Uzasadnienie
Wnioskiem z 6 listopada 2020 r., przesłanym na adres mailowy [email protected], K. W. zwróciła się do Wójta Gminy o udzielenie informacji w zakresie urządzeń przesyłowych, posadowionych na działkach o numerach [...], [...], [...] obręb D..
W związku z brakiem odpowiedzi, w dniu 24 listopada 2020 r. skarżąca ponownie zwróciła się mailowo do Gminy D. o nadesłanie informacji w sprawie.
Wójt Gminy pismem z 7 grudnia 2020 r., znak: [...], w odpowiedzi na wniosek z 6 listopada 2020 r. udzielił skarżącej żądanej informacji, która była w jego zasobach oraz poinformował, że w celu pozyskania informacji o rodzaju pozostałych urządzeń posadowionych na terenie przedmiotowych działek należy wystąpić do Starostwa Powiatowego w B.. Ponadto wskazano, że urząd nie posiada wersji elektronicznej dokumentacji technicznej urządzeń wodociągowych, jak i nie posiada odpowiednich urządzeń technicznych do skanowania niestandardowych formatów map zawartych w projektach technicznych, które w wersji papierowej znajdują się w tut. urzędzie do wglądu.
W dniu 30 listopada 2020 r. K. W. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Wójta Gminy w niezałatwieniu jej wniosku z 6 listopada 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej. Skarżąca wniosła o: stwierdzenie, że Gmina D. dopuściła się bezczynności; przyznanie od Gminy D. na rzecz skarżącej kwoty 100 zł, którą skarżąca zobowiązuje się przekazać na cele społeczne; o zasądzenie od Gminy D. na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
Skarżąca podniosła, że niewątpliwie Gmina D. jako przedsiębiorca przesyłowy nie odpowiedziała na wniosek skarżącej o udostępnienie informacji publicznej, wskutek czego dopuściła się bezczynności. Jak wynika z BIPu sieć wodociągowa stanowi własność Gminy D.. Eksploatacja sieci wodociągowej jest bezpośrednio w zarządzie Gminy. Gmina D. prowadzi również działalność w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę. Tym samym na Gminie D. ciążył obowiązek udzielenia informacji publicznej w żądanym zakresie, czego jednak Gmina nie uczyniła. W ocenie skarżącej z uwagi na brak jakiegokolwiek odniesienia się do wniosku skarżącej, zasadnym jest przyznanie na jej rzecz kwoty 100 zł.
Wójt Gminy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów skargi podkreślono, że treść wniosku przesłanego za pośrednictwem poczty elektronicznej w dniu 6 listopada 2020 r. nie wskazywała, że chodziło o podanie informacji w trybie informacji publicznej. Dopiero treść pisma przesłanego również za pośrednictwem poczty elektronicznej z 24 listopada 2020 r. zawierało stwierdzenie, że chodzi o informację publiczną i zostało, zakwalifikowane jako zapytanie w trybie informacji publicznej. Gmina D. w dniu 8 grudnia 2020 r., a więc z zachowaniem 14 dniowego terminu na udzielenie informacji publicznej, udzieliła stosownej odpowiedzi. W związku z powyższym skarga jest niezasadna.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej p.p.s.a.) sprawa ze skargi na bezczynność została rozpoznana w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W myśl art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. kontrola sprawowana przez sąd administracyjny obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a oraz w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1–3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. W tych przypadkach przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie.
Celem skargi na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
- 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
- 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Z kolei art. 149 § 1a p.p.s.a. stanowi, że jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Stosownie do art. 149 § 1b sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Zgodnie natomiast z art. 149 § 2 sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości lub w części (art. 151 p.p.s.a.).
Stosownie do art. 21 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (obecnie Dz. U. 2020 r. poz. 2176, dalej u.d.i.p) do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy p.p.s.a., z tym że: 1) przekazanie akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi, 2) skargę rozpatruje się w terminie 30 dni od dnia otrzymania akt wraz z odpowiedzią na skargę. Skarga do sądu administracyjnego na bezczynność w przedmiocie dostępu do informacji publicznej nie wymaga poprzedzenia jej środkiem zaskarżenia wskazanym w art. 52 p.p.s.a.
Skarga w niniejszej sprawie okazała się częściowo zasadna.
Prawo dostępu do informacji publicznej wyrażone zostało w art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, który stanowi, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Stosownie do art. 61 ust. 2 Konstytucji RP prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu. Sposób realizacji prawa do informacji publicznej określa ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.
Rozpatrzenie wniosku o udzielenie informacji publicznej, zgodnie z rozwiązaniami przyjętymi w powołanej ustawie, następuje albo w formie czynności materialno-technicznej (w przypadku udzielenia informacji publicznej oraz w przypadku zawiadomienia o niedopuszczalności zastosowania trybu wnioskowego udostępnienia informacji publicznej), albo w formie decyzji (w przypadkach określonych w u.d.i.p.). Ustawa nie określa żadnych szczególnych wymogów co do wniosku o udzielenie informacji publicznej, z czego należy wywodzić, że może on być złożony w dowolnej formie, także poprzez e-mail.
