Uzasadnienie
1 kwietnia 2026 r. P. W. (dalej: "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Sanitarnego w Krakowie (dalej: "organ") w udostępnieniu informacji publicznej, wnosząc o zobowiązanie do udostępnienia informacji publicznej w sposób wyczerpujący w terminie 14 dni; orzeczenie że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; wymierzenie grzywny w maksymalnej wysokości i zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący zarzucił naruszenie art. 13 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902, dalej: "udip"). Skarżący podniósł, że w odpowiedziach organu nie ma żądanych informacji oraz że organ nie udostępnił charakterystyk produktów leczniczych szczepionek.
Wniosek skarżącego obejmował łącznie 27 pytań zgrupowanych w czterech blokach od A do D. Skarga objęła 10 wybranych pytań z wniosku z 10 lutego 2026 r., który wpłynął do organu 12 lutego 2026 r., a na który organ odpowiedział 24 lutego 2026 r. w następujący sposób (w nawiasach kwadratowych numeracja pytań z wniosku):
- 1) Czy PPIS korzysta z konsultacji prawnych dotyczących egzekucji obowiązku szczepień w sprawach egzekucji obowiązku szczepień? Ile takich konsultacji miało miejsce w ostatnich 5 latach? [A1] [...] pytanie odnosi się do żądania udzielenia informacji, która nie posiada charakteru informacji publicznej [...]. Niemniej [...] w skład struktury organizacyjnej Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Krakowie, wchodzi Sekcja Organizacyjno-Prawna. Pracownicy przedmiotowej komórki udzielają pozostałym pracownikom bieżących konsultacji prawnych. Realizowane na tym polu działania nie wymagają prowadzenia metryki sprawy, wobec czego nie jest możliwe szczegółowe uściślenie dokładnej liczby przeprowadzonych konsultacji prawnych.
- 2) Czy Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) zaleca przymuszanie do szczepień? Jeśli tak – w jakiej formie i w jakich dokumentach? [A2] [...] pytanie odnosi się do żądania udzielenia informacji, która nie posiada charakteru informacji publicznej [...]. Niemniej [...] rekomendacje Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) bazują na opiniach ekspertów w dziedzinie wakcynologii [...]. Światowa Organizacja Zdrowia na bieżąco publikuje ogólne rekomendacje dotyczące szczepień – ustala optymalny wiek ich podawania, preferowaną formę i dawkowanie. Wyznacza także schematy postępowania w przypadku przerwania lub opóźnienia szczepienia. Zalecenia tworzą pewnego rodzaju wzór, na podstawie którego układane są narodowe programy szczepień w poszczególnych krajach. Państwowe kalendarze szczepień mogą się różnić od harmonogramu układanego przez WHO ze względu na specyficzną epidemiologię i politykę zdrowotną każdego państwa. WHO dokonuje wnikliwej analizy i kompleksowej oceny sytuacji epidemiologicznej na świecie oraz wyznacza kierunki działania w zakresie realizacji bezpieczeństwa zdrowotnego ogółu społeczeństwa. Na podstawie prowadzonych działań ustala m.in. przeciwwskazania do realizacji szczepień ochronnych, które są realizowane w krajach zrzeszonych w WHO [...]. Wskazać należy, że z rekomendacji WHO wynika, iż zapewnienie dostępności szczepień ochronnych jest najważniejszym obowiązkiem instytucji zdrowia publicznego w zakresie działań na rzecz ochrony zdrowia ludności. Profilaktyka chorób zakaźnych, w tym szczepienia ochronne, należą do indywidualnych świadczeń profilaktyczno-leczniczych i objęte są międzynarodowymi i krajowymi regulacjami prawnymi. Światowa Organizacja Zdrowia systematycznie opracowuje i aktualizuje rekomendacje dotyczące polityki zdrowotnej, w tym szczepień ochronnych.
- 3) Czy przymuszanie do szczepień nie narusza art. 47 Konstytucji RP (prawo do ochrony życia prywatnego i rodzinnego)? [A3] [...] pytanie odnosi się do żądania udzielenia informacji, która nie posiada charakteru informacji publicznej [...]. PPIS w Krakowie nie jest organem uprawnionym do orzekania, czy dany przepis prawny jest zgodny z Konstytucją RP. Właściwym organem [...] jest Trybunał Konstytucyjny. [...] pytanie dotyczy w istocie uzyskania stanowiska organu w podniesionej kwestii. Organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa [...].
