Uzasadnienie
Przedmiotem skargi M. R. (dalej: skarżący) jest bezczynność Likwidatora Gminnego Zakładu Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o. w likwidacji w B. (dalej: organ lub Spółka) w przedmiocie dostępu do informacji publicznej.
W stanie faktycznym sprawy, skarżący złożył dnia 21 września 2021 r. wniosek o udostępnienie informacji publicznej do Gminnego Zakładu Gospodarki Komunalnej sp. z o.o. w B.. Skarżący zadał sześć pytań (a, b, c, d, e, f,). W stosunku do pytań b i c (dotyczących sprawozdań zarządu z działalności Spółki za lata 2019-2021 oraz sprawozdań finansowych za lata 2018-2021) organ pismem z 5 października 2021 r. poinformował skarżącego, że dokumenty te znajdują się w aktach Krajowego Rejestru Sądowego. Organ powołał się na art. 1 ust. oraz art. 1 ust. 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (dalej: u.d.i.p.) i stwierdził, że jeżeli w stosunku do ujawniania danej informacji przepisy przewidują szczególny tryb dostępu, to dostęp odbywa się w tym szczególnym reżimie, a nie w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Natomiast również w piśmie z dnia 5 października 2021 r. w stosunku do pozostałych pytań (a, d, e, f), organ wskazał, że jest to informacja przetworzona, ponieważ wymaga przygotowania szeregu dokumentów, co wiąże się z koniecznością zaangażowania dodatkowych sił i środków. W związku z powyższym organ wezwał skarżącego do wykazania szczególnej istotności dla interesu publicznego.
W odpowiedzi z dnia 13 października 2021 r. skarżący wskazał, że jest dziennikarzem, a udostępnienia dokumentów domagają się czytelnicy. Podniósł, że wnioskowane dokumenty dotyczą finansów likwidowanego przedsiębiorstwa, ma podejrzenia niegospodarności w spółce, o czym pisał w prasie już wcześniej i zamierza złożyć zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa.
Decyzją z dnia 19 listopada 2021 r. organ odmówił udostępnienia informacji w zakresie pytań a, d, e, f. Ocenił, że skarżący nie wykazał, w jaki sposób uzyskanie przez niego informacji posłuży ochronie szczególnie uzasadnionego interesu publicznego.
Kolejno, skarżący złożył pismo z dnia 30 listopada 2021 r. określone przez niego jako "odwołanie" do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. SKO za pismem z dnia 11 stycznia 2022 r. przekazało pismo skarżącego według właściwości Spółce, jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. SKO wskazało, że zgodnie z art. 17 ust. 1 i 2 w zw. z art. 16 u.d.i.p., od decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, podlegający rozpoznaniu przez Spółkę. Spółka otrzymała przedmiotowy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy 28 stycznia 2022 r.
Pismem z dnia 12 maja 2022 r. (data wpływu do organu: 16 maja 2022 r.) skarżący wniósł skargę na bezczynność organu "w związku z brakiem odpowiedzi w konsekwencji stanowiska zajętego przez SKO". Skarżący wskazał, że organ nie udzielił mu ostatecznej odpowiedzi zgodnie z wytycznymi zawartymi w piśmie SKO z 11 stycznia 2022 r. Skarżący wniósł o zobowiązanie organu do udzielenia odpowiedzi zgodnie ze wskazaniem SKO, o wymierzenie organowi grzywny w wysokości 1000 zł oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Po wpłynięciu skargi, organ dnia 3 czerwca 2022 r. wydał decyzję, którą utrzymał w mocy rozstrzygnięcie z 19 listopada 2021 r. Natomiast w odpowiedzi na skargę, organ przyznał, że pozostawał w bezczynności od stycznia 2022 r. do 3 czerwca 2022 r., ale opóźnienie wynikało z faktu, że prezes spółki "zakończyła zatrudnienie w Gminie B., gdzie mieści się siedziba Spółki. Nadto Spółka nie zatrudnia żadnych pracowników. Wobec powyższego omyłkowo wniosek skarżącego nie został rozpoznany w terminie".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w myśl art. 119 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: P.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W myśl art. 3 § 2 pkt 8 i 9 P.p.s.a., kontrola sprawowana przez sąd administracyjny obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a oraz w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1–3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. W tych przypadkach przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie.
