Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek J.J,, na urzędowym formularzu "PPF", o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie w całości od wpisu sądowego od skargi na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w N. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący oświadczył, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Jego miesięczny dochód uzyskiwany z prowadzonego gospodarstwa rolnego wynosi 500 zł. W skład majątku skarżącego wchodzi stary drewniany dom o powierzchni 49 m², nieruchomość rolna o areale 6,22 ha, las wielkości 0,13 ha oraz zabudowania inwentarskie. Wnioskodawca nie dysponuje zasobami pieniężnymi, jak również przedmiotami wartościowymi.
Uzasadniając swój wniosek J.J. podniósł, iż znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Z posiadanego gospodarstwa rolnego uzyskuje bardzo niskie dochody wynoszące 500 zł miesięcznie. Grunty rolne położone są na terenach górskich, są rozdrobnione i niskiej V i VI klasy użytkowania. Wnioskodawca podniósł ponadto, że padł ofiarą oszustwa na kwotę 2.860 zł z tytułu sprzedaży zwierząt inwentarskich i do chwili obecnej nie odzyskał tych pieniędzy. Zmuszony był zadłużyć się, aby regulować na bieżąco opłaty. Skarżący żyje poniżej minimum socjalnego nie mogąc zaspokoić podstawowych potrzeb życiowych i bytowych. Jego wydatki przedstawiają się następująco: obowiązkowe ubezpieczenie w KRUS 345 zł kwartalnie, zakup żywności, opłaty za energię, gaz i opał łącznie 300 zł miesięcznie. Ponadto skarżący zakupuje olej napędowy do starego ciągnika, opłaca podatki i obowiązkowe ubezpieczenie w PZU.
Do wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący dołączył kopie następujących dokumentów: zaświadczenia z Urzędu Gminy w J. z dnia 10 maja 2011 r. o wielkości posiadanego gospodarstwa rolnego i lasu, wyroku Sądu Rejonowego w N. z dnia 3 kwietnia 2006 r. sygn. akt [...] potwierdzającego fakt, że skarżący jest ofiarą oszustwa na kwotę 2.862 zł, wyroku Sądu Rejonowego w S. z dnia 20 czerwca 2006 r. sygn. akt [...], którym zasądzono na rzecz skarżącego kwotę 167,29 zł, postanowienia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w S. z dnia 11 stycznia 2008 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, informacji KRUS o wysokości miesięcznej składki ubezpieczeniowej za styczeń, luty i marzec 2012 roku oraz pokwitowania wpłaty składki do polisy PZU OC rolników.
Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje:
Zwolnienie od kosztów sądowych stanowi odstępstwo od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości, wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami), zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem instytucja prawa pomocy winna być stosowana jedynie w przypadkach wyjątkowych, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania.
Zgodnie z art. 246 § 1 powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domaga się skarżący, obejmuje m. in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 w/w ustawy).
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Zwolnienie od kosztów sądowych - co do zasady - powinno dotyczyć przede wszystkim osoby fizyczne znajdujące się w ubóstwie, które z uwagi na swoją sytuację materialną i życiową nie są w stanie ponieść kosztów sądowych i dlatego postępowanie z ich udziałem winno kredytować państwo. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa.
W ocenie orzekającego skarżący uwiarygodnił w sposób wystarczający i skuteczny, że nie posiada dostatecznych środków na pokrycie kosztów wpisu sądowego od złożonej skargi. Za taką decyzją przemawiał fakt, że dochody uzyskiwane przez skarżącego z prowadzonego przez niego gospodarstwa rolnego są niewielkie (wynoszą 500 zł) i wystarczają jedynie na bieżącą egzystencję. Nie ma zatem możliwości, aby skarżący poczynił z nich jakiekolwiek oszczędności. J.J. posiada, co prawda majątek nieruchomy w postaci starego domu, nieruchomości rolnej wielkości 6,22 ha, lasu wielkości 0,13 ha oraz zabudowań inwentarskich. Należy jednak zauważyć, że posiadane gospodarstwo rolne stanowi jedyne źródło dochodu skarżącego, a w domu skarżący zamieszkuje. Trudno zatem oczekiwać, aby w celu pokrycia kosztów wpisu sądowego od skargi spieniężył on posiadany majątek.
W obecnej sytuacji finansowej skarżący nie jest zatem w stanie pokryć kosztów wpisu sądowego bez uszczerbku w koniecznym własnym utrzymaniu. Biorąc powyższe pod uwagę uznano, że w przedmiotowej sprawie zachodzą ustawowe przesłanki do przyznania J.J. prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie go od wpisu od złożonej skargi. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).