Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowiez 22 czerwca 2023 r., sygn. akt II SAB/Kr 101/23

Uzasadnienie

Przedmiotem skargi jest bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W. w zakresie udostępnienia informacji publicznej.

Pismem z dnia 3 stycznia 2023 roku pan B. K. złożył wniosek o udostępnienie przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W. informacji publicznej. Jak wynika z treści wniosku Wnioskodawca wniósł o udostępnienie informacji publicznej w następującym zakresie:

"1. Ile lat maksymalnie utrzymuje się odporność po podaniu szczepionki osobno dla każdej: przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, inwazyjnemu zakażeniu haemophilus influenzae, gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby, odrze, śwince, różyczce oraz pneumokokom u osób szczepionych na terenie działania Państwa urzędu?

1. 2. Czy Państwa urząd posiada listę osób dorosłych powyżej 19 roku życia uchylających się od szczepień i czy są one obarczone przymusem administracyjnym? Jaka to liczba za ostatnie 5 lat? Jeśli nie to dlaczego?
2. 3. Według informacji od prof. I. P. ogniska odry związane są z migracjami (chorują osoby narodowości romskiej, czeczeńskiej i ukraińskiej). Jakie są statystyki wykonanych u takich osób szczepień za ostatnie 5 lat na terenie działania Państwa urzędu?
3. 4. Ile szczepień zostało odroczonych przez lekarzy w ciągu ostatnich 5 lat na terenie działania Państwa urzędu i kto ustala listę przeciwwskazań do szczepień w Polsce? Kto ponosi odpowiedzialność za te ustalenia?
4. 5. Ile nałożono grzywien na lekarzy, którzy nie wywiązali się z ustawowego obowiązku zgłoszenia niepożądanego odczynu poszczepiennego w ciągu ostatnich 5 lat na terenie działania Państwa urzędu?
5. 6. Ile dzieci i dorosłych do 19 roku życia zmarło do 4 tygodni od szczepienia na terenie działania Państwa urzędu w ciągu ostatnich 5 lat?
6. 7. Ile odnotowano ciężkich niepożądanych odczynów poszczepiennych na terenie działania Państwa urzędu w ciągu ostatnich 5 lat? Jakie to były niepożądane odczyny poszczepienne?
7. 8. Za ile z nich wypłacono odszkodowanie?
8. 9. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania wyróżnia trzy rodzaje niepożądanych odczynów poszczepiennych: łagodne, poważne i ciężkie. Czy przymuszanie do szczepień, które mogą wywołać te odczyny nie jest sprzeczne z art. 47 Konstytucji RP, który gwarantuje każdemu prawo do ochrony życia prywatnego, rodzinnego oraz do decydowania o swoim życiu osobistym?
9. 10. W jaki sposób możemy ubiegać się o odszkodowanie za śmierć lub uszczerbek na zdrowiu na skutek niepożądanych odczynów poszczepiennych wymienionych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia?
10. 11. W jaki sposób lekarz może wykluczyć nadwrażliwość na składniki szczepionki przed szczepieniem? Proszę wymienić konkretne badania, które można wykonać w celu wykluczenia nadwrażliwości na składniki szczepionki lub niedoborów odporności.
11. 12. Czy prawdą jest, że Światowa Organizacja Zdrowia zaleca szczepienia ochronne? Czy zaleca przymuszanie do szczepień? Jeśli tak, to w jakiej formie?"

Pismem z dnia 6 marca 2023 roku Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w W. odpowiedział na złożony wniosek, udzielił odpowiedzi na wszystkie zadane pytania, wskazując przy tym, że pytanie nr 9 oraz pytanie nr 10 nie dotyczą informacji publicznej.

Powyższa odpowiedź na wniosek została doręczona Skarżącemu w dniu 17 marca 2023 roku.

Następnie pismem z dnia 22 marca 2023 roku pan B. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W. w zakresie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z dnia 3 stycznia 2023 roku, wnosząc o zobowiązanie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W. do udzielenia żądanej informacji publicznej w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt organowi oraz o orzeczenie, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa i wymierzenie organowi grzywny w maksymalnej wysokości.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w W. A. J. wykonując czynności naruszył art. 6 kpa jak i naruszył przepisy dotyczące udostępniania informacji publicznej.