Celem skargi na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Zgodnie z art. 149 § 1 P.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
- 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
- 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a).
Wedle art. 16 u.d.i.p. zasadą jest, że od decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej przysługuje stronie odwołanie, które organ rozpoznaje w terminie 14 dni. Jak natomiast stanowi art. 17 u.d.i.p., do rozstrzygnięć podmiotów obowiązanych do udostępnienia informacji, niebędących organami władzy publicznej, o odmowie udostępnienia informacji przepisy art. 16 stosuje się odpowiednio (ust. 1). Wnioskodawca może wystąpić do podmiotu, o którym mowa w ust. 1, o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołania (ust. 2).
Z powyższego zatem wynika, że w sytuacji gdy w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej podjęła spółka komunalna, a zatem przedsiębiorstwo niebędące organem władzy publicznej, właściwym środkiem odwoławczym był wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, wniesiony nie do SKO lecz do Spółki.
Jak można wywieść z akt administracyjnych sprawy, przesyłka przekazująca według właściwości wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy została nadana dnia 25 stycznia 2022 r., zaś doręczono ją adresatowi dnia 28 stycznia 2022 r. Od tego dnia należy zatem liczyć czternastodniowy termin na rozpoznanie środka odwoławczego skarżącego. Decyzja w efekcie wniesienia przez skarżącego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy została zaś podjęta dopiero dnia 3 czerwca 2022 r., po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego na bezczynność organu. Wobec powyższego należało stwierdzić, że organ dopuścił się bezczynności. Konstatacja ta jest między stronami niesporna, bowiem w odpowiedzi na skargę organ sam przyznaje, że "faktycznie pozostawał w bezczynności co do załatwienia wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy". Mając to na względzie, Sąd orzekł jak w punkcie I. sentencji wyroku, zgodnie z art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a.
W ocenie Sądu nie można było jednak stwierdzić, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (punkt I. in fine sentencji wyroku, art. 149 § 1a P.p.s.a). Dla oceny, czy bezczynność organu miała charakter rażącego naruszenia prawa w każdej sprawie konieczna jest indywidualna ocena. Nie jest wystarczające samo przekroczenie ustawowych terminów, musi być ono znaczne, bądź też przejawiać się w braku jakiejkolwiek reakcji organu na wniosek strony. Rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego po prostu jako naruszenie, bądź zwykłe naruszenie. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia.
W niniejszej sprawie, ponad czteromiesięcznego przekroczenia terminu nie można uznać za nieznaczne, jednak Sąd wziął pod uwagę wyjaśnienia organu, że przyczyną niezałatwienia wniosku nie było intencjonalne ignorowanie pisma skarżącego, lecz fakt zakończenia zatrudnienia prezesa zarządu spółki komunalnej w Gminie i brak zatrudniania przez Spółkę innych pracowników. Sąd zwrócił także uwagę, że po otrzymaniu skargi, Spółka załatwiła sprawę z wniosku skarżącego.
Skoro natomiast po wniesieniu skargi, a przed dniem wydania wyroku w sprawie nastąpiło załatwienie wniosku skarżącego, musiało to skutkować umorzeniem postępowania w zakresie zobowiązania organu do rozpatrzenia wniosku z 30 listopada 2021 r. o ponowne rozpoznanie sprawy, o czym Sąd orzekł w punkcie II. sentencji wyroku, działając na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe.
Z kolei w nawiązaniu do zawartego w skardze wniosku o wymierzenie organowi grzywny, należy mieć na uwadze, że skorzystanie ze środków, o których mowa w art. 149 § 2 P.p.s.a., jest uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu, zatem możliwością, z której należy korzystać, jeżeli realia rozpoznawanej sprawy są niemożliwie do akceptacji z punktu widzenia ochrony praw strony. Tutaj Sąd zważył na fakt, że organ nie dopuścił się rażącej bezczynności i wydał żądaną decyzję przed rozpoznaniem skargi przez Sąd, zatem nie ma już konieczności dyscyplinowania organu w niniejszej sprawie. Mając to na uwadze, Sąd oddalił skargę w pozostałym zakresie (pkt III. sentencji wyroku).
O kosztach Sąd orzekł w pkt IV. sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a. Na zasądzone koszty składa się kwota 100 zł, tytułem uiszczonego przez skarżącego wpisu sądowego od skargi.