Uzasadnienie
Wnioskiem z 21 marca 2023 r. A. P. i P. B., jako przedstawiciele Rady Rodziców Szkoły Podstawowej im. J. P. w Rykoszynie, na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U z 2022 r. poz. 902, dalej "u.i.d.p.") zwrócili się do Burmistrza Miasta i Gminy (dalej "Burmistrz") o udostępnienie informacji publicznej w zakresie:
- - wysokości subwencji (uwzględniając liczbę uczniów oraz uczniów wymagających kształcenia specjalnego) przeznaczonej na placówkę oświatową (Szkołę Podstawową) w Rykoszynie w roku 2019,
- - wysokości subwencji (uwzględniając liczbę uczniów oraz uczniów wymagających kształcenia specjalnego) przeznaczonej na placówkę oświatową (Szkołę Podstawową) w Rykoszynie w roku 2020,
- - wysokości subwencji (uwzględniając liczbę uczniów oraz uczniów wymagających kształcenia specjalnego) przeznaczonej na placówkę oświatową (Szkołę Podstawową) w Rykoszynie w roku 2021,
- - wysokości subwencji (uwzględniając liczbę uczniów oraz uczniów wymagających kształcenia specjalnego) przeznaczonej na placówkę oświatową (Szkołę Podstawową) w Rykoszynie w roku 2022,
- - wysokości subwencji (uwzględniając liczbę uczniów oraz uczniów wymagających kształcenia specjalnego) przeznaczonej na placówkę oświatową (Szkołę Podstawową) w Rykoszynie w roku 2023.
Pismem z 4 kwietnia 2023 r. organ wyznaczył termin załatwienia wniosku na dzień 28 kwietnia 2023 r. ze względu na złożoność sprawy oraz szeroki zakres merytoryczny żądanej informacji.
W piśmie z 16 maja 2023 r. (data wpływu 5 czerwca 2023 r.) A. P. i P. B., we własnym imieniu, wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na bezczynność Burmistrza Miasta i Gminy w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, zarzucając organowi naruszenie:
- 1) art. 61 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek;
- 2) art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 u.i.d.p. w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku poprzez brak zastosowania, polegający na niezrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wnieśli o zobowiązanie organu do rozpoznania ich wniosku z 21 marca 2023 r. oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych. Podnieśli, że pomimo upływu wskazanego przez organ terminu załatwienia wniosku 28 kwietnia 2023 r., nie otrzymali żadnej odpowiedzi.
Decyzją z 20 lipca 2023 r. znak: [...] Burmistrz Miasta i Gminy, na podstawie art. 16 u.i.d.p., odmówił udostępnienia informacji publicznej na wniosek z 21 marca 2023 r. w zakresie wysokości subwencji (uwzględniając liczb uczniów oraz uczniów wymagających kształcenia specjalnego) przeznaczonej na placówkę oświatową Szkołę Podstawową w Rykoszynie w latach 2019 - 2023.
W odpowiedzi na skargę Burmistrz wniósł o jej odrzucenie ewentualnie oddalenie jako bezzasadnej w całości. W uzasadnieniu podniósł, że rada rodziców nie ma legitymacji do wystąpienia z wnioskiem w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Wobec tego, że rada rodziców jest organem kolegialnym, a wniosek podpisało tylko dwóch jej członków, organ potraktował ten wniosek jako złożony przez osoby fizyczne. Po wszczęciu postępowania wezwał wnioskodawców do wskazania adresów do doręczeń, a następnie wydał decyzję o odmowie udostępnienia żądanej informacji publicznej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 259, zwanej dalej "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W świetle art. 3 § 2 pkt 8 i pkt 9 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 p.p.s.a. lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a, a także bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1 - 3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie jest wymagane poprzedzenie jej jakimkolwiek środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej - czyli nie jest wymagane "wyczerpanie środków zaskarżenia" w rozumieniu art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK [...] i z dnia 24 maja 2006 r., sygn. akt I OSK [...], postanowienie NSA z dnia 23 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK [...], dostępne: [...], jak i dalej powołane orzeczenia).
Ponadto stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa mogła zostać rozpoznana w trybie uproszczonym, ponieważ przedmiotem skargi jest bezczynność organu, przy czym zgoda stron na rozpatrzenie tej skargi w trybie uproszczonym nie była wymagana.
W sprawie niniejszej nie było kwestionowane, że Burmistrz Miasta i Gminy jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej w rozumieniu art. 4 ust. 1 u.d.i.p., jak również to, że żądana przez wnioskodawców informacja stanowi informację publiczną, o której mowa w art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p. W świetle bowiem tych przepisów, informacją publiczną są wszelkie informacje wytworzone przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które wykonują funkcje publiczne lub gospodarują mieniem publicznym, jak również informacje odnoszące się do wspomnianych władz, osób i innych podmiotów, niezależnie od tego, przez kogo zostały wytworzone.