- 4) Na jakiej podstawie prawnej tworzona jest lista osób uchylających się od szczepień oraz jakie dane są w niej gromadzone? [A4] [...] Zgodnie z art. 17 ust. 9b ww. ustawy cyt.: "Lekarz sprawujący profilaktyczną opiekę zdrowotną nad osobą małoletnią przekazuje państwowemu powiatowemu inspektorowi sanitarnemu, właściwemu dla miejsca udzielania świadczeń opieki zdrowotnej, imienny wykaz: 1) osób małoletnich objętych obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi, które nie były poddane lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu albo u których nie zostały przeprowadzone obowiązkowe szczepienia ochronne, mimo niestwierdzenia u nich przeciwwskazań do szczepienia, 2) osób sprawujących prawną pieczę nad osobą małoletnią, o której mowa w pkt 1, o ile jest to możliwe do ustalenia - zwany dalej "raportem o przypadkach niewykonania obowiązkowych szczepień ochronnych". " W myśl przepisu art. 17 ust. 9c ustawy raport o przypadkach niewykonania obowiązkowych szczepień ochronnych zawiera dane osoby małoletniej, o której mowa w ust. 9b pkt 1: imię i nazwisko, datę urodzenia, numer PESEL, a w przypadku jego braku - rodzaj i numer dokumentu potwierdzającego tożsamość, adres miejsca zamieszkania, rodzaj i liczbę niewykonanych obowiązkowych szczepień ochronnych wraz ze wskazaniem przyczyn niewykonania tych szczepień - o ile są znane oraz dane osób, o których mowa w ust. 9b pkt 2: imię i nazwisko, numer PESEL, a w przypadku jego braku - rodzaj i numer dokumentu potwierdzającego tożsamość, adres miejsca zamieszkania. Aktem wykonawczym do ww. ustawy jest rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Zgodnie z § 17 ww. rozporządzenia "Raport o przypadkach niewykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, o którym mowa w art. 17 ust. 9b ustawy jest sporządzany i przekazywany przez osoby przeprowadzające obowiązkowe szczepienia państwowemu powiatowemu inspektorowi sanitarnemu, w terminie 30 dni od zakończenia kwartału.". Prawodawca pozostawił zatem decyzję o wykazaniu danej osoby jako uchylającej się od obowiązkowych szczepień ochronnych lekarzowi, sprawującemu profilaktyczną opiekę zdrowotną nad osobą małoletnią. PPIS w Krakowie niniejszym informuje, że lekarze umieszczają w raporcie wyłącznie osoby, które mimo braku medycznych przeciwwskazań do wykonywania szczepień ochronnych, nie wykonują obowiązkowych szczepień ochronnych [...].
- 5) W jaki sposób można ubiegać się o odszkodowanie w przypadku zgonu po wystąpieniu NOP? [D2]
- 6) W jaki sposób można ubiegać się o odszkodowanie z tytułu uszczerbku na zdrowiu po NOP? [D3] [...] pytania odnoszą się do żądania udzielenia informacji, które nie posiadają charakteru informacji publicznej [...]. Tym niemniej [...] z dniem 27 stycznia 2021 r. do ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi dodane zostały przepisy dotyczące świadczeń kompensacyjnych (art. 17a). Ww. świadczenia przyznawane są przez Rzecznika Praw Pacjenta. Ponadto zgodnie z art. 21 ust. 6 i ust. 7 ww. ustawy [...].
- 7) Jakie badania diagnostyczne można wykonać w celu wykluczenia nadwrażliwości lub przeciwwskazań do składników szczepionek? [D5] [...] pytanie odnosi się do żądania udzielenia informacji, która nie posiada charakteru informacji publicznej [...]. [...] organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie obciąża obowiązek gromadzenia informacji pozwalających na udzielenie odpowiedzi na ww. pytanie. Poruszony w pytaniu obszar tematyczny odnosi się do wiedzy medycznej i nosi cechy porady medycznej [...].
