Uzasadnienie
Pismem z 18 stycznia 2022 r. D. S., zwana dalej skarżącą, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę na bezczynność Wójta Gminy K. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej zarzucając naruszenie art. 13 ust. 1, art. 13 ust. 2, art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej oraz:
- 1) art. 61 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek,
- 2) art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o tym, że informacja, która nie została udostępniona w BIP lub centralnym repozytorium, jest udostępniana na wniosek, poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieprawidłowym, gdyż tylko częściowym, zrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej.
Skarżąca wniosła o zobowiązanie Wójta Gminy K., zwanego dalej organem, do dokonania czynności w zakresie udostępnienia informacji publicznych zgodnie z wnioskiem z 29 listopada 2021 r., wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że 19 listopada 2021 r. złożyła za pośrednictwem poczty elektronicznej wniosek do organu o udostępnienie informacji publicznej. Jako sposób i formę udostępnienia wnioskowanych informacji wskazała przesłanie ich pocztą elektroniczną. 13 grudnia 2021 r. organ odpowiedział na wniosek w przewidzianym ustawą terminie, jednakże udzielił informacji w zakresie tylko trzech pytań. Natomiast w pkt. 2 oraz 3 nie udzielił informacji co do treści wniosku i, co gorsza, nie podał nowego terminu, kiedy zostanie udzielona informacja.
W odniesieniu do pkt. 2 D. S. podniosła, że organ nie załączył skanu faktur VAT, a odpisał, że już wcześniej została skarżącej podana kwota, jaką Gmina poniosła w związku z udziałem w konkursie. W ocenie skarżącej organ nie udzielił odpowiedzi na pytanie zawarte we wniosku
Organ nie udzielił odpowiedzi również na pytanie 3 poprzez udostępnienie skanu faktur VAT, a odpisał, że przesłanie kopii (skanów) dokumentów poświadczających poniesienie wydatku jest bezzasadne.
W ocenie skarżącej odpowiedzi organu świadczą o "całkowitej ignorancji wyartykułowanych w judykaturze zasad dotyczących udzielania informacji publicznej, jak również o rażącym niedbalstwie przy rozpoznawaniu przedkładanych pism i wniosków".
Zdaniem skarżącej naruszenie prawa ma rażący charakter – przekroczenie terminu jest znaczne i niezaprzeczalne. Organ nie podejmował jakichkolwiek czynności mających na celu załatwienie sprawy przez 50 dni od wpłynięcia wniosku. Nie zareagował również na ponaglenie z 22 grudnia 2021 r. Do dnia złożenia skargi nie udzielono informacji publicznej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że pismem z 12 grudnia 2021 r. udzielił odpowiedzi na postawione pytania uznając, że skoro w piśmie z 25 października 2021 r., tj. stanowiącym odpowiedź na wcześniejszy wniosek z 11 października 2021 r., udzielił skarżącej szczegółowych informacji, przesłanie faktur jest bezzasadne.
Wójt Gminy K. podkreślił również, że po wpłynięciu skargi i dokonaniu analizy argumentacji przekazał skarżącej wszelkie faktury, o które prosiła we wniosku z 29 listopada 2021 r.
Postanowieniem z 17 lutego 2022 r., sygn. akt II SAB/Ke 8/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach dopuścił Fundację "[...]" z siedzibą w Warszawie do udziału w postępowaniu sądowym w charakterze uczestnika.
W piśmie z 18 lutego 2022 r. Fundacja wniosła o umorzenie postępowania w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania pkt. 2 i 3 wniosku z 29 listopada 2021 r., stwierdzenie, że przy rozpoznawaniu ww. punktów organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa oraz oddalenie skargi w pozostałej części.
W pismach procesowych z 28 marca oraz 25 kwietnia 2022 r. skarżąca przyznała, że organ przesłał jej wszystkie skany faktur VAT, o które wnioskowała, ale dopiero po wpłynięciu do Urzędu Gminy skargi na bezczynność.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Jak wynika z przedstawionej Sądowi dokumentacji, pismem z 29 listopada 2021 r. skarżącą wniosła o udostępnienie przez Wójta Gminy K. informacji publicznej następującej treści:
"1. Proszę o podanie ile w 2021 roku łącznie wpłynęło do Urzędu Gminy K. wniosków o udostępnienie informacji publicznej.
