Uzasadnienie
II SAB /Ke 32/06
Uzasadnienie
A. B., W. Ł. i J. Ł. wniosły w dniu 25 czerwca 2004r. skargę na bezczynność Wojewody polegającą na zaniechaniu rozpoznania ich wniosku z dnia 22 sierpnia 2003 r. o stwierdzenie na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r., że zabudowana domem mieszkalnym - zabytkowym pałacem nieruchomość obejmująca aktualnie działkę ewidencyjną nr 581/3 położoną w Z., gmina S., dla której Sąd Rejonowy w B. prowadzi księgę wieczystą KW Nr [...], będąca własnością M. z W. Ł., jest wyłączona spod działania przepisu art. 2 ust.1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 z późn.zm.).
Skarżące podniosły, iż mimo uzupełnienia wniosku o dokumenty wskazane przez organ w piśmie z dnia 25 września 2003 r. Nr RR.VIII.7724/0-21/03 i mimo upływu terminów przewidzianych w art. 35 kpa Wojewoda nie wydał w przedmiotowej sprawie decyzji i nie dokonał żadnej czynności zmierzającej do rozpatrzenia wniesionego podania. Skarżące wskazały również, że wystąpiły w dniu 2 czerwca 2004 r. do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z zażaleniem na bezczynność organu, jednakże ich działanie nie przyniosło efektów.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie wywodząc, iż podanie skarżących nie czyni zadość wymogom wynikającym z treści § 6 powołanego rozporządzenia. Wobec faktu, iż organ wzywał strony do uzupełnienia wniosku, zaistniały podstawy do pozostawienia go bez rozpoznania. Na rozprawie w dniu 11 stycznia 2006 r. organ zmodyfikował swoje stanowisko w sprawie wnosząc o odrzucenie skargi z powodu niewyczerpania toku instancji w postępowaniu administracyjnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach postanowieniem z dnia 25 stycznia 2006 r. odrzucił powyższą skargę na bezczynność Wojewody wskazując m.in. w uzasadnieniu orzeczenia, że warunek określony w art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej zwaną p.p.s.a), w postaci "wyczerpania środków zaskarżenia" nie został spełniony. W dniu wniesienia skargi na bezczynność wprawdzie postępowanie zażaleniowe zostało otwarte, ale nie zostało wyczerpane, ponieważ dla Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie upłynął jeszcze ustawowy termin rozpoznania zażalenia / art.35 kpa/. Skarga więc jako przedwczesna, wniesiona bez wyczerpania środków zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym jest niedopuszczalna, co na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a skutkuje jej odrzuceniem.
W skardze kasacyjnej na to postanowienie zarzucono naruszenie art.52 § 1 p.p.s.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez przyjęcie, że warunek określony w tym przepisie w postaci wyczerpania środków zaskarżenia nie został spełniony. Autor skargi kasacyjnej szczegółowo uzasadnił swoje stanowisko wskazując m.in., że skarżący wnieśli 2 czerwca 2004 r. w oparciu o art.37 kpa zażalenie na bezczynność organu do właściwego ministra, a tym samym w momencie wniesienia skargi do sadu administracyjnego - skarga była dopuszczalna, gdyż skarżącym nie przysługiwał żaden środek zaskarżenia.
Postanowieniem z dnia 1 grudnia 2006 r. Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił skargę kasacyjną i uchylił zaskarżone postanowienie podnosząc, ze wbrew twierdzeniu Sądu Wojewódzkiego spełniony został, określony w art.52 § 1 p.p.s.a "warunek wyczerpania środków zaskarżenia". Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że zażalenie na bezczynność organu jest innym środkiem prawnym niż normalne zażalenie. Jego wniesienie nie ma na celu doprowadzenie do merytorycznego rozpoznania sprawy, a jedynie ma zwrócić uwagę na pozostawanie w bezczynności. Dlatego pogląd, iż dopuszczalność skargi zależy od upływu ustawowego terminu do rozpoznania zażalenia należy uznać za nieuzasadniony, tym bardziej, że przewidziany w art. 35 §3 kpa termin na charakter maksymalny, a zasadniczo sprawę należy rozpatrzeć bez zbędnej zwłoki.
Biorąc pod uwagę powyższe postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach rozpoznał przedmiotową skargę na bezczynność organu. Na rozprawie w dniu 1 lutego 2007 r. pełnomocnik Wojewody wniósł o oddalenie tej skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny po ponownym rozpoznaniu sprawy, zważył co następuje
Skarga jest zasadna, ponieważ organ administracji publicznej w niniejszej sprawie pozostaje w bezczynności.