W tym miejscu wyjaśnić należy, że rada rodziców nie posiada zdolności sądowej, tj. nie jest osobą fizyczną, osobą prawną, nie jest także jednostką organizacyjną niebędącą osobą prawną, której ustawa przyznaje zdolność prawną. Przepisy szczególnie nie przyznają radzie rodziców osobowości prawnej, nie podlega ona również wpisowi do określonego rejestru (por. m.in. wyrok NSA z 17 grudnia 2020 r., sygn. akt I FSK [...], dostępny na [...]). Natomiast z uwagi na fakt, że skarga w niniejszej sprawie została złożona i podpisana w imieniu własnym przez A. P. i P. B. Sąd przyjął, że skarga ta została złożona przez osoby fizyczne.
Uwzględniając skargę na bezczynność na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
- 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
- 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Stosownie do art. 149 § 1a p.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Skoro zatem wniosek skarżących dotyczył informacji publicznej i został skierowany do właściwego podmiotu, to odpowiedź powinna być udzielona na zasadach i w trybie określonych w ustawie, a mianowicie:
- - zgodnie z art. 13 ust. 1 u.i.d.p. udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2;
- - jeżeli w tym terminie informacja publiczna nie może być udostępniona, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 udip);
- - w przypadku uwzględnienia wniosku udostępnienie informacji publicznej następuje w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 ustawy). W tej ostatniej sytuacji podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. W takim przypadku, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się (art. 14 ust. 2);
- - odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania następują w drodze decyzji (art. 16 ust. 1).
Bezczynność podmiotu obowiązanego do udostępnienia informacji publicznej zachodzi wówczas, gdy podmiot ten nie reaguje na wniosek o udostępnienie informacji w terminie przewidzianym w ustawie, tj. nie podejmuje czynności przewidzianych w art. 13, art. 14, art. 15 ust. 2 lub art. 16 i nie udostępnia informacji publicznej ani nie wydaje decyzji odmownej w tym zakresie. Analizując, czy w niniejszej sprawie doszło do zarzucanego przez skarżących stanu bezczynności oraz dokonując oceny jego charakteru, Sąd miał na uwadze stan faktyczny sprawy w dacie własnego orzekania.
Nie można bowiem zobowiązać organu do określonego działania, jeśli zostało ono w dacie orzekania już podjęte (por. wyrok NSA z 18 stycznia 2017 r., sygn. I OSK [...]). Z akt sprawy wynika, że ostatecznie wniosek skarżących został rozpatrzony poprzez wydanie przez organ w dniu 20 lipca 2023 r. decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej. W związku z powyższym Sąd orzekł o umorzeniu postępowania w zakresie zobowiązania organu do rozpatrzenia wniosku na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (pkt I sentencji wyroku).
Nie ulega przy tym wątpliwości, że w niniejszej sprawie organ dopuścił się bezczynności, gdyż przekroczone zostały terminy określone w art. 13 ust. 1 i 2 ustawy. Sąd na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. orzekł, że zaistniała w sprawie bezczynność nie miała jednak miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt II sentencji wyroku).
Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa.
Za rażące naruszenie przepisów dotyczących terminów załatwiania spraw administracyjnych można uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również długotrwałość prowadzenia postępowania, czy też brak jakiejkolwiek aktywności organu (por. wyroki WSA: w W. z 11 grudnia 2013 r., sygn. I SAB/Wa [...]; w P. z 19 lutego 2014 r., sygn. IV SAB/Po [...]). Przy ocenie sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca, znaczenie będą miały okoliczności jakie spowodowały zwłokę organu, jego działania w toku rozpoznawania sprawy oraz stopień przekroczenia terminów (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 listopada 2013r., sygn. I SAB/Wa [...]).
W rozpoznawanej sprawie organ zareagował na wniosek skarżących, wyznaczając termin jego załatwienia na dzień 28 kwietnia 2023 r., co oznacza, że podjął czynności w zakresie jego rozpoznania, a następnie, już po wpłynięciu skargi na bezczynność, wydał decyzję w przedmiocie tego wniosku. Nie można zatem dopatrzeć się ze strony organu lekceważenia skarżących, czy też celowego przedłużania postępowania, tym bardziej, że sami skarżący nie wnieśli o stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
O zwrocie kosztów postępowania na które złożył się wpis od skargi w wysokości [...] zł Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 200 § 2 p.p.s.a. (pkt III sentencji wyroku).