2. Proszę o przesłanie kopi (skanu) Faktur VAT, rachunków za, które Gmina K. zapłaciła odnośnie za udział Gminy K. w Ogólnopolskim Konkursie "Modernizacja Roku & Budowa XXI wieku", w którym to Wiatrak typu Holender w kat. "Małe jest piękne" zdobył tytuł laureata.
3. Proszę o przesłanie kopi (skanów) wszystkich Faktur VAT, rachunków za, które Gmina K. zapłaciła odnośnie kosztów związanych z organizacją imprezy przez Gminę K., która odbyła się w dniu 25.09.2021 roku czyli uroczyste otwarcie [...]Muzeum Chleba, które mieści się w zabytkowym Wiatraku".
4. Przy Orkiestrze działa grupa taneczna "[...]", której choreografem jest pani I. D. Czy z tego tytułu pani D. pobiera wynagrodzenie? Proszę o podanie z jakich środków publicznych jest wypłacane honorarium i z kim ma podpisaną umowę o dzieło?
5. Ile Gminę K. rocznie kosztuje utrzymanie w szkole studia nagrań? Czy płyty, które zostały wydane przez wójta I. G. były w jakiś sposób finansowane z budżety Gminy K. ? Jeśli tak to proszę podać kwotę brutto."
Nie jest w sprawie kwestionowane, że pismem z 12 grudnia 2021 r. organ udzielił odpowiedzi na pkt. 1, 4 i 5 wniosku z 29 listopada 2021 r., natomiast co do pkt. 2 wskazał, że w odpowiedzi na poprzedni wniosek skarżącej z 11 października 2021 r. została wskazana kwota, jaką Gmina K. poniosła w związku ze zgłoszeniem zabytkowego Wiatraka typu Holender do udziału w XXV Ogólnopolskim Konkursie "Modernizacja Roku & Budowa XXI w" i, zdaniem organu, udzielono odpowiedzi w pełnym zakresie, a przesłanie kopii (skanów) dokumentów poświadczających poniesienie wydatku jest bezzasadne. Analogicznie organ odpowiedział na pkt 3 wniosku co do organizacji imprezy plenerowej w dniu 25 września 2021 r. pn. "Od ziarenka do bochenka..." (pismo z 12 grudnia 2021 r.).
W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje, że Wójt Gminy K. jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, a żądane informacje stanowiły informację publiczną. Wójt jest bowiem organem władzy publicznej, o jakim mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902 t.j.), zwanej dalej ustawą.
Nie ma również sporu co do tego, że żądane przez skarżącą informacje dotyczące przesłania faktur VAT za udział Gminy w konkursie i organizację imprezy plenerowej, są – co do zasady - informacją publiczną. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy, każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Stosownie natomiast do treści art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. c) ustawy, udostępnieniu podlega informacja publiczna o majątku publicznym, w tym o majątku jednostek samorządu terytorialnego. Informacją publiczną jest więc każda informacja wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Nie ulega wątpliwości, że faktury za udział Gminy w konkursach oraz za organizację przez Gminę imprez jako informacja o środkach wydatkowanych przez podmioty wykonujące zadania publiczne stanowią informację publiczną podlegającą udostępnieniu w trybie ustawy.
Uwzględniając skargę na bezczynność na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd:
- 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
- 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
W myśl art. 149 § 1a p.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Stosownie zaś do art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 156 § 6.
Skoro zatem wniosek skarżącej dotyczył informacji publicznej i został skierowany do właściwego podmiotu, to odpowiedź powinna być udzielona na zasadach i w trybie określonych w ustawie, a mianowicie:
- - udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2 (przepisy te nie miały zastosowania w stanie sprawy).
Jeżeli w tym terminie informacja publiczna nie może być udostępniona, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. – art. 13 ust. 1 i 2 ustawy;
- - w przypadku uwzględnienia wniosku udostępnienie informacji publicznej następuje w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 ustawy). W tej ostatniej sytuacji podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. W takim przypadku, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się (art. 14 ust. 2 ustawy).
Odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania następują w drodze decyzji (art. 16 ust. 1 ustawy).
