Uzasadnienie
W odpowiedzi na wezwanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł od skargi na bezczynność Burmistrza R. skarżący S. W. złożył wniosek o zwolnienie go od kosztów sądowych.
Z oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną H. W., [...]-letnią córką S. i [...]-letnim synem Z.. Ich miesięczny dochód wynosi 1.370 zł i stanowi go renta skarżącego w wysokości 630 zł oraz emerytura jego żony w wysokości 740 zł. Dzieci wnioskodawcy nie osiągają dochodów. Skarżący nie dysponuje żadnym majątkiem. Dom, w którym zamieszkuje rodzina został przekazany aktem notarialnym w zamian za rentę rolniczą. Wnioskodawca nie dysponuje oszczędnościami, ani przedmiotami wartościowymi.
Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący podniósł, iż uzyskiwane dochody z renty i emerytury przypadają na czteroosobową rodzinę. Na utrzymaniu skarżącego i jego żony pozostaje bowiem dwoje dorosłych dzieci. Syn i córka skarżącego są osobami bezrobotnymi bez prawa do zasiłku. Miesięczne wydatki rodziny przedstawiają się następująco: energia elektryczna 90 zł, zakup lekarstw dla skarżącego i jego żony 110 zł, opał na przygotowanie posiłków i zabezpieczenie na okres zimy 254 zł. Dochody uzyskiwane przez skarżącego nie pozwalają na uiszczenie wpisu sądowego.
Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje:
Zwolnienie od kosztów sądowych stanowi odstępstwo od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zatem instytucja prawa pomocy winna być stosowana jedynie w przypadkach wyjątkowych, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania.
Zgodnie z art. 246 § l przedmiotowej ustawy przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domaga się skarżący, obejmuje m. in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 w/w ustawy). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Zwolnienie od kosztów sądowych - co do zasady - powinno dotyczyć przede wszystkim osoby fizyczne znajdujące się w ubóstwie, które z uwagi na swoją sytuację materialną i życiową nie są w stanie ponieść kosztów sądowych i dlatego postępowanie z ich udziałem winno kredytować państwo.
Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.
W ocenie orzekającego skarżący uwiarygodnił w sposób wystarczający, że nie posiada środków na pokrycie kosztów sądowych. Sytuacja materialna rodziny S. W. nie jest łatwa. Z dochodów w łącznej wysokości 1.370 zł (630 zł renta skarżącego i 740 zł emerytura jego żony) utrzymują się cztery osoby. Powyższe oznacza, że na osobę w rodzinie przypada dochód 342,50 zł. Nie są to dochody wysokie zważywszy na obecny poziom cen za dobra i usługi. Dzieci skarżącego są osobami bezrobotnymi bez prawa do zasiłku. Rodzina nie posiada oszczędności, ani przedmiotów wartościowych, które mogłyby zostać spieniężone celem pokrycia kosztów sądowych. W takiej sytuacji pokrycie kosztów sądowych nawet w wysokości 100 zł mogłoby się wiązać z uszczerbkiem w koniecznym utrzymaniu rodziny.
Przedstawiona sytuacja materialna pozwala na stwierdzenie, że skarżący spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § l pkt 2 w zw. z art. 258 § l i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).