Z bezczynnością organu administracji publicznej - w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm; dalej zwaną p.p.s.a.) mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, bądź też nie podjął stosownej czynności. W przedmiotowym postępowaniu Sąd ogranicza się do kontroli, czy skarga została wniesiona w sprawie, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. oraz czy zwłoka w załatwieniu sprawy przekroczyła terminy określone w przepisach prawa.
Prawnie określone terminy dla załatwienia spraw zostały uregulowane w kodeksie postępowania administracyjnego. Bezczynność organu będzie miała miejsce wówczas, gdy nie załatwi on sprawy w terminach wskazanych w art. 35 § 1-3 kpa. Zgodnie z powołanym przepisem załatwienie sprawy winno nastąpić bez zbędnej zwłoki, jeżeli załatwienie sprawy wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowane nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania.
Jak wynika z akt sprawy, strona skarżąca już w dniu 5 października 2001r. złożyła do Wojewody wniosek o wydanie decyzji w przedmiocie wyłączenia wskazanej w tym wniosku nieruchomości spod działania dekretu PKWN o reformie rolnej. W piśmie z dnia 7 listopada 2001r. Wojewoda na podstawie art.64 par.2k.p.a. zobowiązał wówczas wnioskodawczynie do uzupełnienia wniosku przez złożenie określonej dokumentacji formalno - prawnej celem ustalenia stanu prawnego i faktycznego nieruchomości. Następnie pismem z dnia 4 grudnia 2001r. organ ten poinformował zainteresowane, że ich wniosek pozostawia bez rozpoznania z uwagi na niezłożenie dowodów niezbędnych do rozpoznania sprawy.
Skarżące wtedy pogodziły się z takim załatwieniem sprawy, ale w dniu 22 sierpnia 2003 r. złożyły do Wojewody ponowny wniosek o wydanie decyzji w przedmiocie wyłączenia nieruchomości spod działania dekretu PKWN o reformie rolnej domagając się niezwłocznego rozpoznania sprawy. Pismem z dnia 26 września 2003r. Wojewoda jak poprzednio, wezwał wnioskodawczynie do uzupełnienia wniosku w trybie art.64 par.2 k.p.a. poprzez złożenie określonych dowodów. W odpowiedzi na to zobowiązanie organu, do swojego pisma z dnia 7 października 2003r. zatytułowanego "uzupełnienie wniosku" skarżące dołączyły zgromadzoną przez siebie dokumentację dot. przedmiotowej nieruchomości. Organ jednak uznał, że nadesłane dokumenty nie stanowią dowodów niezbędnych do rozpatrzenia wniosku i na podstawie art.64.par.2 kpa pozostawił go bez rozpoznania. Dotychczas w tej sprawie nie wydał żadnej decyzji.
Wobec powyższego należy stwierdzić, iż niewątpliwie wobec złożenia wniosku o wyłączenia wskazanej w tym wniosku nieruchomości spod działania dekretu PKWN o reformie rolnej w dniu 22 sierpnia 2003r. nie został zachowany w sprawie termin wynikający z art. 35 § 2 k.p.a., a więc naruszony został obowiązek załatwienia w terminie 2 miesięcy nawet spraw szczególnie skomplikowanych. Okoliczność, iż strona nie przedstawiła wszystkich żądanych dokumentów nie może prowadzić do tego, iż organ nie podejmuje żadnej decyzji. Wojewoda nie mógł uchylić się od merytorycznego ustosunkowania się do żądania, winien on bowiem ocenić zgromadzony materiał dowodowy, a po jego analizie wydać pozytywną lub negatywną decyzję.
Ponadto wbrew art. 7 kpa organ ten nie podjął z urzędu żadnych działań, zmierzających do usunięcia braków materiału dowodowego, które w jego ocenie, stały na przeszkodzie do wydania decyzji. Zgodnie bowiem z art. 7 kpa w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Powyższego obowiązku organ nie wypełnił. Stwierdzona przez Sąd bezczynność w załatwieniu sprawy polega na zaniechaniu wydania przewidzianego prawem rozstrzygnięcia prawie przez 4 lata, a więc na rażącym naruszeniu terminu wynikającego z art. 35 k.p.a. Rozstrzygnięcie to nie zostało wydane do czasu rozpatrzenia skargi przez Sąd, co oczywiście prowadzi do jej uwzględnienia.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art.149 p.p.s.a zobowiązał, organ do rozpoznania wniosku skarżących o wyłączenie nieruchomości spod działania dekretu PKWN o reformie rolnej w terminie 3 miesięcy od uprawomocnienia się wyroku. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.
- - ---------------------- 5