Uzasadnienie
W dniu 27 czerwca 2014 r. B. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę na bezczynność Wójta Gminy K. w przedmiocie nierozpatrzenia jego wniosku z dnia 23 kwietnia 2014 r. o udostępnienie informacji publicznej.
W uzasadnieniu skarżący wyjaśnił, że w dniu 23 kwietnia 2014 r. wystąpił do Wójta Gminy K., w trybie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej o udostępnienie i przesłanie na jego adres informacji związanej z wydatkami budżetowymi Gminy K. za rok 2013, i tak:
- 1) Dział 010 – Rolnictwo i Łowiectwo, poz. 8 – odmulenie stawu wiejskiego w Ułanowicach;
- 2) Dział 600 – Transport i Łączność, poz. 4 – utrzymanie zimowe dróg, odśnieżanie;
- 3) Dział 700 – Gospodarka mieszkaniowa, poz. 3 – operaty szacunkowe lokali mieszkalnych przy ul. Z., K., O. w K., w O., operaty szacunkowe działki nr 1319 w K., działek w obrębach K., w U., G., Nawodzicach., szacunek nieruchomości w Olbierzowicach., operat szacunkowy działki w B., P., O.;
- 4) Dział 750 – Administracja publiczna, poz. 5 – wynagrodzenie związane z tytułu zawartych umów zlecenia, poz. 11 – naprawa samochodów służbowych, remont budynku Urzędu Gminy;
- 5) Dział 754 – Bezpieczeństwo publiczne i ochrona przeciwpożarowa, poz. 1 Komenda Wojewódzka Policji – wpłata na fundusz celowy z przeznaczeniem na wypłatę rekompensat pieniężnych za czas służby przekraczający normę określoną dla policjantów;
- 6) Dział 921 – Kultura i ochrona dziedzictwa narodowego, poz. 8 – zakup usług pozostałych, ułożenie kostki brukowej wokół świetlicy w G. oraz poz. 1.11 – wykonanie fundamentów związanych z remontem miejsc sakralnych we wsi K. i we wsi P.;
- 7) Dział 929 – Kultura fizyczna i sport, poz. 4 – zakup materiałów na organizację siłowni w K., poz. 5 – wydatek inwestycyjny projektu "Budowa obiektów małej architektury, plac zabaw, poz. 8 – wykonanie nawierzchni z kostki brukowej pod siłownię, wokół Gminnego Ośrodka Kultury w K. Udostępnienie ww. informacji publicznej miało według żądania wnioskodawcy nastąpić poprzez przesłanie na jego adres kserokopii umów (zleceń), jakie zawarł Wójt Gminy K. na wykonawstwo przedmiotowych zadań, kserokopii obustronnych faktur bądź rachunków wystawionych przez wykonawców tych zadań. Do dnia wniesienia skargi Wójt Gminy K. wprawdzie prowadził postępowanie, ale nie zakończył go udzieleniem informacji publicznej bądź wydaniem decyzji o odmowie udzielenia tej informacji.
W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy K. wniósł o jej oddalenie. Przyznał, że żądane przez skarżącego informacje stanowią informację publiczną, tym niemniej wnioskodawca nie wskazał konkretnych dokumentów, co oznacza, że organ musiał przeprowadzić szczegółową analizę akt inwestycji, ich selekcji, sporządzenia na ich podstawie wykazu faktur i umów, ich anonimizację oraz inne czynności związane z zaangażowaniem w ich pozyskanie określonych środków osobowych i finansowych. Pismem z dnia 8 maja 2014 r. poinformowano wnioskodawcę, w trybie art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej o przedłużeniu załatwienia jego wniosku do dnia 23 czerwca 2014 r. Dodatkowo pismem z dnia 18 czerwca 2014 r. wystąpiono do skarżącego o wskazanie, w terminie 7 dni, w jakim zakresie z jego punktu widzenia żądane informacje są szczególnie istotne dla interesu publicznego. Wnioskodawca nie udzielił odpowiedzi lecz wniósł do Sądu skargę na bezczynność organu. Tymczasem w dniu 9 lipca 2014 r. organ zakończył postępowanie zainicjowane wnioskiem skarżącego poprzez wydanie decyzji nr 1.2014, w której odmówił udzielenia informacji publicznej.
