Uzasadnienie
P. M. pismem z dnia 2 stycznia 2020r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Stowarzyszenia "[...]" w Z. w przedmiocie nierozpoznania wniosku skarżącego z dnia 1 grudnia 2019r. o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej wydanej przez stowarzyszenie broszury informacyjnej "[...]
W uzasadnieniu skargi podkreślono, iż organizacje pozarządowe, które wykonują zadania publiczne bądź dysponują majątkiem publicznym, muszą udostępniać informację publiczną. Taki obowiązek nakłada na nie ustawa o działalności pożytku publicznego. Stowarzyszenia "[...]" jest organizacją pozarządową dysponującą bardzo dużymi pieniędzmi przekazywanymi między innymi z funduszy unijnych w związku z tym jest zobowiązane do przekazywania informacji publicznej. Pytania, na które oczekiwał odpowiedzi dotyczyły sposobu wydatkowania tych pieniędzy. Skarżący wniósł o zobowiązanie organu do udostępnienia wnioskowanej informacji w terminie 14 dni, zwrot kosztów sądowych, wskazanie, że organ dopuścił się bezczynności, ukaranie organu lub osób odpowiedzialnych za nie udzielenie odpowiedzi zgodnie z ustawą.
W sprawie tej skarżone Stowarzyszenie nie przekazało skargi w terminie do WSA w Krakowie, stąd P. M. wystąpił o wymierzenie grzywny z tytułu nie przekazania skargi do sądu, który to postanowieniem z dnia 10 grudnia 2020 r. sygn. akt II SO/Kr 2/20 WSA w Krakowie, uznał wniosek za zasadny i ukarał stowarzyszenie grzywną [...] zł. Pomimo tego Stowarzyszenie nadal nie przekazywało skargi do sądu, stąd P. M. ponowił wniosek o ukaranie grzywną, i następnie postanowieniem z dnia 28 czerwca 2021 r. sygn. akt II SO/Kr 6/21, WSA w Krakowie wymierzył Stowarzyszeniu grzywnę wysokości [...] zł.
W odpowiedzi na skargę skarżone stowarzyszenie pismem z dnia 16 lutego 2022r. podało, iż pismo z odpowiedziami na pytania zostało przygotowane w dniu 16.12.2019, w sprawie udzielenia odpowiedzi konsultowano się z autorem tekstów i zdjęć A. F.. W dniu 17.12.2019r. podczas wyjazdu na spotkanie partnerów projektu do [...] wraz z K. K. - prezesem [...], po przesłaniu na pocztę [...], odpowiedź na pismo P. M. zostało wydrukowane i podpisane. Następnie przygotowano odpowiedź na wniosek z dnia 1.12.2019 została wysłana listem poleconym z Urzędu Pocztowego w M., ul. [...], [...] w dniu 17.12.2019 w godzinach 16.30- 19.00. Niestety stowarzyszenie nie posiada potwierdzenia wysłania listu, w trakcie kilkudniowego pobytu na [...] zgubiono to potwierdzenie. Jako, że odpowiedź została nadana w Polskiej Placówce Pocztowej w M. w dniu 17 grudnia 2019 r. należy uznać, że odpowiedź została udzielona w terminie wymaganym w ustawie o dostępie do informacji publicznej.
Fakt nadania odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej może potwierdzić naoczny świadek K. K. zamieszkały [...], os. [...]. W załączniku dołączono jego oświadczenie złożone. Ponadto, aby uciąć wszelkie spekulacje dotyczące udzielenia odpowiedzi na wniosek w dniu 3.01.2022 wystosowano do pana P. M. pismo będące odpowiedzią na skargę z dnia 2.01.2020 wraz z załącznikiem w postaci pisma wyjaśniającego z dnia 16.12.2019, wysłanego dnia 17.12.2020. Pismo zawierało również zapytanie Stowarzyszenia, czy skarżący podtrzymuje skargę wobec faktu udzielenia mu przez Stowarzyszenie żądanej informacji publicznej pismem z dnia 16 grudnia 2019 r. Na w/w pismo Stowarzyszenie do chwili obecnej nie otrzymało odpowiedzi. Stowarzyszenie wskazało także, że w żadnym z wniosków o ukaranie Stowarzyszenia grzywną Pan P. M. nie złożył wniosku o rozpoznanie swojej skargi, mimo że przesłał ją wraz z wnioskiem i ukaranie grzywną do Sądu. Z uwagi na fakt, że Stowarzyszenie wniosło o uznanie skargi za bezzasadną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Natomiast § 2 cytowanego artykułu w pkt 8 w związku z pkt 4 precyzuje, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów, w tym na bezczynność w dokonywaniu czynności materialno – technicznych z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień wynikających z przepisów prawa.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest bezczynność Stowarzyszenia "[...]" w Z. w przedmiocie nierozpoznania wniosku skarżącego z dnia 1 grudnia 2019r. o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej wydanej przez stowarzyszenie broszury informacyjnej "[...]". W kontrolowanej sprawie nie było kwestionowane, że skarżone stowarzyszenie jest organizacją pozarządową, która wykonuje zadania publiczne bądź dysponuje majątkiem publicznym, stąd ma obowiązek w tym zakresie udostępniać informację publiczną. Nadto żądaną informację stowarzyszenie po wniesieniu skargi do Sądu udzieliło.
