Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcachz 19 sierpnia 2021 r., sygn. akt II SAB/Ke 82/21

Uzasadnienie

W piśmie z dnia 13 kwietnia 2021 r. K. F. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżący wskazał, że w aktach administracyjnych sprawy znajdują się:

1. - orzeczenie o niepełnosprawności z dnia 9 czerwca 2020 r.;
2. - wniosek o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z dnia 15 kwietnia 2020 r.
3. - decyzja MOPS w P. z dnia 22 lipca 2020 r. o odmowie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego;
4. - odwołanie do SKO w K. z dnia 24 września 2020 r. od ww. decyzji;
5. - decyzja SKO w K. z dnia 24 września 2020 r. o uchylenie ww. decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania;
6. - decyzja MOPS w P. z dnia 10 grudnia 2020 r. o odmowie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego;
7. - odwołanie do SKO w K. z dnia 28 grudnia 2020 r. od ww. decyzji;
8. - decyzja SKO w K. z dnia 9 marca 2021 r. o odmowie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i przedstawił następujący przebieg postępowania:

1. - decyzją z dnia 22 lipca 2020 r. znak: [...] orzeczono o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego;
2. - K. F. w dniu 27 lipca 2020 r. złożył odwołanie od ww. decyzji, które przekazano do Samorządowego Kolegium Odwoławczego dnia 28 lipca 2020 r.;
3. - na skutek odwołania Kolegium decyzją z dnia 24 września 2020 r. znak: [...] uchyliło zaskarżoną ww. decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia, podając okoliczności jakie należy uwzględnić przy ponownym rozpatrzeniu sprawy;
4. - zawiadomieniem z dnia 5 października 2020 r. pouczono stronę o możliwości wyboru pomiędzy świadczeniem pielęgnacyjnym a rentą z tytułu częściowej niezdolności do pracy i w przypadku wyboru świadczenia pielęgnacyjnego zobowiązano do dostarczenia decyzji o zawieszeniu i wstrzymaniu świadczenia rentowego. Strona nie złożyła stosownych wyjaśnień;
5. - w dniu 27 października 2020 r. wpłynął wniosek Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka o dopuszczenie do udziału w toczącym się postępowaniu. Postanowieniem z dnia 30 października 2020 r. dopuszczono Fundację do udziału w postępowaniu.

O powyższym zawiadomiono skarżącego;

1. - dnia 16 listopada 2020 r. organ zwrócił się do USC w P. o wydanie aktu zgonu, a po jego otrzymaniu ponownie zawiadomił strony o zebraniu materiału dowodowego;
2. - w dniu 1 grudnia 2020 r. Fundacja złożyła pisemne stanowisko w sprawie;
3. - decyzją z dnia 10 grudnia 2020 r. w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał organ ponownie odmówił skarżącemu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego;
4. - odwołanie K. F. od ww. decyzji wpłynęło do organu 28 grudnia 2020 r.;
5. - w dniu 31 grudnia 2020 r. przekazano odwołanie do Kolegium. W odwołaniu skarżący podniósł zarzut przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ pierwszej instancji;
6. - w dniu 15 marca 2021 r. do organu wpłynęło postanowienie Kolegium znak: [...] o uznaniu ponaglenia za nieuzasadnione oraz decyzja znak: [...] o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W ocenie organu, w niniejszej sprawie nie nastąpiło przewlekłe prowadzenie postępowania. Skarżący nie wskazał konkretnie, w którym momencie doszło do zarzucanej przewlekłości, a sam czasookres trwania postępowania nie przesądza o braku terminowości w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje

Skarga podlega odrzuceniu.

Merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Stosownie do przepisu art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. W niniejszym przypadku przeszkodę do merytorycznego rozpoznania skargi stanowi, zdaniem sądu, okoliczność wniesienia skargi w dacie, gdy organ nie prowadził już postępowania, albowiem wydał decyzję o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Postępowanie odwoławcze także zostało zakończone.

W uchwale z dnia 22 czerwca 2020 r., sygn. II OPS [...], podjętej w składzie 7 sędziów Naczelny Sąd Administracyjny wyraził stanowisko, że wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (tj. stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania).

Uchwała ta dotyczy wprawdzie bezczynności, czyli innej formy pasywności organu administracji niż stanowiąca przedmiot zaskarżenia w przedmiotowej sprawie, jednak z uwagi na procesowe powiązanie w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym stanu bezczynności z przewlekłym prowadzeniem postępowania uzasadnione jest zastosowanie zawartego w tej uchwale poglądu także do oceny skargi na przewlekłość postępowania, wniesionej już po wydaniu decyzji, tj. po zakończeniu postępowania, którego dotyczyła skarga do sądu (por. m.in. postanowienie WSA w Lublinie z dnia 10 lutego 2021 r., sygn. akt III SAB/Lu [...], postanowienie WSA w Opolu z 23 lutego 2021 r., sygn. akt II SAB/Op [...]).

