Uzasadnienie
W dniu 28 października 2015r. J. Ł., A. S. i Z. P. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę na bezczynność Wójta Gminy M. w przedmiocie nierozpatrzenia ich wniosku z dnia 24 lipca 2015r. o udostępnienie informacji publicznej, co stanowi naruszenie art. 4 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz art. 13 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej.
Jak wynika z akt sprawy w dniu 24 lipca 2015r. do Urzędu Gminy M. wpłynęło pismo, datowane na dzień 20 lipca 2015r., w którym J. Ł., A. S. i Z. P. wnieśli o podjęcie przez Wójta Gminy natychmiastowych działań mających na celu uregulowanie stanu prawnego działki nr [...] położonej w J., stanowiącej część drogi figurującej w ewidencji gruntów jako znajdująca się we władaniu Gminy M. oraz domagali się udzielenia informacji, jakie kroki podjął dotychczas Wójt Gminy w tej sprawie, czy i w jaki sposób zostało rozpatrzone przez Radę Gminy M. wezwanie B. K. o usunięcie naruszenia prawa dotyczące bezprawnego zakwalifikowania drogi nr 0834036 Jadwigów wieś – Gaje o długości 840 m zlokalizowanej na działkach nr 261 i 262/1 do dróg gminnych, ewentualnie o udzielenie informacji, na jakim etapie znajduje się postępowanie w sprawie wezwania do usunięcia naruszenia prawa.
Organ nie udzielił żadnej informacji na ww. wniosek, w związku z czym w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach J. Ł., A. S. i Z. P. wnieśli o: 1) zobowiązanie Wójta Gminy M. do rozpatrzenia wniosku skarżących w terminie 14 dni od dnia otrzymania odpisu wyroku ze stwierdzeniem jego prawomocności;
- 2) stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
- 3) zasądzenie od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej w wysokości 2000 zł oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżących wszelkich kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skarżący podnieśli, że organ, pomimo upływu terminu określonego w art. 13 ust. 1 i 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, nie udzielił wnioskowanej informacji. Skarżący nie otrzymali również żadnej informacji wskazującej na powody opóźnienia.
W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy M. wniósł o jej odrzucenie z uwagi na jej niedopuszczalność zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 52 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a. oraz zasądzenie od skarżących na rzecz organu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu organ wskazał, że skarżący przed wniesieniem skargi nie wyczerpali przysługujących im środków zaskarżenia, tj. nie wnieśli zażalenia w trybie art. 37 § 1 k.p.a., ani nie wezwali organu do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 p.p.s.a.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in orzekanie w sprawach ze skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1 - 4.
Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:
- 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
- 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
- 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a), a w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§ 1b).
Rozpoznając skargę, Sąd w pierwszej kolejności zobligowany był odnieść się do wniosku organu o odrzucenie skargi.
W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że skoro, stosownie do art. 16 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. nr 112, poz. 1198 ze zm.), dalej ustawa, przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się wyłącznie do decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej oraz do decyzji o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji publicznej, a ustawa o dostępie do informacji publicznej jest ustawą szczególną wobec Kpa, to uregulowania tej ustawy decydują o trybie postępowania w tego rodzaju sprawach i przepisy Kpa znajdują zastosowanie wyłącznie wówczas, gdy ustawa o dostępie do informacji publicznej tak stanowi. W konsekwencji w niniejszej sprawie nie znajdował zastosowania art. 37 Kpa (por. wyroki NSA: z dnia 24 maja 2006r. sygn. I OSK 601/05; z dnia 18 sierpnia 2010r. sygn. I OSK 851/10).
W świetle powyższego uznać należało, że skarga złożona w niniejszej sprawie była dopuszczalna, a wniosek organu o jej odrzucenie bezzasadny.