Organ wyjaśnił, że żądane informacje dotyczące wykonania budżetu noszą znamiona informacji przetworzonej i stosownie do treści art. 3 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy mogą być udostępnione w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. Realizacja przedmiotowego wniosku wymaga ustalenia treści wskazanych w nim dokumentów, wyszukania i usunięcia danych osobowych.
W piśmie procesowym z dnia 11 sierpnia 2014 r. B. M. podniósł, że Urząd Gminy w K. zobowiązany jest do prowadzenia różnego rodzaju wykazów spraw, a więc wyszukanie żądanych informacji jest technicznie możliwe. Czasochłonność i trudności organizacyjno-techniczne nie mogą zwalniać z obowiązku udostępnienia informacji publicznej. Dokonanie czynności, na które wskazuje organ nie wymaga przeprowadzenia analiz, obliczeń, ani zestawień statystycznych. W dalszej części pisma procesowego skarżący wymienił sprawy, w których dotąd wniósł skargi na bezczynność Wójta Gminy K., uwzglednione przez WSA w Kielcach, a także sprawy, w których Wójt Gminy K. udzielił mu informacji publicznej bez wyroku Sądu.
Skarżący podkreślił, że wnioskodawca nie ma obowiązku wykazania, dlaczego w jego przypadku może zachodzić szczególna istotność przetworzenia żądanej informacji publicznej z punktu widzenia interesu publicznego. To podmiot zobowiązany powinien wykazać, że żądane przetworzenie nie jest szczególnie istotne z punktu widzenia interesu publicznego. Wysyłanie do wnioskodawcy, po upływie dwóch miesięcy od złożenia wniosku, pisma o uzasadnienie szczególnej istotności, przedłuża postępowanie w sprawie.
W piśmie procesowym z dnia 19 września 2014 r. B. M. poinformował Sąd, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 10 września 2014 r. znak: [...], której kserokopię dołączył do ww. pisma, uchylił decyzję Wójta Gminy K. z dnia 9 lipca 2014 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organów określonych w pkt 1 - 4a.
Uzasadniając rozstrzygnięcie zawarte w punkcie I wyroku wskazać należy, że bezczynność organu ma miejsce wówczas, gdy organ będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do podjęcia czynności, nie podejmuje jej w terminach określonych w art. 35 k.p.a. i w konsekwencji pozostaje w zwłoce. Skarga na bezczynność ma na celu spowodowanie wydania przez organ oczekiwanego aktu lub podjęcia określonej czynności.
Z akt sprawy wynika, że na dzień wniesienia skargi do Sądu wniosek B. M. z dnia 23 kwietnia 2014 r. o udzielenie informacji publicznej, w trybie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2014 r., poz. 782), dalej jako "ustawa", nie został merytorycznie załatwiony przez Wójta Gminy K., co oznacza, że organ ten pozostawał w bezczynności. Tym niemniej rozpatrując skargę na bezczynność Sąd musi rozważyć, czy po jej wniesieniu nie zaszły przesłanki do umorzenia postępowania. Wydanie przez organ decyzji po wniesieniu do Sądu skargi na bezczynność powoduje, że zobowiązanie organu do wydania aktu w określonym terminie stało się bezprzedmiotowe, a postępowanie sądowe w tym przedmiocie podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.
Nie budzi wątpliwości pogląd, że sprawa sądowodministracyjna przestaje istnieć na skutek uwzględnienia skargi przez organ w trybie autokontroli (art. 54 § 3 p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a. odnosi się również do skargi na bezczynność organu w przypadkach, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., ponieważ przepis ten wyraźnie stanowi, że organ, którego bezczynność zaskarżono może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę. Uwzględnienie przez organ skargi na bezczynność może zaś nastąpić jedynie poprzez wydanie aktu administracyjnego lub dokonanie czynności z zakresu administracji publicznej. W uchwale z dnia 26 listopada 2008 r. sygn. I OPS 6/08, Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów stwierdził, że ww. regulacja ma zastosowanie także w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu – w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. – organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności.