Przechodząc do kwestii związanych z pojęciem bezczynności na gruncie u.d.i.p. należy wskazać, iż omawiana ustawa wymienia trzy formy załatwienia (zakończenia) sprawy w przedmiocie udzielenia informacji na wniosek zainteresowanego podmiotu. A mianowicie organ, do którego wniesiono wniosek winien alternatywnie: udostępnić tę informację w formie czynności materialno-technicznej (art. 10), odmówić jej udostępnienia (art. 16 ust. 1), umorzyć postępowanie (art. 14 ust. 2 w zw. z art. 16 ust. 1). Bezczynność organu w sytuacji określonej przepisami powołanej ustawy polega więc na tym, że organ zobowiązany do podjęcia czynności materialno – technicznej w przedmiocie informacji publicznej, takiej czynności nie podejmuje i jednocześnie nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia, albo też udziela informacji niepełnej, czy też niezgodnej z wnioskiem.
W rozpoznawanej sprawie skarżone stowarzyszenie do chwili wniesienia skargi nie rozpoznało wniosku o udzielenie informacji publicznej, a zatem nie ulegało wątpliwości, iż pozostawało w bezczynności. Niewiarygodne są twierdzenia stowarzyszenia, iż udzieliło informacji publicznej w terminie, gdyż nie przedstawiło na to przekonywującego dowodu w postaci potwierdzenia nadania przesyłki zawierającej taką odpowiedź na wniosek o udzielenie informacji publicznej. Potwierdzają to także działanie stowarzyszenia dotyczące nieprzekazania skargi złożonej przez skarżącego do sądu, które bezpodstawnie kwestionowało wniosek o ukaranie z tego tytułu powodując zwłokę, co skutkowało w efekcie dwukrotnym ukaraniem grzywną [...] zł i [...] zł, powodując ponad 2 letnią zwłokę w rozpoznaniu skargi. Powyższe wskazuje na niewiarygodność twierdzeń stowarzyszenia, które posługiwało się jedynie oświadczeniami i kwestionowaniem na ich podstawie twierdzeń zawartych w skardze.
Jednocześnie jak wynika z odpowiedzi na skargę oraz załączonych dokumentów, czego skarżący nie kwestionował, po wniesieniu skargi stowarzyszenie udzieliło odpowiedzi skarżącemu zawierającej żądane dane. Z powyższego wynika także w ocenie Sądu, iż skarżony organ mógł faktycznie udzielić informacji dotyczącej wniosku w zwykłym terminie, gdyż z akt nie wynika żeby udostępnienie informacji było wyjątkowo czasochłonne. Z uwagi na to w ocenie Sądu, stowarzyszenie zaniechało wypełnienia obowiązku udzielenia informacji i nie zachowało ustawowego terminu do bezzwłocznego udzielenia informacji, wobec czego orzeczono jak w pkt II wyroku – stwierdzając, że stowarzyszenie dopuściło się bezczynności.
Jednakże skoro po wniesieniu skargi stowarzyszenie udzieliło informacji żądanej we wniosku (punkt 3 pisma skarżącego z k. 47 a.s.) sąd uznał, że na chwilę orzekania w sprawie, stan bezczynności nie występuje. Postępowanie sądowe jest zatem bezprzedmiotowe w zakresie zobowiązania do wydania określonego aktu lub dokonania stosownej czynności. To zaś jest powodem umorzenia postępowania sądowego, o czym sąd orzekł w pkt I sentencji wyroku. Podstawą prawną umorzenia postępowania jest art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Stowarzyszenie udzieliło żądanej informacji publicznej już po wniesieniu do sądu skargi na jego bezczynność.
Udostępnienie informacji publicznej, jak to ma miejsce w rozpatrywanej sprawie, nie zwalnia sądu z obowiązku orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy bezczynność miała miejsce rażącym naruszeniem prawa. Obowiązek ten wynika z art. 149 § 1 zd. 2 p.p.s.a. Stowarzyszeniu należy, w ocenie Sądu, zarzucić brak woli rozpatrzenia wniosku, z uwagi na nieprzekazywanie skargi skarżącego co skutkowało w/w prawomocnymi grzywnami, ale też spowodowało ponad dwuletnią zwłokę w udzieleniu informacji publicznej. Z okoliczności tych wynika, iż stowarzyszenie ewidentnie unikało udzielenia informacji, próbując zbyć skarżącego, a dopiero po wniesieniu przez niego skargi, próbowało bronić się niesprawdzalnymi argumentami związanymi z zagubieniem potwierdzenia przesyłki nadania w terminie odpowiedzi na wniosek skarżącego. Oznacza to rażące naruszenie prawa wynikające ze znacznego naruszenia terminu, w którym ostatecznie żądane informacje trafiły do wnioskodawcy. Zatem w ocenie Sądu w działaniu stowarzyszenia były znamiona lekceważenia wnioskodawcy.
Jednak w ocenie Sądu pomimo rażącego naruszenia prawa nie zachodzą podstawy do nałożenia grzywny. Instytucja grzywny jest dodatkowym środkiem dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki w załatwieniu sprawy. W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, stowarzyszenie zostało ukarane karami grzywny w wysokości [...] zł za nieprzekazanie skargi, stąd nie zachodzi konieczność dodatkowego dyscyplinowania. W kontrolowanej sprawie wystarczające było zatem stwierdzenie rażącego naruszenia prawa.
O zwrocie kosztów sądowych na rzecz skarżącego orzeczono w punkcie IV wyroku na podstawie 201 § 1 w zw. z art. 200 p.p.s.a. Umorzenie postępowania sądowego z tego powodu, że organ - po wniesieniu skargi - udzielił odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej (a więc z powodu bezprzedmiotowości postępowania sądowego) stanowi sytuację podobną do sytuacji autokontroli uregulowanej w art. 54 § 3 p.p.s.a., która jest podstawą do zwrotu kosztów sądowych.
Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w wyroku.