- 8) Jak długo utrzymuje się odporność po podaniu poszczególnych szczepionek – osobno dla każdej z nich? [D6] [...] nie posiada żądanej informacji i z natury rzeczy nią nie dysponuje [...]. Wnioskowane informacje w istocie nie dotyczą działalności PPIS w Krakowie. Pytanie to wykracza poza nadzór sprawowany przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej i odnosi się do kwestii stricte medycznych. Organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie obciąża obowiązek gromadzenia żądanych informacji [...]. Organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie prowadzą rejestrów zawierających badania odporności po podaniu konkretnej szczepionki. Do zadań Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie należy prowadzenie badań naukowych, które stanowiłyby podstawę rozstrzygnięć merytorycznych pytań zawartych w ww. punkcie. PPIS w Krakowie wyjaśnia, że instytutem badawczym jest Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH - Państwowy Instytut Badawczy (NIZP PZH - PIB) w Warszawie, w związku z powyższym pytania dotyczące wskaźników odporności po podaniu szczepionek przeciw chorobom zakaźnym należy kierować do NIZP PZH - PIB. Natomiast informacje dotyczące odporności zbiorowiskowej można uzyskać na stronie NIZP PZH - PIB: www.szczepienia.info. Jednocześnie PPIS w Krakowie wskazuje, że obowiązkowe szczepienia ochronne należy realizować zgodnie z kalendarzem szczepień [...].
- 9) Kto ustala listę przeciwwskazań do szczepień ochronnych w Polsce i kto ponosi odpowiedzialność za jej aktualność? [D7] [...] pytanie dotyczy wyjaśnienia zasad funkcjonowania systemu ochrony zdrowia w Polsce w obszarze szczepień ochronnych. Zagadnienia te nie mieszczą się w pojęciu informacji publicznej. Kwestia szczepień ochronnych na terenie Rzeczpospolitej Polskiej jest uregulowana w ustawie o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz w akcie wykonawczym do ww. ustawy to jest w rozporządzeniu Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Szczegółowe wskazania do szczepień oraz schematy i dawkowanie szczepionek są wymienione w załączniku nr 1 do ww. rozporządzenia. Aktualne i naukowo udokumentowane informacje o szczepieniach w Polsce są dostępne na oficjalnych stronach internetowych państwowych instytutów badawczych działających w obszarze zdrowia publicznego lub ustawowo kompetentnych organów państwowych, wskazanych w treści niniejszego pisma. W Polsce stosuje się listę przeciwwskazań opisanych w ulotkach producentów dołączanych do szczepionek. Odpowiedzialność za te ustalenia ponoszą producenci szczepionek. Wskazać należy, że przeciwwskazania do szczepień są stosunkowo nieliczne. Najważniejszym trwałym przeciwwskazaniem do szczepienia dowolnym typem szczepionki jest ciężka reakcja nadwrażliwości na poprzednią dawkę danej szczepionki. W odniesieniu do szczepionek żywych głównym trwałym przeciwwskazaniem są ciężkie niedobory odporności, a czasowym – ciąża. Eksperci do spraw szczepień wskazują, że istnieją przeciwwskazania do szczepień prawdziwe. Przeciwwskazania prawdziwe należą zwykle do przeciwwskazań czasowych. Eksperci do spraw szczepień zdefiniowali również tzw. przeciwwskazania fałszywe, czyli stany, w których dzieci często są zwalniane ze szczepień, choć zgodnie z wytycznymi WHO szczepienie mogło być przeprowadzone.
- 10) Udostępnienie charakterystyk produktów leczniczych szczepionek, które miałyby zostać zastosowane u córki [brak numeru we wniosku].
Szczepienia (w tym także obowiązkowe szczepienia ochronne) wykonywane są wyłącznie szczepionkami dopuszczonymi do obrotu, zaś zasady i tryb dopuszczania do obrotu produktów leczniczych, z uwzględnieniem w szczególności wymagań dotyczących jakości, skuteczności i bezpieczeństwa ich stosowania; warunki prowadzenia badań klinicznych produktów leczniczych; warunki wytwarzania produktów leczniczych; warunki obrotu produktami leczniczymi; organizację i zasady funkcjonowania systemu nadzoru nad bezpieczeństwem stosowania produktów leczniczych oraz monitorowania bezpieczeństwa ich stosowania określa ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2025 r. poz. 750). Zgodnie z art. 3 ust. 1-3 Prawa farmaceutycznego "Do obrotu dopuszczone są, z zastrzeżeniem ust. 4 i art. 4, produkty lecznicze, które uzyskały pozwolenie na dopuszczenie do obrotu, zwane dalej "pozwoleniem". Do obrotu dopuszczone są także produkty lecznicze, które uzyskały pozwolenie wydane przez Radę Unii Europejskiej lub Komisję Europejską.
