Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynęła skargą Ł. T. na bezczynność Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Nowym Sączu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Skarżący wskazuje, że we wniosku z dnia 29 marca 2022 r. zwrócił się do Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Nowym Sączu o udzielenie informacji o: liczbie placówek /rodzin/ realizujących zadania wynikające z ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej w formie: rodziny zastępczej zawodowej oraz Rodzinnego Domu Dziecka w państwa jednostce;
przeciętnym miesięcznym wynagrodzeniu przysługującym osobie będącej prowadzącym Rodzinny Dom Dziecka lub pełniącej funkcję rodziny zastępczej zawodowej,
- - liczbie nowo powstałych placówek /rodzin/ sprawujących piecze zastępczą w formie Rodzinnego Domu Dziecka lub rodziny zastępczej zawodowej w 2021 r.
Wniosek został złożony za pośrednictwem Elektronicznej Platformy Usług Administracji Publicznej e-PUAP na adres: /pcprns/SkrytkaESP. Urzędowe Potwierdzenie Przedłożenia wskazuje, iż przedmiotowy wniosek został doręczony 31.03.2022 r. Należy podkreślić, że adres skrytki e-PUAP jednostki właściwej do rozpoznania wniosku, został skarżącemu wskazany pismem znak: [...] z dnia 28.03.2022 r. przez Sekretarza Powiatu Nowosądeckiego.
Do dnia sporządzenia niniejszej skargi do skarżącego nie wpłynęła odpowiedź na przedmiotowy wniosek.
Należy zauważyć, że zgodnie z art. 21 ustawy o dostępie do informacji publicznej do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325).
Natomiast zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a: skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Jednocześnie art. 52 p.p.s.a stanowi, iż: § 1. Skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich łub Rzecznik Praw Dziecka. § 2. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie.
Wobec braku możliwości złożenia ponaglenia, z uwagi na fakt, iż w przypadku udostępnienia informacji publicznej kodeks postępowania administracyjnego stosuje się w ograniczonym zakresie, skarga na bezczynności jednostki, winna być złożona bez uprzedniego składania ponaglenia na niezałatwienie sprawy w terminie w myśl przepisów kpa.
W skardze zawarto także wniosek o wymierzeniu jednostce odpowiedzialnej za zaniechanie grzywny lub nałożenie na nią obowiązku przyznania na rzecz skarżącego sumy pieniężnej na zasadzie art. 149 § 2 p.p.s.a.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o umorzenie postępowania ewentualnie o oddalenie skargi wskazując, że w dniu 4 maja 2022 r. Skarżącemu została przekazana wnioskowana informacja, w zakresie, w jakim znajduje się w posiadaniu organu.
W piśmie z dnia 11 czerwca 2022 r. Skarżący przedstawił stanowisko w przedmiocie odpowiedzi na skargę. Skarżący wskazał, że dokumentacja wskazana w Biuletynie Informacji Publicznej nie wyczerpuje całości wniosku. Ponadto w ocenie Skarżącego duży natłok spraw nie może uzasadniać bezczynności organu, a termin udzielenia odpowiedzi na wniosek wynosi 14 dni nie zaś, jak wskazuje organ, 30 dni. W ocenie Skarżącego dwukrotne przekroczenie terminu załatwienia sprawy nie może być uznane za nieznaczne. W piśmie zawnioskowano jednocześnie o zastosowanie art. 155 p.p.s.a. i poinformowania właściwego organu i istotnych naruszeniach prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w zakresie wydawania przez nie decyzji administracyjnych - art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi p.p.s.a. W myśl art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Na podstawie tego przepisu Sąd rozpoznał sprawę bez wyznaczania rozprawy.
Dla oceny zasadności skargi na bezczynność kluczowy jest moment jej wniesienia. W sytuacji, gdy bezczynność istniała w tej dacie, lecz ustała po wniesieniu skargi postępowanie sądowe podlega umorzeniu w zakresie zobowiązania do wydania aktu lub dokonania czynności przy jednoczesnym rozstrzygnięciu, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz ewentualnie o kwestiach wymienionych w art. 149 § 1b i § 2 p.p.s.a.
W przedmiotowej sprawie przedmiotem wniosku Pana Ł. T. z dnia 29 marca 2022 r. było żądanie udzielenia informacji o: liczbie placówek /rodzin/ realizujących zadania wynikające z ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej w formie: rodziny zastępczej zawodowej oraz Rodzinnego Domu Dziecka w państwa jednostce;
przeciętnym miesięcznym wynagrodzeniu przysługującym osobie będącej prowadzącym Rodzinny Dom Dziecka lub pełniącej funkcję rodziny zastępczej zawodowej,
- - liczbie nowo powstałych placówek (rodzin) sprawujących piecze zastępczą w formie Rodzinnego Domu Dziecka lub rodziny zastępczej zawodowej w 2021 r.
Poza sporem pozostaje okoliczność, że wnioskowana informacja stanowi informacje publiczną. Bezsprzecznym pozostaje także, że do dnia wniesienia skargi Skarżący nie uzyskał odpowiedzi na złożony w dniu 29 marca 2022 r. wniosek. Dopiero po wniesieniu skargi (co miało miejsce w dniu 30 kwietnia 2022 r.) pismem z dnia 4 maja 2022 r. udzielono odpowiedzi na przedmiotowy wniosek i udostępniono informacje znajdujące się w posiadaniu organu.
