Uzasadnienie
Pismem z dnia 9 maja 2023 r. skarżący A. M. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł skargę na bezczynność Miejskiego Zakładu Wodociągów i Kanalizacji w M. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
Skarżący zarzucił organowi naruszenie:
- 1) art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1 997 r. w całości, poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek;
- 2) art. 3 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej w całości, poprzez błędne uznanie, że przedmiotem złożonego wniosku było udostępnienie informacji publicznej przetworzonej,
- 3) art. 16 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej w całości, poprzez jego niezastosowanie, skutkujące brakiem wydania decyzji administracyjnej w przypadku odmowy udostępniania prawa do informacji publicznej;
Z uwagi na powyższe skarżący wniósł o: 1.zobowiązanie Miejskiego Zakładu Wodociągów i Kanalizacji w M. do załatwienia wniosku 8 marca 2023 roku;
- 2. zasądzenie od Miejskiego Zakładu Wodociągów i Kanalizacji w M. na rzecz
Skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że w dniu 8 marca 2023 roku, na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej pełnomocnik skarżącego wniósł o udostępnienie informacji publicznych przez Miejski Zakład Wodociągów i Kanalizacji w M..
Jako sposób i formę udostępnienia wnioskowanych informacji pełnomocnik wskazał stosownie do treści art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej formę elektroniczną (scany dokumentów) zapisanych na nośniku - płycie CD/DVD, a następnie przesłanie ich na adres kancelarii pełnomocnika.
Pismem z dnia 28 marca 2023 roku, ww. Zakład Wodociągów odniósł się do w/w wniosku, w którym wezwał pełnomocnika skarżącego do w terminie 14 dni od dnia odebrania wezwania, iż uzyskanie informacji, o której mowa w/w wniosku jest szczególnie istotna dla interesu publicznego pod rygorem odmowy jej udostępnienia.
W odpowiedzi na powyższe, pismem z dnia 30 marca 2023 roku pełnomocnik skarżącego wskazał, iż żądane udostępnienie informacji publicznych wymienionych we wniosku z dnia 8 marca 2023 roku nie stanowi przetworzonej informacji publicznej w rozumieniu art. 3 ust. 1 u.d.i.p.
Pismem z dnia 12 kwietnia Miejski Zakład Wodociągów i Kanalizacji w M., poinformował pełnomocnika skarżącego iż informacja publiczna, o udostępnienie której jest mowa we wniosku z dnia 8 marca 2023 roku jest informacją przetworzoną. Spółka podniosła jednocześnie, iż pełnomocnik skarżącego nie wykazał szczególnego interesu publicznego, o mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Wobec tego, informacja publiczna będąca przedmiotem wniosku, nie została udostępniona, a w tym zakresie nie została wydana decyzja administracyjna.
Pomimo faktycznej odmowy udostępnienia informacji publicznej nie została wydana decyzja administracyjna w tym przedmiocie, co jest niezgodne z regulacją z art. 16 ust. 1 ww. ustawy.
Na koniec wskazano, że spółka może załatwić wniosek o udostępnienie informacji w dwojaki sposób. Po pierwsze, poprzez udostępnienie informacji publicznej będącej przedmiotem żądania, po drugie zaś poprzez wydanie decyzji administracyjnej, jeśli zdaniem Spółki w sprawie zachodzi potrzeba ograniczenia dostępności informacji publicznej. Niepodjęcie ani jednego, ani drugiego działania świadczy o tym, że Spółka pozostaje w bezczynności. Wymaga podkreślenia fakt, iż w niniejszej sprawie nie ma znaczenia pismo z 12 kwietnia 2023 roku, skoro to nie przybrało formy decyzji.
Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej.
W uzasadnieniu wyjaśniono, że w dniu 1 sierpnia 2022 roku A. M. wystąpił do tut. zakładu z bardzo szerokim wnioskiem o udzielenie informacji publicznej. Zakład po analizie żądanej informacji, w odpowiedzi na wniosek, wezwał wnioskującego do wskazania, iż uzyskanie informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, uznając ją za informację przetworzoną. W odpowiedzi na wezwanie wnioskodawca wskazał, że żądana informacja nie stanowi informacji przetworzonej.
Po ponownej analizie wniosku MZWiK Sp z o.o. udzielił informacji na 5 z 10 żądanych pytań. W pozostałym zakresie podtrzymano stanowisko o braku wykazania szczególnego interesu publicznego.
Pismem z dnia 8 marca 2023 roku wnioskodawca zwrócił się z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, w zakresie jakim już wcześniej zwracał się do zakładu. Ponownie został wezwany do wykazania, że uzyskanie informacji publicznej przetworzonej jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. W odpowiedzi na wezwanie wnioskodawca wskazał pismem z dnia 30 marca br, że żądana informacja nie stanowi informacji przetworzonej, a jej przedstawienie sprowadzi się do prostych czynności anonimizacyjnych i nie wpłynie na pracę spółki. Zakład pismem omyłkowo datowanym na dzień 12 marca 2023 roku, gdzie w rzeczywistości pismo powinno nosić datę 12 kwietnia 2023 roku, udzielił odpowiedzi na pismo, argumentując iż informacja której domaga się wnioskodawca, jest informacją przetworzona, wskazując w dalszym ciągu na brak wykazania szczególnego interesu publicznego.
