Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynęła skarga G. G. (dalej: skarżąca) na bezczynność Wójta Gminy Spytkowice w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym.
Dnia 8 kwietnia 2022 r. oraz 24 października 2022 r. skarżąca złożyła w imieniu własnym za pomocą poczty elektronicznej wnioski do Wójta Gminy Spytkowice o udostępnienie informacji publicznej w zakresie realizacji przez gminę ustawowych obowiązków związanych z ochroną zwierząt ze szczególnym uwzględnieniem zadań związanych z bezdomnymi zwierzętami. Do dnia złożenia skargi organ nie udostępnił żądanej informacji ani też nie wydał decyzji odmownej. Tymczasem w ocenie skarżącej nie budzi wątpliwości, że wnioskowana informacja stanowi informacje publiczną.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał, że oba wnioski skarżącej zostały włączone do akt wszczętego wcześniej postępowania, prowadzonego w trybie art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. W tym postępowaniu organ oczekiwał uzupełnienia przez skarżącą braków formalnych wniosku, lecz w miejsce odpowiedzi otrzymał kolejne pisma o treści praktycznie powielającej wniosek. Są one rozpatrywane w ramach toczącego się postępowania. Mając na uwadze, że wobec braku podstaw do wszczęcia nowego postępowania w sprawie, która już się toczy, Wójt Gminy Spytkowice (powiat wadowicki) wnosi o oddalenie skargi oraz o zasądzenie od skarżącej na rzecz strony przeciwnej kosztów postępowania. W ocenie organu w danym przypadku organ nie dopuścił się bezczynności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w zakresie wydawania przez nie decyzji administracyjnych - art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi p.p.s.a. W myśl art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Na podstawie tego przepisu Sąd rozpoznał sprawę bez wyznaczania rozprawy.
W myśl art. 3 § 2 pkt 8 i 9 P.p.s.a., kontrola sprawowana przez sąd administracyjny obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a oraz w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1–3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. W tych przypadkach przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie.
Celem skargi na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Zgodnie z art. 149 § 1 P.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
- 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
- 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a).
Ramy prawne sądowej kontroli w przedmiotowej sprawie wyznaczają przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Dostęp do informacji publicznej stanowi konstytucyjnie (art. 61 ust. 1 Konstytucji RP) zagwarantowane prawo obywatela. Definicję "informacji publicznej" zawiera art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (dalej jako u.d.i.p.). Zgodnie z tym przepisem, każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Powyższy przepis stanowi ustawową regulację konstytucyjnej normy zawartej w art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, która daje obywatelowi prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienia do:
1)uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego;
2)wglądu do dokumentów urzędowych;
3)dostępu do posiedzeń kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów.
Zgodnie z art. 14 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust.
2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. W myśl art. 14 ust. 1 i 2 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku. Zgodnie jednak z art. 14 ust. 2 u.d.i.p. jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. W takim przypadku, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się.
Zgodnie zaś z art. 16 u.d.i.p. odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji.
Z powyższego wynika, że wniosek o udzielenie informacji publicznej powinien być załatwiony przez organ albo poprzez udzielenie żądanej informacji albo w drodze wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji z przyczyn wskazanych w przepisach prawa (wynikających ograniczeń w dostępie do informacji określonych w art. 5 u.d.i.p. oraz w przepisach szczególnych).
Bezczynność organu na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej polega na tym, że organ zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w przedmiocie informacji publicznej albo do wydania decyzji w przypadkach prawem przewidzianych, takiej czynności nie podejmuje albo nie wydaje decyzji. Innymi słowy, z bezczynnością organu w zakresie dostępu do informacji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy organ milczy wobec wniosku strony o udzielenie takiej informacji. (wyrok WSA w Olsztynie z 17.04.2008 r. II SAB/Ol 10/08 LEX nr 506435, wyrok WSA w Warszawie z 18.11.2004 r., II SAB/Wa 166/04, LEX nr 164699).
Poza sporem w przedmiotowej sprawie pozostaje okoliczność, że informacje, o które wnioskowała skarżąca stanowią informacje publiczną. Nie budzi wątpliwości także, że na dzień wniesienia skargi organ nie udzielił skarżącej informacji w zakresie wniosków z dnia 8 kwietnia 2022 r. oraz 24 października 2022 r. ani też w tym zakresie nie wydał decyzji o odmowie dostępu do informacji publicznej. Natomiast, jak wskazuje organ w odpowiedzi na skargę, włączył on te wnioski do akt wszczętego wcześniej postępowania. Takie postępowanie organu nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach prawa. Wnioski przedłożone przez skarżącą, zawierające skonkretyzowane żądanie udostępnienia informacji publicznej powinny zostać przez organ rozpatrzone, inicjując postępowanie organu w tym zakresie. Skoro organ w zakreślonym przepisami u.d.i.p. terminie nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie, nie zawiadamiał o zmianie terminu, to pozostaje w bezczynności.
Dodać należy, że na dzień wniesienia skargi także i te postępowania, na które powołuje się organ (do których włączył on wnioski z dnia 8 kwietnia 2022 r. oraz 24 października 2022 r.) nie zakończyły się. W aktach sprawy brak informacji o formalnym połaczeniu spraw z wniosków skarżącej czy ewentualnym przedłużeniu terminu do załatwienia sprawy. Nie wskazuje na takie okolcizności także organ w odpowiedzi na skargę. Utwierdza to tylko w przekonaniu, że organ pozostaje w bezczynności.
W ocenie Sądu nie można było jednak stwierdzić, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (punkt I in fine sentencji wyroku, art. 149 § 1a P.p.s.a). Dla oceny, czy bezczynność organu miała charakter rażącego naruszenia prawa w każdej sprawie konieczna jest indywidualna ocena. Nie jest wystarczające samo przekroczenie ustawowych terminów, musi być ono znaczne, bądź też przejawiać się w braku jakiejkolwiek reakcji organu na wniosek strony. Rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego po prostu jako naruszenie, bądź zwykłe naruszenie. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Tymczasem w przedmiotowej sprawie nic nie wskazuje na to, że naruszenie prawa miało charakter intencjonalny, zaś organ tkwił w błędnym przekonaniu, że jego postępowanie jest prawidłowe. Dlatego też nie stwierdzono rażącego naruszenia prawa.
Mając powyższe na uwadze, orzeczono, jak w pkt I i II sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a zasądzając na rzecz skarżącej od organu kwotę 100 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.