Uzasadniając rozstrzygnięcie zawarte w punkcie I wyroku wskazać należy, że bezczynność organu ma miejsce wówczas, gdy organ będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do podjęcia czynności, nie podejmuje jej w terminach określonych w ustawie i w konsekwencji pozostaje w zwłoce. Skarga na bezczynność ma na celu spowodowanie wydania przez organ oczekiwanego aktu lub podjęcia określonej czynności.
Stosownie do treści art. 4 ust. 1 ustawy, obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, m.in. organy władzy publicznej (pkt 1). Jednostki samorządu terytorialnego niewątpliwie sprawują władzę publiczną w zakresie zleconej im ustawowo właściwości, w tym także gmina (art. 2 ust. 1, art. 6 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym, Dz.U. z 2013r., poz. 594 ze zm.), której organami, stosownie do art. 11a ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym są: rada gminy i wójt (burmistrz, prezydent miasta).
Wobec powyższego, skoro wniosek skarżących dotyczył informacji odnoszącej się do działalności Wójta Gminy M. i został skierowany do właściwego organu, to wniosek powinien być rozpoznany na zasadach i w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Na gruncie tej ustawy przyjmuje się, że udostępnienie informacji publicznej następuje w formie czynności materialno-technicznej, natomiast powiadomienie o tym, że żądana informacja nie jest informacją publiczną – "zwykłym" pismem. W przypadku uwzględnienia wniosku, udostępnienie informacji publicznej następuje w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot zobowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 ustawy). Jeżeli natomiast informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie.
W takim przypadku, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się (art. 14 ust. 2 ustawy). Odmowa udzielenia informacji publicznej następuje natomiast w drodze decyzji administracyjnej, od której przysługują środki odwoławcze (art. 16 i 17 ustawy).
Jak wynika z ustalonego i przedstawionego na wstępie stanu faktycznego Wójt Gminy M. w ogóle nie rozpatrzył wniosku skarżących z dnia 20 lipca 2015r. Z metryki sprawy znajdującej się w nadesłanych przez organ aktach administracyjnych wynika, że jedyną czynnością jaką podjął organ było przyjęcie wniosku w dniu 24 lipca 2015r. W konsekwencji, organ nie rozpatrzył wniosku skarżących w sposób odpowiadający przytoczonym wyżej przepisom ustawy, gdyż ani nie udzielił żądanej informacji, ani nie powiadomił o tym, że żądana informacja nie jest informacją publiczną; nie wydał też decyzji administracyjnej odmawiającej jej udostępnienia.
W świetle powyższego uznać należy, że w dacie orzekania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny organ pozostawał w bezczynności, co spowodowało konieczność zobowiązania go do rozpatrzenia wniosku skarżących z dnia 20 lipca 2015r., na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
W ocenie Sądu, zaistniała w sprawie bezczynność organu nosi cechy rażącego naruszenia prawa, o czym orzeczono w pkt II wyroku. Od daty wpływu wniosku (24.07.2015r.) do dnia rozpoznania skargi przez Sąd (21.01.2016r.) upłynęło bowiem niemal pół roku, a organ w żaden sposób nie zareagował na wniosek skarżących, poza odpowiedzią na skargę, w której wniósł – bezzasadnie zresztą – o odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 52 p.p.s.a. W ocenie Sądu, takie postępowanie nosi znamiona lekceważącego traktowania ustawowych obowiązków organu.
Wobec cofnięcia na rozprawie w dniu 21 stycznia 2016r. skargi w zakresie zasądzenia od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej w wysokości 2000 zł, Sąd na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 p.p.s.a. umorzył postępowanie sądowe w tej części (pkt III wyroku). Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki określone w przepisie art. 60 p.p.s.a., gdyż cofnięcie skargi nie zmierzało do obejścia prawa, nie powodowało utrzymania w mocy aktu lub czynności dotkniętych wadą nieważności. Cofnięcie skargi było zatem dopuszczalne i skuteczne.
O kosztach postępowania sądowego (pkt IV wyroku), na które złożyły się kwota wpisu (100 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej A. S. (240 zł) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.