W rozpoznawanej sprawie Wójt Gminy K. w dniu 9 lipca 2014 r. wydał decyzję o odmowie udostępnienia żądanej przez B. M. informacji publicznej. Na skutek tej decyzji przestała istnieć sprawa sądowoadministracyjna zainicjowana skargą w niniejszej sprawie. Konsekwencją ustania bezczynności organu po wniesieniu skargi jest bezprzedmiotowość postępowania sądowego, co stwarza podstawę do jego umorzenia. W tej sytuacji bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest okoliczność, że decyzja Wójta Gminy K. z dnia 9 lipca 2014 r. została uchylona przez organ odwoławczy.
Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd dodatkowo miał na uwadze aktualne brzmienie art. 149 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (§ 1 zd. 1). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1 zd. 2). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 (§ 2).
Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela pogląd wyrażony w tezie postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1360/12 (LEX 1219576), zgodnie z którym wydanie przez organ decyzji w toku postępowania sądowego po wniesieniu skargi, nie zwalnia wojewódzkiego sądu administracyjnego z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w zakresie orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz w zakresie wymierzenia organowi grzywny z tego tytułu.
Z kolei w postanowieniu z dnia 21 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 481/13 (LEX 1299301), NSA wskazał, że użycie w zdaniu drugim § 1 art. 149 p.p.s.a. zwrotu "jednocześnie" nie oznacza, że ta część przepisu ma zastosowanie tylko wówczas, gdy sąd zobowiązuje organ do wydania aktu w określonym terminie. Wręcz przeciwnie, z analizy tego przepisu wynika, że uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego może polegać na stwierdzeniu, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo że naruszenie prawa nie było rażące, mimo że są podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, z uwagi na to, że akt taki został wydany przez organ po wniesieniu skargi do sądu.
Za rażące naruszenie przepisów art. 35 k.p.a. można uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również długotrwałość prowadzenia postępowania, czy też brak jakiejkolwiek aktywności organu (por. wyroki WSA w Warszawie z dnia 11.12.2013 r., sygn. I SAB/Wa 525/13, WSA w Poznaniu z dnia 19.02.2014 r., sygn. IV SAB/Po 126/13). Przy ocenie sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca, znaczenie będą miały okoliczności jakie spowodowały zwłokę organu, jego działania w toku rozpoznawania sprawy oraz stopień przekroczenia terminów (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19.11.13 r., sygn. I SAB/Wa 415/13).
Rozpoznając zatem niniejszą sprawę w zakresie stwierdzenia, czy bezczynność postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, Sąd doszedł do przekonania, że organ nie dopuścił się rażącego naruszenia prawa. Bezsporne jest, że zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust.
2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2). Należy jednak mieć na uwadze, że sprawy z zakresu informacji publicznej są często skomplikowane. Skarżący nie wskazał konkretnych dokumentów, co oznacza, że organ musiał przeprowadzić szczegółową analizę akt inwestycji, ich selekcji, sporządzenia na ich podstawie wykazu faktur i umów, ich anonimizację oraz inne czynności angażujące określone środki osobowe i finansowe. Pismem z dnia 8 maja 2014 r. organ poinformował wnioskodawcę, w trybie art. 13 ust. 1 ustawy o przedłużeniu załatwienia jego wniosku do dnia 23 czerwca 2014 r.
W przedmiotowej sprawie nie sposób więc dopatrzeć się ze strony organu lekceważenia skarżącego czy też celowego przedłużania postępowania. Wydając decyzję o odmowie udzielenia informacji publicznej (z dnia 9 lipca 2014 r.) organ nieznacznie przekroczył dwumiesięczny termin, o którym mowa w art. 13 ust. 2 ustawy. Zdaniem Sądu dla oceny, czy w rozpoznawanej sprawie miało miejsce rażące naruszenie prawa, nie jest wystarczające samo przekroczenie ustawowych terminów. Musi być ono znaczne bądź też przejawiać się w braku reakcji organu na wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Na podstawie art. 149 § 1 zd. 2 p.p.s.a. Sąd orzekł zatem jak w punkcie II wyroku.
O kosztach postępowania, na które złożyła się kwota wpisu w wysokości 100 zł, orzeczono na podstawie art. 201 § 1 p.p.s.a.