W tym miejscu podkreślić należy, że bezczynność podmiotu obowiązanego do udostępnienia informacji publicznej zachodzi wówczas, gdy podmiot ten nie reaguje na wniosek o udostępnienie informacji w terminie przewidzianym w ustawie, tj. nie podejmuje czynności przewidzianych w art. 13, art. 14, art. 15 ust. 2 lub art. 16 i nie udostępnia informacji publicznej ani nie wydaje decyzji odmownej w tym zakresie.
Analizując czy w niniejszej sprawie doszło do zarzucanego przez skarżącą stanu bezczynności oraz dokonując oceny jego charakteru, Sąd miał na uwadze stan faktyczny sprawy w dacie własnego orzekania. Nie można bowiem zobowiązać organu do określonego działania, jeśli zostało ono przed dniem orzekania już podjęte (por. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 1789/16, dostępny w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych).
Z akt sprawy wynika, że ostatecznie wniosek skarżącej został rozpatrzony w całości, przy czym w zakresie pkt. 1, 4 i 5 poprzez wiadomość email z 13 grudnia 2021 r. (zawierającą pismo z 12 grudnia 2021 r.), zaś co do pkt. 2 i 3 wniosku, D. S. uzyskała skany faktur, o które wnosiła, ale już po wniesieniu skargi. Skarga była zatem zasadna w tej ostatniej części w chwili jej wnoszenia, jednak – z uwagi na udostępnienie żądanych informacji po złożeniu skargi – postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe, w związku z czym Sąd orzekł o umorzeniu postępowania w tym zakresie na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (pkt I wyroku).
Nie ulega przy tym wątpliwości, że w niniejszej sprawie organ dopuścił się bezczynności, gdyż w zakresie udzielenia odpowiedzi na pytania zawarte w pkt. 2 i 3 wniosku (skany faktur Vat) przekroczone zostały terminy określone w art. 13 ust. 1 i 2 ustawy.
W ocenie Sądu bezczynność organu w załatwieniu wniosku skarżącej nie miała jednak miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Bezczynność o takim charakterze ma bowiem miejsce wtedy, gdy w sposób znaczący i jednoznaczny doszło do przekroczenia terminów określonych przepisami prawa na dokonanie danej czynności, a jednocześnie nie zachodzą okoliczności wyłączające w jakimkolwiek zakresie winę organu za tę bezczynność. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie ustawowych obowiązków, czyli terminów do załatwienia sprawy. Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Istotą rażącego naruszenia prawa jest więc pozbawiona jakichkolwiek wątpliwości oczywistość stwierdzonego naruszenia (por. wyrok NSA z dnia 24 maja 2018 r., sygn. akt II OSK 381/18, dostępny j.w.).
Bezczynność organu w kontrolowanej sprawie nie była nacechowana złą wolą organu, czy też brakiem jakiejkolwiek reakcji na złożony wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Przyczyną bezczynności organu w zakresie pkt. 2 i 3 wniosku D. S. było natomiast błędne przekonanie Wójta Gminy K., że wystarczające jest samo odwołanie się do treści odpowiedzi na wcześniejszy wniosek skarżącej z 11 października 2021 r. dotyczący tego samego konkursu oraz tej samej imprezy plenerowej. Podkreślenia wymaga, że w ciągu tygodnia od wpłynięcia do organu skargi, żądane kopie faktur zostały przesłane. Wszystkie te okoliczności nie dają Sądowi podstaw do przyjęcia, że zarzucana bezczynność, do której niewątpliwie doszło, stanowiła wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, a co za tym idzie, że miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Oddalenie skargi w pozostałej części (pkt III wyroku) nastąpiło na podstawie art. 151 p.p.s.a. i wynikało z tego, że:
- - skarżąca wniosła o zobowiązanie organu do dokonania czynności w zakresie całego wniosku, mimo że co do pkt. 1, 4 i 5 żądana informacja została udostępniona w terminie;
- - za niezasadny Sąd uznał wniosek o wymierzenie organowi grzywny. Jak powiedziano już wyżej, organ nie był bezczynny w sposób rażący i ostatecznie udostępnił żądaną informację w pełnym zakresie. Dlatego wymierzenie grzywny Sąd uznał za niecelowe.
O kosztach postępowania sądowego rozstrzygnięto w pkt IV wyroku na podstawie art. 200 p.p.s.a. Zasądzoną kwotę stanowi uiszczony przez skarżącą wpis sądowy od skargi w wysokości 100 zł.