Zakład akceptuje utrwalone w orzecznictwie stanowisko, że wniosek dotyczący informacji przetworzonej powinien podlegać udostępnieniu — wszakże prawo wprost mówi, że informacja przetworzona także podlega udostępnieniu, jednakże wyłącznie w zakresie, w jakim żądający może wykazać istnienie przesłanki w postaci szczególnej istotności dla interesu publicznego. To właśnie na wnioskodawcy spoczywa obowiązek jego wykazania.
W odpowiedzi na wezwania do wykazania szczególnego interesu publicznego, wnioskodawca nie odniósł się do wezwania, kwestionując samo stanowisko zakładu co do tego, iż wniosek dotyczy informacji przetworzonej. Pismem z dnia 12 kwietnia br zakład uzasadnił swe stanowisko oraz wskazał, że w dalszym ciągu wnioskujący nie wykazał szczególnego interesu, którego wykazanie determinuje udzielenie informacji. Pismo zostało odebrane przez pełnomocnika wnioskującego w dniu 17 kwietnia, samym przyjęty przez MZWiK sp. z o.o. w M. termin nie upłynął w chwili złożenia, upływa 17 maja 2023 r.
Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, bowiem zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325.) - dalej określanej, jako "p.p.s.a." - sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 i ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1- 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie.
Na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
- 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
- 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Z kolei § 1a powołanego przepisu stanowi, że jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie jest wymagane poprzedzenie jej jakimkolwiek środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej, ani wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa.
W sprawach dostępu do informacji publicznej zakres przedmiotowy wyznacza pojęcie informacji publicznej (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, Dz.U.2022.902 t.j. z dnia 2022.04.27 – dalej jako "u.d.i.p."), zaś zakres podmiotowy - wykonywanie zadań publicznych przez adresata wniosku (art. 4 ust. 1 tej ustawy). Rzeczą organu, do którego wpływa wniosek o udostępnienie informacji publicznej jest załatwienie go w przepisany sposób, czyli udostępnienie informacji, jeśli ją wytworzył bądź jest w jej posiadaniu, albo odmowa lub umorzenie postępowania z przyczyn uregulowanych ustawą, albo wreszcie poinformowanie, że żądane dane nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu ustawy.
W przypadku złożenia skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej obowiązkiem sądu jest zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. Stwierdzenie, że podmiot, do którego zwrócił się wnioskodawca, był zobowiązany do udzielenia informacji publicznej, oraz że żądana informacja miała charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność w zakresie realizacji wniosku o udostępnienie informacji publicznej.
Skuteczne złożenie wniosku o udostępnienie informacji publicznej inicjuje postępowanie, w ramach którego organ zobowiązany jest w pierwszej kolejności ocenić charakter żądanej informacji pod kątem uznania jej za informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., a następnie, w razie uznania żądanej informacji za publiczną, informację tę udostępnić bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem (art. 13 ust. 1 w zw. z art. 14 ust. 1 u.d.ip. – z zastrzeżeniem art. 13 ust. 2, art. 14 ust. 2 i art. 15 ust. 2), lub w tym terminie wydać na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.ip. decyzję o odmowie jej udostępnienia, bądź też – w razie uznania, że żądana informacja nie spełnia kryteriów informacji publicznej, lub, że jest ona dostępna w innym trybie (art. 1 ust. 2), powiadomić wnioskodawcę, że w przypadku jego żądania przepisy u.d.ip. nie znajdują zastosowania.
Ustawa o dostępie do informacji publicznej odsyła do przepisów k.p.a. jedynie w odniesieniu do decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej oraz o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji (art. 16 u.d.ip.). We wcześniejszym etapie postępowanie w przedmiocie udzielenia informacji publicznej jest natomiast postępowaniem odformalizowanym, a przepisy u.d.i.p. nie wskazują jakichkolwiek wymagań formalnych wniosku. Wniosek o udzielenie informacji publicznej może więc przybrać każdą formę, o ile wynika z niego w sposób jasny, co jest przedmiotem wniosku. Wobec braku jakichkolwiek wymagań formalnych wniosku o udostępnienie informacji publicznej, o istocie takiego wniosku rozstrzygać winna jego treść. W żaden sposób nie dyskwalifikuje natomiast kwalifikacji wniosku, jako wniosku o udostępnienie informacji publicznej, brak wskazania, że wniosek skierowany został w trybie i na zasadach przewidzianych w u.d.i.p. (por. wyrok NSA z dnia 4 listopada 2016 r., I OSK 1621/16, CBOSA).
