Uzasadnienie
W dniu 30 maja 2023 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wpłynęła skarga J.K. z dnia [...] maja 2023 r. na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej, której zdaniem skarżącego dopuścił się Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej T.A.. W uzasadnieniu skargi skarżący podał, że zwrócił się w dniu 12 marca 2023 r. do posła za pośrednictwem poczty elektronicznej z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej w zakresie:
- 1. Kto jest administratorem (z imienia i nazwiska) oficjalnej strony T.A. – Poseł na Sejm RP na portalu społecznościowym facebook?, 2. Listę zablokowanych osób, instytucji i firm na w/w portalu społecznościowym facebook na dzień wpłynięcia wniosku. Skarżący podał, że pomimo upływu terminu na udzielenie w/w informacji, wniosek pozostał bez odpowiedzi.
Do skargi skarżący załączył pismo z dnia [...] maja 2023 r., w którym informuje, że w/w skarga została przesłana bezpośrednio do tutejszego Sądu, w związku z nieodebraniem skargi na bezczynność przez Posła.
Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 31 maja 2023 r. skarżący wezwany został do uzupełnienia w terminie 7 dni braku formalnego skargi poprzez jednoznaczne wskazanie organu, przeciwko któremu skarga została wniesiona.
W odpowiedzi na wezwanie Sądu w piśmie z dnia [...] czerwca 2023 r. skarżący wskazał, iż bezczynność dotyczyła Posła T.A., jednocześnie dodając, że wycofuje w/w skargę z dnia [...] maja 2023 r.
Odpis skargi z [...] maja 2023 r. i pism procesowych skarżącego z [...] maja i [...] czerwca 2023 r. Sąd przesłał organowi, bez uzyskania stanowiska organu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna.
Tylko pozytywne dokonanie oceny dopuszczalności skargi uzasadnia przystąpienie przez Sąd do jej merytorycznego rozpoznania. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 pkt 1 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, zwanej dalej w skrócie p.p.s.a) Sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego i jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Za dopuszczalną uznać można zaś tylko skargę, która podlega kognicji sądu administracyjnego. Granice właściwości rzeczowej wojewódzkich sądów administracyjnych sprecyzowane zostały w przepisach art. 3 § 2 i 3 oraz art. 4 i art. 5 p.p.s.a., jak również wynikają ze szczególnych przepisów zawartych w innych aktach prawnych.
W myśl art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 i 803), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651, z późn. zm. 3), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm. 4), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
- 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł skargę na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, jako skarżony organ wskazując w tym zakresie Posła na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej – T.A.. Wobec powyższego konieczne było dokonanie analizy dopuszczalności przedmiotowej skargi przede wszystkim na tle przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o udostępnianiu informacji publicznej (tj. Dz. U. z 2022 r. poz. 902, dalej jako u.d.i.p.). Ustawa ta reguluje zagadnienie udostępniania informacji publicznej, w tym określa podmioty zobowiązane do udostępniania informacji publicznej. Stosownie do treści art. 1 ust. 1u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną i podlega udostępnieniu na zasadach i trybie określonym w ustawie. Treść wskazanego przepisu konkretyzuje konstytucyjne prawo obywateli wyrażone w art. 61 ust. 1 zd. 1 Konstytucji RP. Zgodnie z tym uregulowaniem obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Przy czym w myśl art. 61 ust. 4 Konstytucji RP tryb udzielania informacji, o których mowa w ust. 1 i 2, określają ustawy, a w odniesieniu do Sejmu i Senatu ich regulaminy.
Podstawowy katalog podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej został wskazany w art. 4 ust. 1 u.d.i.p. Według tego przepisu obowiązek udzielania informacji spoczywa na tych wszystkich, którzy są władzami publicznymi albo wykonują zadania publiczne. Formuła przyjęta we wskazanym przepisie jest szeroka, jednak konkretna. Oznacza to, że w każdym przypadku dokonywania oceny, czy określony podmiot jest zobowiązany do udostępniania informacji publicznej, konieczne jest ustalenie czy podmiot ten mieści się w tym ogólnym określeniu "władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne".
Zdaniem Sądu poseł na Sejm RP sprawujący mandat, nie należy do kręgu podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej w rozumieniu art. 4 u.d.i.p. Nie ulega wątpliwości, że poseł nie jest organem administracji publicznej. Natomiast co do wykonywania zadań publicznych należy stwierdzić, iż poseł choć wykonuje funkcję publiczną, to nie można uznać, że realizuje zadania publiczne. Przez zadania publiczne należy rozumieć określony ustawowo cel do jakiego należy dążyć przy wykorzystaniu przysługujących kompetencji. Przy takim rozumieniu zadań trzeba przyjąć, że poseł ma podstawowy obowiązek polegający na czynnym uczestnictwie w pracach Sejmu, a nie realizację zadań publicznych.