Skarżący wskazał, że w odpowiedzi na wezwanie do wykonania obowiązku szczepień ochronnych złożył pismo o udostępnienie informacji dotyczących zarejestrowanych powikłań poszczepiennych, ciężkiego NOP, przypadków śmiertelnych z dnia 03.01.2023 r.

Zaznaczył przy tym, że odpowiedź na powyższe pismo otrzymał dopiero 6.03.2023 (data wystawienia pisma; pismo fizycznie zostało doręczone Skarżącemu 16.03.2023). Organ administracji publicznej nie udostępnił żądanej informacji ani też nie wydał decyzji odmownej zgodnie z art. 16 pkt. ustawy o dostępie do informacji publicznej, czym naruszył 14 dniowy termin zapisany art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Powołując się na orzecznictwo Skarżący wskazał ponadto, że organ pozostaje w rażącej bezczynności w związku z czym uzasadnione jest jego żądanie do zobowiązania Sanepidu do ukarania odpowiedzialnego pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie na podstawie art. 38 KPA, gdyż wnioskowane informacje są niezbędne, aby móc świadomie podjąć decyzję dotyczącą szczepienia dziecka.

W odpowiedzi na skargę Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w W. wniósł o odrzucenie skargi, względnie o jej oddalenie.

Organ wskazał, że skarga jest bezzasadna, bowiem pismem z dnia 6 marca 2023 r., znak: PSSE.EP.1331.5.2023 Skarżącemu przekazano informacje, o które wnosił, zgodnie z żądaniem określonym w jego wniosku z dnia 3 stycznia 2023 r. (data wpływu 4 stycznia 2023 r.), w zakresie jakim były one w posiadaniu PPIS w W..

W odpowiedzi na skargę zaznaczono, że pismem z dnia 6 marca 2023 r., znak: PSSE.EP.1331.5.2023 udostępnił skarżącemu żądane informacje. Analiza żądanych przez skarżącego informacji, zawartych w jego wniosku z dnia 3 stycznia 2023 r. (data wpływu 4 stycznia 2023 r.), oraz wystosowanej do niego odpowiedzi wskazuje, że skarżący otrzymał żądane informacje w pełnym zakresie. Przy okazji udostępnienia skarżącemu informacji publicznej, PPIS w W. udzielił skarżącemu również odpowiedzi na pytania, które nie stanowią w istocie informacji publicznej. W odniesieniu do tych ostatnich z uwagi na brak posiadania przez tutejszy organ wszystkich żądanych informacji, PPIS w W. udzielił skarżącemu odpowiedzi w takim zakresie, w jakim było to możliwe. W piśmie z dnia 6 marca 2023 r. poinformowano skarżącego, że nie jest możliwe udostępnienia jej w pełni żądanych informacji, w takim zakresie, w jakim skarżący się ubiegał, albowiem PPIS w W. posiada przede wszystkim informacje, które zostały bezpośrednio przez niego wytworzone oraz te, których używa przy realizacji przewidzianych prawem zadań i co istotne, gromadzone dane (w rejestrach PPIS w Wieliczce) dotyczą wyłącznie jego obszaru działania.

Skarżącego poinformowano, że nie wszystkie jej żądania mieszczą się w pojęciu objętym ustawą z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Skarżącemu wskazano, że w odniesieniu do informacji, które nie stanowią informacji publicznej przepisy ww. ustawy nie mają zastosowania.

Uzasadniając wniosek o odrzucenie wskazał, że wniosek został załatwiony pismem z dnia 6 marca 2023 roku, co nastąpiło przed wniesieniem skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył, co następuje.

Sądy administracyjne, stosownie do art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2022, poz. 2492 ze zm.) sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (art. 1 § 2 ww. ustawy) w trybie i na zasadach określonych w przepisach ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023, poz. 259, dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 – 4a tego przepisu. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje również bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Jak stanowi art. 149 § 1 p.p.s.a. w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a, sąd:

1. 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1),
2. 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2),
3. 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3),
4. 4) jednocześnie stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a),
5. 5) w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (art. 149 § 1b),
6. 6) w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2).

W przypadku nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części, stosownie do art. 151 p.p.s.a.

Stosownie do art. 119 pkt.

4) p.p.s.a. Sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W myśl art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Stan bezczynności, zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1) ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2022, poz. 2200, dalej "K.p.a.") ma miejsce wówczas, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność).