Wniosek o udostępnienie informacji publicznej skierowany został przez skarżącego do Miejskiego Zakładu Wodociągów i Kanalizacji Sp z o.o. w M.. Nie ulega wątpliwości, że Miejski Zakład Wodociągów i Kanalizacji Sp z o.o. w M. – jako osoba prawna samorządu terytorialnego wykonująca zadania publiczne i dysponująca majątkiem publicznym – jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej (art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.ip.), a objętą wnioskiem z dnia 8 marca 2023 r informację w formie elektronicznej (scany dokumentów) zapisanych na nośniku- płycie CD/DVD należy uznać za informację publiczną. Sprawę z zakresu ogólnie pojętej gospodarki należącej do obowiązków gminnych należy kwalifikować jako sprawę z zakresu informacji publicznej. Wniosek dotyczył zestawienia rozliczeń odbioru ścieków wraz z podaniem ilości ścieków przyjmowanych przez oczyszczalnie w ujęciu miesięcznym – zgodnie z pobieranymi opłatami od konsumentów i dostawców ścieków dowożonych taborem asenizacyjnym, podanie ilości reaktorów biologicznych w eksploatacji w ujęciu miesięcznym za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia w latach 2019,2020,2021,2022 r. Następnie w tych samych latach podanie ilości zużytej energii elektrycznej w ujęciu miesięcznym za poszczególne miesiące wraz z załączeniem kopii faktur, udostępnienie kopii aktualnych pozwoleń na wprowadzenie ścieków przemysłowych do kanalizacji, podanie ilości osadu wywożonego sumarycznie za poszczególne miesiące wraz z podaniem procentowej zawartości suchej masy.
Ta żądana informacja jest nieodłącznym elementem życia publicznego, rzutującym na sytuację każdego, komu przyjdzie korzystać z kanalizacji ściekowej funkcjonującej w gminie. Okoliczność ta była bezsporna, bowiem organ jej nie kwestionował. Uchybienie obowiązkowi udostępnienia informacji publicznej w zakreślonym przez ustawę 14-dniowym terminie (nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od złożenia wniosku) organ tłumaczył tym, że jest to informacja przetworzona, co próbowano wyjaśnić wnioskodawcy w kierowanych do niego pismach - wezwaniach z dnia 28 marca 2023 r i 12 marca 2023 r. W piśmie z dnia 30 marca 2023 r strona skarżąca zawarła odmienne stanowisko. Co jednak najistotniejsze dla rozpoznania niniejszej sprawy - w dniu 18 maja 2023r Miejski Zakład Wodociągów i Kanalizacji Spółka z o.o. w M. wydała decyzję nr [...] r, którą odmówiła udzielenia informacji publicznej w zakresie złożonego wniosku datowanego na 8 marca 2023 r, który wpłynął w dniu 22 marca 2023 r w całości to jest co do punktów 1-5.
Należało zatem uznać, że w tej dacie stan bezczynności organu ustał. Nie budzi żadnych wątpliwości, że wydana decyzja stanowi odmowne lecz dopuszczalne załatwienie wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Wobec udzielenia odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej przed wydaniem wyroku w niniejszej sprawie, Sąd nie miał podstaw by zobowiązywać Miejski Zakład Wodociągów i Kanalizacji Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością w M. do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności. W tym zakresie postępowanie sądowe, jako bezprzedmiotowe podlegało umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. - o czym orzeczono w pkt I sentencji wyroku.
Skarga na bezczynność nie jest przedwczesna, bowiem została wniesiona 9 maja 2023 r. to jest po upływie określonego przepisami terminu na udzielenie odpowiedzi na wniosek z dnia 8 marca 2023r. Po wniesieniu skargi wniosek został bez zbędnej zwłoki załatwiony decyzją odmowną, zaskarżalną odrębnie. Zważywszy na nieznaczne opóźnienie w wydaniu decyzji odmownej, bowiem termin do jej wydania upłynął w dniu 8 maja 2023 r (dwa miesiące od skutecznego złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej) należało uznać, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa – o czym orzeczono w pkt II wyroku na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 oraz § 1a p.p.s.a. W wyroku z dnia z dnia 10 listopada 2021 r., sygn. akt II GSK 1973/21 Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnych wątpliwości w okolicznościach danej sprawy można stwierdzić, że w sposób oczywisty naruszono prawo.
W przypadku przekroczenia przez organ ustawowego terminu załatwienia sprawy, o tym, czy bezczynność i przewlekłe prowadzenie sprawy przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, nie decyduje sam tylko przedmiot sprawy, ale wszystkie okoliczności z tym związane, w tym także czas trwania przewlekłości. W niniejszej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia, że bezczynność organu miała charakter szczególnie kwalifikowany.
O kosztach orzeczono, jak w pkt III wyroku na zasadzie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając kwotę 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.