Uzasadnienie
W dniu 20 września 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek J.P. o zwolnienie od kosztów sądowych, uzupełniony pismem z dnia 25 października 2012 r., w sprawie skargi na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z,.
We wniosku skarżący oświadczył, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jego miesięczny dochód z tytułu pobieranego świadczenia emerytalnego wynosi 1.473,71 zł.
W skład majątku skarżącego wchodzi dom o pow. 60 m2 oraz nieruchomość rolna o pow. 3,56 ha, w tym 0,7 ha stanowi las.
W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, iż jest osobą starszą, schorowaną, cierpi na wiele schorzeń. Mieszka w budynku, w którym nie ma prądu, wody, łazienki i co. Jedynym źródłem dochodu skarżącego jest emerytura. Gospodarstwo rolne nie przynosi żadnego dochodu. Miesięcznie na leki skarżący wydaje około 1.000 zł.
W piśmie z dnia 25 października 2012 r. uzupełniającym wniosek skarżący wyjaśnił, iż nie korzysta z dopłata unijnych do gospodarstwa rolnego. Do pisma skarżący dołączył odcinek pobieranego świadczenia emerytalnego, faktury VAT za zakupione leki- z lipca 2012 r. na kwotę 116,25 zł oraz trzy z października 2012 r. na kwoty – 136,84 zł, 311,48 zł oraz 40,54 zł, fakturę VAT na wywóz odpadów- na kwotę 4, 97 zł, dowód wpłaty należności z tytułu podatku leśnego- 23 zł z kwietnia 2012 r., odcinek pobieranego świadczenia emerytalnego za października 2012 r. Zaświadczenie o nie posiadaniu przez skarżącego żadnych pojazdów mechanicznych.
Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz.1270). prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowaniu lub w jego toku. Prawo to obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym.
W przedmiotowej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych.
Zgodnie zaś z treścią art. 246 § 1 pkt 2 cyt. ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Instytucja przyznania prawa pomocy jest rozwiązaniem szczególnym i powinna być stosowana w przypadkach wyjątkowych, wobec osób, których sytuacja materialna, bytowa jest trudna. Każdy wnosząc sprawę do sądu powinien liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów postępowania zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Występując z wnioskiem o zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów musi uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem złożonego w tym przedmiocie wniosku (jest zobowiązana wykazać z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością, ze poniesienie kosztów sądowych wiązać się będzie z uszczerbkiem w koniecznym utrzymaniu).
Zdaniem sądu skarżący nie wykazał należycie, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów.
W ocenie sądu zasadnicze znaczenie ma fakt, iż skarżący posiada stałe źródło dochodu, bez obciążeń. Majątek w postaci domu i nieruchomości gruntowej o pow. 3,5 ha. Nie jest on zatem osobą uboga, pozbawiona środków do życia, a niewątpliwie do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielenie prawa pomocy. Poza tym należy zwrócić uwagę, iż jedynym udokumentowanym wydatkiem jaki przedstawił skarżący jest zakup leków – w październiku trzy faktury na łączną kwotę 478,87 oraz wywóz nieczystości – faktura na kwotę 4,97 zł. Nie można jednakże przyjąć, że w przypadku zakupu leków jest to wydatek stały i nie pochłania jak to twierdził skarżący kwoty 1.000 zł.
Gdyby przyjąć, że skarżący w jego sytuacji materialnej nie może ponieść kosztów to Skarb Państwa stałby się w skali kraju kredytodawcą opłat sądowych w większości spraw sądowoadministracyjnych.
Podsumowując należy zauważyć, że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy należy rozpatrywać w dwóch aspektach: z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych (por. H. Knysiak – Molczyk, Prawo pomocy w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, PS 2003, nr 11-12, s.85). Przeprowadzona w niniejszym postępowaniu analiza nie pozwala na stwierdzenie, że strona nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania sądowego, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do wpisu w wysokości 100 zł.
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 246 § 1 pkt 2 w zw z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).