Uzasadnienie
Pismem z dnia 25 lipca 2023 r. (data stempla pocztowego) reprezentowany przez radcę prawnego M. W. wywiódł skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu w przedmiocie złożonego za pośrednictwem e-PUAP wniosku z dnia 5 lipca 2023 r. o udostępnienie na skrytkę ePUAP informacji publicznej, tj. pliku PDF zawierającego skan decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 5 czerwca 2023 r. (znak: SKO-SA.420-115/23).
Skarżący wniósł o:
- 1) zobowiązanie podmiotu obowiązanego do udostępnienia informacji publicznej zgodnie ze złożonym wnioskiem;
- 2) stwierdzenie, że podmiot obowiązany dopuścił się bezczynności, a bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa;
- 3) zasądzenie od podmiotu obowiązanego na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz kwoty 17 zł poniesionej tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że: (i) podmiot obowiązany nie udostępnił żądanej informacji publicznej do 19 lipca 2023 r., tj. w terminie o którym mowa w art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 poz. 902, dalej: "u.d.i.p."); (ii) skarga na bezczynność nie została poprzedzona ponagleniem, o którym mowa w art. 53 § 2b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023 r. poz. 259 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") w zw. z art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 803, dalej: "k.p.a."), bo zgodnie z art. 16 ust. 2 u.d.i.p. przepisy k.p.a. stosuje się jedynie do decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej i decyzji o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji publicznej.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu wniosło o oddalenie skargi, względnie o umorzenie postępowania sądowego.
W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę wskazano, że skarga jest niezasadna, bo sprawa rozpatrzenia wniosku została załatwiona. Zanonimizowany – z uwagi na to, że wnioskodawca nie jest stroną postępowania - skan żądanej decyzji przesłano za pośrednictwem e-PUAP w dniu 26 lipca 2023 r., tj. w dniu wpływu skargi do podmiotu obowiązanego. Z ostrożności procesowej wniesiono o umorzenie postępowania sądowego, albowiem przy rozpoznawaniu skargi na bezczynność sąd administracyjny uwzględnia stan faktyczny i prawny w dniu wydania orzeczenia, a tym samym w przypadku, gdy sprawa została zakończona po wniesieniu skargi, ale przed jej rozpoznaniem przez sąd, postępowanie sądowe podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe.
Repliką z dnia 21 sierpnia 2023 r. (data stempla pocztowego) skarżący przytoczył fragment postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2021 r. (sygn. akt III OSK 7055/21) i podkreślił, że o istnieniu bezczynności i dopuszczalności skargi przesądza chwila wniesienia skargi, a nie dzień wniesienia skargi. Skoro zatem skarga została wniesiona w dniu 25 lipca 2023 r. (art. 83 § 3 p.p.s.a.), tj. jeden dzień przed udostępnieniem informacji publicznej, a nadto wpłynęła do podmiotu obowiązanego wcześniej tego samego dnia, w którym udostępniono informację, to skarga winna być merytorycznie rozpoznana i uwzględniona.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie miał na uwadze, co następuje.
Sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym, bowiem zgodnie z art. 119 pkt 4 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329) - dalej określanej, jako "p.p.s.a." - sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 i ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1- 4. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie.
Na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:
- 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
- 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
- 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Z kolei § 1a powołanego przepisu stanowi, że jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Jeżeli natomiast sąd dojdzie do przekonania że skarga jest bezzasadna – oddala ja na nasadzie art. 151 p.p.s.a.
Bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie podmiot ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie mają znaczenia powody, dla których określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością podmiotu, czy też wiąże się z jego przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinna zostać dokonana.
Zgodnie z art. 14 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust.
2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Zgodnie zaś z art. 16 u.d.i.p. odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji. Z powyższego wynika, że wniosek o udzielenie informacji publicznej powinien być załatwiony przez organ albo poprzez udzielenie żądanej informacji albo w drodze wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji z przyczyn wskazanych w przepisach prawa (wynikających ograniczeń w dostępie do informacji określonych w art. 5 u.d.i.p. oraz w przepisach szczególnych).
W niniejszej sprawie wątpliwości nie budzi ani kwestia kwalifikacji prawnej żądanej informacji, ani to, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu jest podmiotem obowiązanym do udostępniania informacji publicznej na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. jako "organ władzy publicznej". O tym, że odpowiedź na wniosek stanowi jego prawidłowe - w warstwie merytorycznej - załatwienie, przekonuje lektura repliki skarżącego, gdzie nie kwestionuje on anonomizacji dokumentu, lecz wprost przyznaje, że okoliczność udostępnienia przez organ wnioskowanej przez niego informacji publicznej jest bezsporna.
Spór dotyczy natomiast styku postępowania przed podmiotem obowiązanym z postępowaniem sądowoadministracyjnym.
Z akt sprawy wynika następująca chronologia wydarzeń:
- - wpływ wniosku do podmiotu obowiązanego – 5 lipca 2023 r., godz. 15:57:02;
- - oddanie skargi w placówce pocztowej – 25 lipca 2023 r., godz. 08:24:26;
- - wpływ skargi do podmiotu obowiązanego – 26 lipca 2023 r., godz. 10:26:12;
- - udzielenie odpowiedzi na wniosek – 26 lipca 2023 r., godz. 14:14:11.
W świetle powyższego należy stwierdzić, że odpowiedź na wniosek o udostępnienie informacji publicznej została udzielona po upływie ustawowego 14-dniowego terminu i po wniesieniu skargi, lecz przed wydaniem wyroku w niniejszej sprawie. Sąd nie miał więc podstaw, aby orzekać o zobowiązaniu podmiotu obowiązanego do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności. W tym zakresie postępowanie sądowe jako bezprzedmiotowe podlegało umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., o czym orzeczono w pkt II wyroku.
Jak już wyżej wskazano, zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a. sąd ma obowiązek stwierdzić, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Podjęcie przez organ działania po wniesieniu skargi na bezczynność nie zwalnia sądu administracyjnego z obowiązku rozpoznania skargi w zakresie stwierdzenia, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie ustawowych terminów załatwienia sprawy, lecz przekroczenie to musi być również nacechowane brakiem woli załatwienia sprawy oraz pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Z rażącym charakterem bezczynności mamy do czynienia, gdy okres zaniechania jest długotrwały, zaniechanie to jest celowe lub zamierzone przez organ, ewentualnie wynika z innych niepodlegających akceptacji przyczyn.
W odpowiedzi na skargę podmiot obowiązany nie wytłumaczył, skąd wynikał brak reakcji w ustawowym terminie na wniosek skarżącego. Długość opóźnienia nieprzekraczająca kilku dni wraz z natychmiastową reakcję w obliczu wniesionej skargi doprowadziły ostatecznie do uznania, że bezczynność – choć wystąpiła– nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w pkt I wyroku.
O kosztach orzeczono w pkt III wyroku na zasadzie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżącego kwotę 597 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania, tj.: wpis – 100 zł, wynagrodzenie radcy prawnego - 480 zł, uiszczona opłata skarbowa od pełnomocnictwa procesowego – 17 zł.