowanego przez skarżącą do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wynika, iż domaga się ona skorzystania z nieodpłatnej pomocy prawnej w celu sporządzenia indywidualnie oznaczonych skarg kasacyjnych od postanowień Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., załączonych do w/w pisma. W tym miejscu wskazać należy, iż tego rodzaju bezpłatna pomoc prawna w odniesieniu do postępowania przed sądami administracyjnymi określana jako prawo pomocy znajduje swoje kompleksowe uregulowanie na gruncie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – art. 243-263. Uznać należy, iż przyznana stronie w w/w trybie nieodpłatna pomoc prawna stanowi zasadniczy instrument realizacji instytucji pomocy i prawa do sądu dla podmiotów, które nie są w stanie uiścić kosztów sądowych lub sfinansować ze środków własnych profesjonalnej obsługi prawnej.
Pomoc prawna jako rozwiązanie kompleksowe finansowana jest przez Skarb Państwa, a o jej przyznaniu na urzędowo określonych formularzach strona zwraca się każdorazowo do wojewódzkiego sądu administracyjnego, w którym sprawa ma się toczyć lub już się toczy (art. 254-257 p.p.s.a.).
Skoro z treści pisma skarżącej z dnia [...] sierpnia 2011 r. wynika, iż niezbędna jest jej nieodpłatna pomoc prawna w zakresie sporządzenia skarg kasacyjnych od konkretnie oznaczonych postanowień wydanych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp., a zatem w odniesieniu do spraw sądowoadministracyjnych będących w toku, brak było podstaw do uznania w/w pisma skarżącej za wniosek o przyznanie pomocy społecznej i rozpoznania go w oparciu o przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.). Zdaniem Sądu Samorządowe Kolegium Odwoławcze zasadnie pismem o charakterze informacyjnym z dnia [...] sierpnia 2011 r. udzielając skarżącej odpowiedzi na pismo z dnia [...] sierpnia 2011 r. poinformowało ją, iż nie jest organem właściwym do rozpatrzenia w/w wniosku oraz, że zgodnie z przepisami ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi winna ona złożyć wniosek o udzielenie prawa pomocy bezpośrednio do tutejszego sądu z zastosowaniem odpowiedniego formularza urzędowego.
Na marginesie odnosząc się do wywodów skarżącej zawartych w piśmie z [...] sierpnia 2011r. wskazać należy, iż instytucja prawa pomocy uregulowana w p.p.s.a. służyć ma zapewnieniu profesjonalnej pomocy prawnej osobom pozostającym w trudnej sytuacji finansowej. Zapewnienie pomocy prawnej nie zawsze, wbrew oczekiwaniu skarżącej, prowadzi do uzyskania żądanego przez nią rezultatu w postaci uzyskania świadczeń z pomocy społecznej w oczekiwanej przez wnioskodawcę wysokości. Pełnomocnik ustanowiony w ramach przyznanego przez sąd prawa pomocy na podstawie posiadanej wiedzy i znajomości przepisów prawa ocenić ma prawidłowość rozstrzygnięcia sądu i istnienie ewentualnych podstaw do wywiedzenia środka zaskarżenia (np. skargi kasacyjnej). W braku takich podstaw sporządza opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej.
Reasumując uznać należało, iż wniosek skarżącej z dnia [...] sierpnia 2011 r. z uwagi na treść żądania w nim zawartego nie wszczął postępowania administracyjnego, które stanowiłoby sprawę administracyjną załatwianą w jednej z form wskazanych w art. 3 § 2 pkt 1 – 4a, a zatem w konsekwencji brak jego merytorycznego rozpoznania przez zaskarżony organ nie stanowi bezczynności o jakiej stanowi art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze Sąd, zgodnie z przepisem art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.