W tym kontekście wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19, przesądził, że skarga na bezczynność wniesiona po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W związku z tym skarga na bezczynność wniesiona po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.).

Wprawdzie wyrażone w ww. uchwale stanowisko odnosi się bezpośrednio do zakończenia postępowania przez wydanie decyzji ostatecznej, jednak należy mieć na względzie, że zarzut bezczynności lub przewlekłości ocenia się przez pryzmat sposobu realizacji kompetencji określonego organu. Jeśli zatem zarzut bezczynności czy przewlekłości dotyczy organu rozpatrującego wniosek o dostęp do informacji publicznej, to momentem granicznym, z perspektywy ww. uchwały, będzie udzielenie tej informacji, względnie inne załatwienie wniosku, co do wszystkich zapytań.

Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności rozpatrywanej sprawy należy wskazać, że Skarżący pismem z dnia 22 marca 2023 roku wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W. w zakresie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z dnia 3 stycznia 2023 roku.

Natomiast pismem z dnia 6 marca 2023 roku Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w W. – po rozpoznaniu wskazanego wniosku z dnia 3 stycznia 2023 roku – udzielił odpowiedzi na wszystkie zadane pytanie, wskazując przy tym, że pytanie nr 9 oraz pytanie nr 10 nie dotyczą informacji publicznej. Przy czym pismo to zostało doręczone Skarżącemu w dniu 16 marca 2023 roku.

Nie budzi zatem wątpliwości, że skarga została złożona już po załatwieniu przez organ złożonego wniosku.

Analiza pytań zadanych przez Skarżącego, prowadzi Sąd do wniosku, że w istocie pytanie nr 9 oraz pytanie nr 10, dotyczą rozważania zgodności z Konstytucją przymuszania do szczepień jak i informowania o trybie i zasadach domagania się ewentualnego odszkodowania za śmierć lub uszczerbek na zdrowiu na skutek niepożądanych odczynów poszczepiennych wymienionych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia.

Skarżący domagał się z jednej strony informacji o obowiązującym prawie (w zakresie w jakim dotyczy informacji o trybie i zasadach domagania się odszkodowania), z drugiej zaś domagał się wskazania przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Wieliczce jego własnej oceny prawnej, co do zarysowanych we wniosku okoliczności. W takim jednak przypadku nie ma zastosowania ustawa o dostępie do informacji publicznej. Pytania nie dotyczą bowiem faktów, lecz informacji o treści prawa oraz informacji o zasadach stosowania prawa.

W takiej sytuacji nie jest możliwe udzielenia informacji na powyższe zapytania w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, ponieważ ustawa ta w tym zakresie nie znajduje zastosowania, nie jest bowiem spełniony jej zakres przedmiotowy.

Słusznie zatem organ poinformował Skarżącego, że sprawa w zakresie pytań nr 9 i 10 nie dotyczy informacji publicznej.

W okolicznościach niniejszej sprawy, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w W. na dzień wniesienia skargi do Sądu, już wcześniej pismem z dnia 6 marca 2023 r. udzielił stosownych informacji oraz wskazał w odniesieniu do dwóch pytań, że nie stanowią one informacji publicznej, z czym należy się zgodzić, albowiem, jak trafnie wskazał organ, informację publiczną stanowi więc treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu władzy publicznej i dotyczących sfery jego działalności. Informacją publiczną nie są natomiast kwestie ocen, czy odnoszenie się do postulatów, które formułuje Skarżący. Podobnie poza zakres informacji publicznej wykraczają już kwestie doradztwa prawnego, dotyczące jak na gruncie niniejszej sprawy wskazania w jaki sposób można ubiegać się o odszkodowanie za śmierć lub uszczerbek na zdrowiu na skutek niepożądanych odczynów poszczepiennych wymienionych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia.

W sytuacji, w której przed dniem wniesienia skargi organ wydał udzielił odpowiedzi na wszystkie pytania zawarte we wniosku, zachodzi przeszkoda do merytorycznego rozpatrzenia sprawy przez sąd administracyjny, o czym stanowi ww. uchwała NSA.

Wobec powyższego Sąd uznał, że wniesiona skarga na bezczynność w sprawie udostępnienia informacji publicznej nie mogła odnieść skutku i, jako niedopuszczalna, podlega odrzuceniu, zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6) p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn (niż podane w punktach 1-5a) wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Dlatego Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6) p.p.s.a.