W tym względzie należy przede wszystkim zwrócić uwagę na szczególną i odrębną od aparatu administracji pozycję oraz rolę posła na Sejm. Jak wynika z przepisów Konstytucji RP władza zwierzchnia przysługuje Narodowi, który wykonuje ją przez swoich przedstawicieli m.in. posłów (art. 4). Poseł na Sejm RP jest przedstawicielem Narodu, którego nie wiążą instrukcje wyborców (art. 104 ust. 1). Jest więc reprezentantem społeczeństwa oraz realizuje program w trakcie wykonywania powierzonego mu mandatu. Doprecyzowanie przepisów Konstytucji RP, określających prawa i obowiązku posłów i senatorów stanowi ustawa z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (Dz.U. z 2022 r., poz. 1339). Z art. 1 ust. 2 ww. ustawy wynika, iż do obowiązków posła należy informowanie wyborców o swojej pracy i działalności organu, do którego zostali wybrani, a zgodnie z art. 13 ust. 1 ww. ustawy – posłów obowiązuje obecność oraz czynny udział w posiedzeniach Sejmu lub Senatu oraz Zgromadzenia Narodowego, a także ich organów, do których zostali wybrani.
Powyższe wskazuje na szczególną rolę i pozycję posłów na Sejm RP i prowadzi do stwierdzenia, że nie powinni być oni utożsamiani z podmiotami wykonującymi zadania publiczne. Powyższe zaś prowadzi do wniosku, że poseł jest zwolniony z obowiązku udzielania informacji publicznej w trybie określonym u.d.i.p.
Przykładowe wyliczenie podmiotów zobowiązanych w art. 4 w ust. 1 w punktach od 1 do 5, u.d.i.p. poprzedzone jest ogólnym określeniem, że są to "władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne", do których poseł na Sejm RP jako indywidualna osoba się nie zalicza.
Podkreślić należy, że sądowa kontrola ma swoje granice jednoznacznie określone w art. 1 p.p.s.a., zgodnie z którym prawo o postępowaniu reguluje postępowanie w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz w innych sprawach o ile przepisy szczególne tak stanowią. Poseł nie może być traktowany jako podmiot, który jest częścią administracji publicznej i z tego powodu nie może podlegać orzecznictwu sądów administracyjnych.
Reasumując, stwierdzić należy, że poseł wykonujący jako przedstawiciel, władzę zwierzchnią Narodu w rozumieniu art. 4 Konstytucji RP nie jest podmiotem zobowiązanym do udzielania informacji publicznej określonym w art. 4 ust. 1 u.d.i.p.
Podobne stanowisko w opisanym zakresie prezentuje orzecznictwo sądów administracyjnych w tym m.in. postanowienie NSA z dnia 14 grudnia 2011 r., I OSK 2287/11, postanowienie NSA z dnia 6 grudnia 2012 r. sygn. akt I OSK 2843/12 oraz postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 21 sierpnia 2012 r. sygn. akt IV SAB/Gl 96/12, postanowienie WSA w Rzeszowie z dnia 7 września 2011 r., II SAB/Rz 58/11 i postanowienie WSA w Warszawie z dnia 23 listopada 2022 r., II SAB/Wa 470/22, (dostępne w CBOSA).
Wobec stwierdzenia, że poseł na Sejm RP nie jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej w trybie u.d.i.p., należało w konsekwencji uznać, że skarga na bezczynność posła na Sejm RP w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie mieści się w wyżej opisanym katalogu spraw poddanych kognicji sądów administracyjnych.
W tym stanie rzeczy skargę należało uznać za niedopuszczalną, co w świetle regulacji art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stanowi przesłankę do jej odrzucenia.
Odnosząc się natomiast do złożonego przez skarżącego oświadczenia o cofnięciu skargi (pismo z dnia [...] czerwca 2023 r.), należy wyjaśnić, że cofnięcie to nie mogło skutkować umorzeniem postępowania sadowoadministracyjnego, gdyż cofnięta może być tylko skarga skutecznie wniesiona tj. taka która jest dopuszczalna, nie ma braków formalnych, jest należycie opłacona. W sytuacji zaś gdy skarga, co do której skarżący złożył oświadczenie o cofnięciu, jest niedopuszczalna - jak w rozpoznawanej sprawie - skarga taka podlega odrzuceniu, a złożone oświadczenie o jej cofnięciu nie wywiera skutku.