Organem uprawnionym do wydania pozwolenia jest Prezes Urzędu Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych [...].". Szczegółowe informacje dotyczące składu jakościowego i ilościowego szczepionek, a także zastosowanych w nich substancji pomocniczych zawarte są w dokumentacji pn. Charakterystyka Produktu Leczniczego (ChPL), dedykowanej każdej szczepionce z osobna. Aktualna treść ChPL szczepionek znajduje się na oficjalnej stronie internetowej Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych oraz na oficjalnej stronie internetowej Europejskiej Agencji Leków [...]. PPIS w Krakowie odsyła również do oficjalnej strony internetowej Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego PZH - Państwowego Instytutu Badawczego (NIZP PZH - PIB) w Warszawie, w tym zwłaszcza do odwiedzenia adresu: www.szczepienia.info, gdzie w zakładce pn. Wszystko o szczepieniach dostępne są informacje nt. badań laboratoryjnych bezpieczeństwa szczepionek, dopuszczenia szczepionek do powszechnego stosowania, procedury rejestracji szczepionek i inne, a także do odwiedzenia adresu: www.gov.pl/web/gis/szczepienia-obowiazkowe, gdzie Główny Inspektorat Sanitarny opublikował przystępne informacje nt. szczepień obowiązkowych w Polsce, w tym Program Szczepień Ochronnych na bieżący 2025 r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, ponieważ przedmiotem skargi była bezczynność (art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej: "ppsa"). Do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ppsa (art. 21 udip). W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 ppsa).
Skarga okazała się nieuzasadniona.
Każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5, prawo dostępu do informacji publicznej, zwane dalej "prawem do informacji publicznej" (art. 2 ust. 1 udip). Każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie (art. 1 ust. 1 udip). Obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1) organy władzy publicznej (art. 4 ust. 1 pkt 1 udip). Obowiązane do udostępniania informacji publicznej są podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2, będące w posiadaniu takich informacji (art. 4 ust. 3 udip). Informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub portalu danych, jest udostępniana na wniosek (art. 10 ust. 1 udip). Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2 (art. 13 ust. 1 udip).
Rozpocząć należy od tego, że pojęcie "każdy" obejmuje skarżącego, bo oznacza m.in. osoby fizyczne, natomiast państwowy powiatowy inspektor sanitarny jako organ rządowej administracji zespolonej w województwie wykonuje zadania Państwowej Inspekcji Sanitarnej powołanej do realizacji zadań z zakresu zdrowia publicznego, co polega na sprawowaniu zapobiegawczego i bieżącego nadzoru sanitarnego oraz prowadzeniu działalności zapobiegawczej i przeciwepidemicznej w zakresie chorób zakaźnych i innych chorób powodowanych warunkami środowiska, a także na prowadzeniu działalności oświatowo-zdrowotnej (art. 1 w zw. z art. 2 w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, Dz. U. z 2024 r. poz. 416, dalej: uPIS).
Podmiot obowiązany odpowiedział skarżącemu w ciągu 14 dni.
Bezczynność można byłoby mu zatem skutecznie zarzucić tylko wtedy, gdyby dopuścił się tzw. udostępnienia niepełnego polegającego na jedynie częściowym zadośćuczynieniu żądaniu wniosku. Skarżący kwestionują odpowiedzi udzielone na 10 z 27 zadanych pytań.
W ocenie Sądu jest tak, jak wynika to z odpowiedzi na skargę.
Podmiot obowiązany istotnie odpowiedział na wszystkie pytania, w tym na tyle na ile było to możliwe również na te, które nie dotyczyły informacji publicznej (nr 1 i nr 2); dotyczyły porad prawnych lub informacji o prawie (nr 3, nr 4, nr 5, nr 6, nr 9), dotyczyły wiedzy medycznej – nr 7, nr 8, nr 10), nadto nie dotyczyły jego zadań i kompetencji.
Rolą podmiotu obowiązanego nie jest przedstawianie wyczerpujących analiz naukowych czy porad prawnych, lecz udostępnianie posiadanych informacji publicznych.
W tym stanie rzeczy i z tych powodów Sąd skargę jako bezzasadną oddalił (art. 151 ppsa).