Uzasadnienie
W rozpoznanej sprawie S. D. wniósł do tut. Sądu skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie przez Wójta Gminy Obrazów postępowania w sprawie egzekucji decyzji własnej z dnia 28 lutego 2020 r., znak: GR.6331.3.31.2019, nakazującej J. S. usunięcie wału ziemi z działki nr ewid. [...], obr. M., usypanego wzdłuż drogi powiatowej, powodującego zmianę wód opadowych szkodliwie oddziałujących na grunt sąsiedni. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach decyzją z dnia 17 kwietnia 2020 r., znak: SKO.PW-61/1896/23/2020.
W dniu 23 czerwca 2020 r. skarżący, który był stroną ww. postępowania administracyjnego, zwrócił się do Wójta Gminy Obrazów o egzekucję ww. decyzji w trybie pilnym. Ponieważ usypany wał ziemi nie został usunięty, Wójt Gminy Obrazów, na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 14 września 2020 r., wszczął postępowanie egzekucyjne w odniesieniu do przedmiotowego obowiązku.
W skardze S. D. podniósł, że komisja z Urzędu Gminy w Obrazowie trzykrotnie przeprowadzała oględziny i za każdym razem stwierdzała, że przedmiotowy nasyp nie został usunięty. Organ przez ponad 2 lata nie wyegzekwował wydanej przez siebie decyzji.
W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy Obrazów wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej. W uzasadnieniu wyjaśnił, ze pobocze drogi zostało uszkodzone w ten sposób, że powstała wyrwa w głąb gruntu, co czyni dywagacje na temat rzekomo usytuowanego około pół metra dalej nasypu bezprzedmiotowymi. Zarządca drogi dokonał stosownych prac remontowych. Brak jest więc uzasadnionych podstaw do prowadzenia dalszej egzekucji. Nie została również wypełniona hipoteza z art. 101a ustawy o samorządzie gminnym. Przepis ten nie daje bowiem skarżącemu podstawy do żądania od organu wykonania jego własnej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga podlega odrzuceniu.
Na wstępie podkreślić należy, że sąd administracyjny zobowiązany jest w pierwszej kolejności do zbadania z urzędu dopuszczalności skargi, ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), dalej "Ppsa". Zgodnie z art. 50 § 1 Ppsa uprawniony do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób.
W niniejszej sprawie skarga S. D. dotyczy bezczynności organu administracji publicznej w zakresie postępowania egzekucyjnego. Stronami postępowania egzekucyjnego, prowadzonego w oparciu o przepisy ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022 r., poz. 479 ze zm.), dalej "upea", są zobowiązani i wierzyciel oraz inne podmioty, o ile wynika to wyraźnie z przepisów ustawy, tj. ten, kto nie będąc zobowiązanym rości sobie prawo do rzeczy lub prawa majątkowego, z którego prowadzi się egzekucję administracyjną. Oznacza to, że w postępowaniu egzekucyjnym, przy ustalaniu kręgu stron, nie znajduje zastosowania przepis art. 28 § 1 Kpa. Z art. 5 upea wynika, że wierzycielem może być jedynie podmiot administracji publicznej lub organ (instytucja) wykazujący funkcje władcze. Nie może więc być nim ani osoba fizyczna, ani inny podmiot prawa prywatnego. Podmioty prywatne w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym mogą tylko za pośrednictwem wierzyciela wnosić o wszczęcie egzekucji, czy określone jej prowadzenie.
W świetle powyższego, podmioty, które były stronami postępowania jurysdykcyjnego, a nie są zobowiązane na mocy aktu administracyjnego, czyli takie jak skarżący w niniejszej sprawie, nie są stronami postępowania egzekucyjnego. W konsekwencji, nie służy im również skarga na bezczynność organu egzekucyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 Ppsa (por. wyrok NSA z dnia 29 czerwca 2011 r., sygn. II OSK 1149/10). Mogą natomiast skorzystać ze szczególnego uprawnienia, przewidzianego w przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Stosownie do art. 6 § 1a u.p.e.a., na bezczynność wierzyciela w podejmowaniu czynności, o których mowa w § 1, służy skarga podmiotowi, którego interes prawny lub faktyczny został naruszony w wyniku niewykonania obowiązku oraz organowi zainteresowanemu wykonaniem obowiązku. Postanowienie w sprawie skargi wydaje organ wyższego stopnia. Na postanowienie oddalające skargę przysługuje zażalenie. Dopiero rozstrzygnięcie wydane po rozpatrzeniu takiego zażalenia, będzie podlegało zaskarżeniu do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 3 Ppsa.
Przepis art. 6 § 1a upea stanowi przepis szczególny (lex specialis) w stosunku do art. 37 § 2 Kpa. Dlatego też w sytuacji, gdy osoba posiadająca interes prawny lub faktyczny domaga się od wierzyciela (organu) podjęcia działań zmierzających do wyegzekwowania określonego postępowania od podmiotu zobowiązanego, to ewentualna bezczynność organu uprawnia stronę wyłącznie do wniesienia skargi na podstawie art. 6 § 1a upea. Wykluczona jest natomiast możliwość wniesienia zażalenia w trybie art. 37 § 2 Kpa. Ustawodawca wprowadził zatem szczególny tryb kwestionowania bezczynności w postępowaniu egzekucyjnym, ponadto rozszerzył krąg podmiotów uprawnionych do udziału w tym trybie.
W świetle powyższego, niedopuszczalna jest skarga na bezczynność organu egzekucyjnego I instancji, polegającą na niepodejmowaniu czynności zmierzających do wyegzekwowania decyzji ostatecznej, wniesiona na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 Ppsa przez podmiot, którego interes prawny lub faktyczny został naruszony w wyniku niewykonania przez zobowiązanego obowiązku o charakterze administracyjnym (por. wyrok WSA w łodzi, z dnia 27 listopada 2020 r., sygn. II SAB/Łd 63/20).
Podsumowując, skarżącemu, który nie jest wierzycielem, a wyłącznie właścicielem sąsiedniej nieruchomości, przysługują prawa strony w postępowaniu egzekucyjnym i sądowoadministracyjnym, w zakresie domagania się podjęcia stosownych czynności egzekucyjnych, co jednak może czynić jedynie kierując skargę do właściwego organu wyższego stopnia. Dopiero to ostateczne postanowienie w przedmiocie skargi na bezczynność, złożonej w postępowaniu egzekucyjnym, podlegać może kontroli sądowadministracyjnej.
W niniejszej sprawie brak więc było podstaw do merytorycznego rozpoznania skargi, gdyż jako niedopuszczalna podlegała ona odrzuceniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 Ppsa. O zwrocie wpisu orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 Ppsa.