Jak przyjął NSA w wyroku z dnia 17 listopada 2020 r., sygn. II OSK [...], podstawowym celem skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania jest dyscyplinowanie organu w konkretnej toczącej się sprawie administracyjnej. Nieograniczona pod względem czasowym w ramach prowadzonego postępowania możliwość uruchomienia procedury służącej dokonaniu oceny prawidłowości działania organu nie powinna być rozumiana jako uprawnienie do wszczynania postępowań kontrolnych o charakterze historycznym. Za przyjęciem odmiennego poglądu nie przemawia aktualne brzmienie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W efekcie prowadzenie postępowania sądowego w przedmiocie oceny przewlekłości postępowania administracyjnego po jego zakończeniu nie jest prawnie dopuszczalne.

Zgodnie ze stanowiskiem NSA zaprezentowanym w postanowieniu z dnia 4 sierpnia 2021 r. sygn. akt I GSK [...], niedopuszczalne jest w odniesieniu do przewlekłego prowadzenia postępowania inicjowanie postępowania sądowego w sytuacji, w której zostało ono zakończone wydaniem decyzji. Jak wskazał NSA w powołanym orzeczeniu przemawiają za tym następujące względy, cyt.: " (...) Po pierwsze, jest nim sama istota skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, którą jest doprowadzenie do zmiany zaistniałego, wadliwego procesowo, stanu postępowania, w ramach którego konkretna sprawa indywidualna nie postępuje w kierunku jej terminowego rozstrzygnięcia. Stan faktyczny istniejący w chwili wniesienia skargi powinien być aktualny, a nie historyczny. Jak zostało to trafnie wyjaśnione w przywołanej uchwale, prowadzenie postępowania w sposób przewlekły ma zasadnicze znaczenie dla wykładni przepisu art. 53 § 2b p.p.s.a., stanowiącego prawo do skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania i określającego dopuszczalny termin jej wniesienia do sądu.

Sformułowanie "w każdym czasie", którym posłużył się ustawodawca, a który jest właściwy do wniesienia skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, musi być postrzegane w aspekcie trwającego w dacie składania skargi i naruszającego czas załatwienia sprawy stanu postępowania administracyjnego. Po drugie, tak samo jak w przypadku skargi na bezczynność, dopuszczenie otwartego terminu do wniesienia skargi na przewlekłość naruszałoby przyjęty w procedurze administracyjnej i sądowoadministracyjnej system wnoszenia środków zaskarżenia ograniczonych terminem. Brak takiego rozwiązania prowadziłby do obniżenia standardu pewności prawnej jednostek oraz funkcjonowania całego systemu prawnego. Znaczącemu umniejszeniu uległaby jedna z funkcji terminów w postępowaniach sądowych i administracyjnych, którą jest wzmacnianie pewności obrotu prawnego oraz sprawności działania jego uczestników (R. Hauser, Terminy załatwiania spraw w k.p.a. w doktrynie i orzecznictwie sądowym, RPEiS 1997, z.1, s.1).

Po trzecie, istotny jest praktyczny wymiar przyjęcia otwartego terminu do złożenia skargi na bezczynność (przewlekłość), w wyniku którego zarówno w kilkanaście, jak i kilkadziesiąt lat po zakończeniu postępowania i załatwieniu sprawy, dopuszczalne byłoby prawo do skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Organy administracji oraz sądy administracyjne zamiast angażować siły i środki w rozstrzyganie sporów aktualnych byłyby zobowiązane do powrotu do spraw zakończonych. Taka sytuacja łatwo mogłaby przyczyniać się do inicjowania postępowań w sprawach nie nastawionych na realną i potrzebną kontrolę sądową w danej sprawie, tylko realizację innych pozaprawnych celów, przy jednoczesnym nieuzasadnionym angażowaniu aparatu sądowego w ich realizację".

Sąd orzekający w składzie niniejszym podziela pogląd zaprezentowany w przywołanym orzeczeniu NSA, mimo że znane mu są orzeczenia opowiadające się za poglądem przeciwnym.

W niniejszym przypadku skarżący wniósł skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie pismem z dnia 13 kwietnia 2021 r. Jak wynika z akt administracyjnych dołączonych do akt WSA w Kielcach o sygn. II SA/Ke [...] organ pierwszej instancji zakończył postępowanie wydaniem decyzji z dnia 10 grudnia 2020 r. o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, zaś Kolegium decyzją z dnia 9 marca 2021 r. uchyliło powyższą decyzję organu pierwszej instancji i w to miejsce orzekł o odmowie przyznania K. F. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem - K. F. na okres od 1 kwietnia 2020 r. do 8 listopada 2020 r.

Sumując, w dacie wnoszenia skargi zarówno postępowanie organu pierwszej instancji jak i postępowanie odwoławcze było zakończone poprzez wydanie decyzji, co znajduje potwierdzenie w aktach administracyjnych dołączonych do akt tut. Sądu w sprawie o sygn. akt II SA/Ke [...].

Mając na uwadze powyższe rozważania stwierdzić należy, że wniesiona w niniejszej sprawie skarga jest niedopuszczalna.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji postanowienia - na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.