W przedmiotowej sprawie skarżąca skierowała wniosek o udostępnienie informacji do Gminy D.. Gmina jednak, jako jednostka samorządu terytorialnego, nie jest organem administracji publicznej. Należało zatem przyjąć, że organem właściwym do rozpatrzenia wniosku, jest wójt tej gminy, jako jej organ wykonawczy, kierujący bieżącymi sprawami gminy i reprezentujący ją na zewnątrz (por. art. 26 ust. 1 i art. 31 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, Dz.U. 2020 r. poz. 713). Również ten organ należało uznać za legitymowany biernie w sprawie ze skargi na bezczynność.
Nie budzi wątpliwości, że Wójt Gminy jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia żądanej informacji publicznej. Gmina jako właściciel sieci wodociągowej, prowadzący również działalność w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę jest podmiotem dysponującym majątkiem publicznym i wykonującym zadania publiczne, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. Również co do przedmiotu żądania należy uznać, że dotyczy informacji o sprawach publicznych, tj. informacji o majątku jednostki samorządu terytorialnego (vide art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. c u.d.i.p.).
Termin udzielenia informacji publicznej określa art. 13 ust. 1 u.d.i.p., zgodnie z którym udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2). Przedłużenie terminu udostępnienia informacji może również wynikać z konieczności poniesienia dodatkowych kosztów przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku i poinformowania o tym wnioskodawcy (art. 15 ust. 2 u.d.i.p.).
Skarżąca zwróciła się z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej w dniu 6 listopada 2020 r. W terminie wskazanym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. nie udzielono jej odpowiedzi. Dopiero w piśmie z 7 grudnia 2020 r., już po wniesieniu skargi, Wójt Gminy udzielił skarżącej żądanej informacji w zakresie, którym dysponował.
Wobec powyższego Sąd stwierdził, że doszło w przedmiotowej sprawie do bezczynności wynikającej z naruszenia art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Termin na udzielenie informacji publicznej upływał w przedmiotowej sprawie z dniem 20 listopada 2020 r., informację udostępniono dopiero 7 grudnia 2020 r. Skarga na bezczynność została złożona w dniu 30 listopada 2020 r., a zatem w czasie, kiedy trwał stan bezczynności. W związku z powyższym, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. należało stwierdzić, że Wójt Gminy dopuścił się bezczynności w przedmiocie rozpatrzenia wniosku skarżącej z 6 listopada 2020 r., o czym orzeczono w punkcie I sentencji wyroku.
Wyjaśnić należy w tym miejscu, że niezasadna była argumentacja Wójta Gminy wskazująca na to, że skarżąca dopiero w wiadomości mailowej 24 listopada 2020 r. wskazała wprost, że wniosek stanowi informację publiczną. Warunkiem skuteczności złożonego wniosku o udostępnienie informacji publicznej nie jest powołanie się na podstawę prawną w postaci przepisów tej ustawy. To organ administracji publicznej, związany bezwzględnie wiążącymi przepisami prawa, winien ocenić, czy wniosek dotyczy informacji publicznej, czy też nie. W okolicznościach sprawy trzeba natomiast zwrócić uwagę, że w treści pisma z 7 grudnia 2020 r. organ odniósł się do pisma skarżącej z 6 listopada 2020 r., nie zaś do ponaglenia z 24 listopada 2020 r., w którym skarżąca zarzuciła bezskuteczny upływ termin na udzielenie informacji publicznej. Nie ma zatem wątpliwości, że organ dokonał ostatecznie kwalifikacji wniosku na podstawie jego treści zawartej w wiadomości z 6 listopada 2020 r., który – jak wskazano powyżej - należało zakwalifikować jako wniosek o udostępnienie informacji publicznej.
Na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. w punkcie I sentencji wyroku orzeczono, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W przedmiotowej sprawie należało przede wszystkim wziąć pod uwagę, że od złożenia wniosku do udzielenia informacji upłynął miesiąc, niemniej jednak odpowiedź udzielona została zaraz po ponagleniu wniesionym w piśmie z 24 listopada 2020 r. Orzeczenie rażącego naruszenia prawa jest zastrzeżone jedynie dla najbardziej jaskrawych i niczym nieusprawiedliwionych przypadków długotrwałej bierności organów, czego w kontrolowanej sprawie Sąd się nie dopatrzył. Okoliczności przedmiotowej sprawy wskazują na to, że brak odpowiedzi na wniosek nie miał znamion zaniechania celowego.
Sąd uznał, że udzieloną informację, w tym informację wskazującą na możliwość zapoznania się z dokumentacją w wersji papierowej w siedzibie organu, należy uznać za załatwienie wniosku w całości. Wobec takiego ustalenia należało umorzyć - jako bezprzedmiotowe - postępowanie w zakresie zobowiązania organu do rozpatrzenia wniosku o udzielenie informacji publicznej, tj. wydania aktu lub dokonania czynności, co uczyniono w pkt II wyroku.
W punkcie III wyroku oddalono skargę w pozostałym zakresie, tj. w zakresie żądania skarżącej zasądzenia na jej rzecz od organu kwoty 100 zł na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. W sprawie nie ujawniły się bowiem okoliczności wskazujące na poniesioną przez skarżącą szkodę spowodowaną brakiem udzielenia informacji publicznej przez organ, tj. powstaniem takiego rodzaju uszczerbku spowodowanego bezczynnością organu, który wymagałby zrekompensowania.
O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt IV sentencji wyroku na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a.