Mając na uwadze okoliczności faktyczne w przedmiotowej stwierdzić należy, że organ dopuścił się bezczynności, jednak z uwagi na udostępnienie informacji, które miało miejsce po wszczęciu postępowania sądowoadministracyjnego, postępowanie należy umorzyć w zakresie zobowiązania Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Nowym Sączu do udzielenia odpowiedzi na wniosek z dnia 29 marca 2022 r.
Jednocześnie nie stwierdzono by bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Istotą rażącego naruszenia prawa jest bowiem pozbawiona jakichkolwiek wątpliwości oczywistość stwierdzonego naruszenia (zob. wyrok NSA: z dnia 4 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 3374/18; z dnia 6 sierpnia 2019 r., sygn. akt II OSK 1802/19).
Wprawdzie zgodzić należy się ze Skarżącym, że dwukrotne przekroczenie 14-dniowego terminu załatwienia sprawy nie może być traktowane jako nieznaczne, jednakże tut. Sąd nie znalazł podstaw – w świetle wytycznych wynikających z orzecznictwa – do uznania, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie wskazuje się, że orzeczenie o kwalifikowanej formie bezczynności lub przewlekłości winno być zarezerwowane dla sytuacji szczególnych, oczywistych i niedających się w żaden sposób usprawiedliwić. Jednakże w celu ustalenia, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Samo przekroczenie przez podmiot zobowiązany ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy, musi być szczególnie znaczące i niezaprzeczalne, a rażące opóźnienie w podejmowanych czynnościach musi być pozbawione racjonalnego uzasadnienia. (tak WSA we Wrocławiu w wyroku z dnia 13 stycznia 2022 r., I SAB/Wr 1377/21).
Miesięczny okres załatwienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej bez wątpienia wykracza poza ramy czasowe wyznaczone przepisami prawa, jednakże w świetle okoliczności wskazywanych przez organ (duża ilość spraw) oraz mając na uwadze znoszenie ograniczeń covidowych i zwiększoną aktywność obywateli, po części przynajmniej uzasadnia zachowanie organu. W każdym razie z akt sprawy nie wynika, aby było to celowe lekceważenie wnioskodawcy czy ignorowanie obowiązujących regulacji (świadczy o tym przeproszenie wnioskodawcy za zaistniałą sytuację).
Odnosząc się do wniosku Skarżącego o wymierzeniu jednostce odpowiedzialnej za zaniechanie grzywny lub nałożenie na nią obowiązku przyznania na rzecz skarżącego sumy pieniężnej na zasadzie art. 149 § 2 p.p.s.a tut. Sąd stwierdza, co następuje.
Uprawnienie sądu administracyjnego do przyznania stronie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. jest szczególnym instrumentem, który poza funkcją dyscyplinującą ma na celu zadośćuczynienie stronie, której prawa w postępowaniu zostały naruszone. Powyższe nie jest tożsame z funkcją odszkodowawczą i zasądzenie sumy pieniężnej na tej podstawie nie wiąże się z określeniem materialnego wymiaru szkód poniesionych ewentualnie przez stronę. Charakter tego środka - skutkującego nie tylko obciążeniem finansowym dla organu, ale przysporzeniem finansowym na rzecz strony - jest bliższy zadośćuczynieniu, gdyż związany jest nie z wielkością rzeczywistych szkód, poniesionych przez nią w związku z bezczynnością lub przewlekłością, ale rozmiarem naruszenia jej praw przez bezprawne zachowanie organu. (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 3 marca 2022 r. III SAB/Gd 129/22). Przy czym fakt stwierdzenia przewlekłości postępowania lub bezczynności, nawet w stopniu rażącym, sam w sobie nie stanowi dostatecznej przesłanki do przyznania sumy pieniężnej od organu na rzecz skarżącego.
Gdyby bowiem był taki zamiar ustawodawcy, wówczas brzmienie przepisu art. 149 § 2 p.p.s.a. miałoby treść odmienną, obligując wprost sąd do przyznania sumy pieniężnej bądź grzywny, a nie jedynie ustanawiając taką możliwość. Stosowanie środków określonych w art. 149 § 2 p.p.s.a. jest uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu, zatem możliwością, z której sąd może skorzystać, jeżeli realia sprawy są niemożliwe do akceptacji z punktu widzenia ochrony praw strony. Wybór odpowiedniego środka powinien być zasadniczo warunkowany celem skargi na przewlekłość, którym jest zwalczenie tych stanów mających miejsce w postępowaniu i doprowadzenie do jego zakończenia. Istotna jest również funkcja prewencyjna, mająca na celu zapobieganie, aby w przyszłości organ administracji nie dopuszczał do powstania stanu przewlekłości w postępowaniu. (tak wyrok NSA z 15 grudnia 2021 r., II OSK 2105/21).
Oddalenie wniosku o przyznanie sumy pieniężnej jest uzasadnione bowiem nie stwierdzono rażącego naruszenia prawa. Z powyższych względów nie stwierdzono także istotnych naruszeń prawa lub okoliczności mających wpływ na ich powstanie uzasadniających podjęcie działań, o których mowa w art. 155 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze orzeczono, jak w pkt I-III sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono w pkt IV na podstawie art. 200 p.p.s.a zasądzając od Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie na rzecz Ł. T. kwotę 100 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.