Uzasadnienie
M. Z. i K. Z. złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na przewlekłość Wójta Gminy [...], polegającą na nierozpoznaniu ich wniosku o wypłatę odszkodowania z tytułu spadku wartości nieruchomości złożonego w oparciu o art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 80, poz. 717 ze zm.)
W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy [...] wniósł o jej odrzucenie z powodu art. 36 ust. 10 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wprowadzającego jurysdykcję sądów powszechnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skargę należało odrzucić.
Zgodnie z treścią art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. Nr 270.) zwanej dalej p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a.
W myśl art. 3 § 3 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach.
Ponadto, stosownie do treści art. 4 p.p.s.a, sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.
Oznacza to, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania spraw, które nie zostały wymienione w powołanych przepisach, gdyż wynika z nich że skarga do sądu administracyjnego może dotyczyć wyłącznie takich aktów lub bezczynności i przewlekłości w ich wydaniu, a także innych czynności, które mają charakter publicznoprawny. W ocenie Sądu charakteru takiego nie ma żądanie skarżących.
Art. 36 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym stanowi, że jeżeli w związku z uchwaleniem planu miejscowego albo jego zmianą, korzystanie z nieruchomości lub jej części w dotychczasowy sposób lub zgodny z dotychczasowym przeznaczeniem stało się niemożliwe bądź istotnie ograniczone, właściciel albo użytkownik wieczysty nieruchomości może, żądać od gminy: 1. odszkodowania za poniesioną rzeczywistą szkodę albo 2. wykupienia nieruchomości lub jej części.
Realizacja roszczeń, może nastąpić również w drodze zaoferowania przez gminę właścicielowi albo użytkownikowi wieczystemu nieruchomości zamiennej. Z dniem zawarcia umowy zamiany roszczenia wygasają.
Natomiast z art. 36 ust. 3 cyt. ustawy wynika, że jeżeli w związku z uchwaleniem planu miejscowego albo jego zmianą wartość nieruchomości uległa obniżeniu, a właściciel albo użytkownik wieczysty zbywa tę nieruchomość i nie skorzystał z praw, o których mowa powyżej, może żądać od gminy odszkodowania równego obniżeniu wartości nieruchomości. Z roszczeniem takim osoba poszkodowana występuje do właściwej gminy. W sytuacji, kiedy gmina nie realizuje tych roszczeń w terminie 6 miesięcy od dnia złożenia wniosku (art. 37 ust. 9 ustawy), jak również w sytuacji, kiedy w sposób wyraźny odmawia ich realizacji powstaje spór w sprawie tych roszczeń pomiędzy gminą a osobą poszkodowaną.
Z kolei art. 37 ust. 10 ustawy wyraźnie stanowi, że spory w sprawach, o których mowa w art. 36 ust. 1-3 i ust. 5, rozstrzygają sądy powszechne. Przepis ten przesądza zatem o cywilnoprawnym charakterze roszczeń właściciela nieruchomości w stosunku do gminy (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 16 listopada 2006r. sygn. II SA/Gl 318/06 a także: Komentarz do ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym pod red. Z. Niewiadomskiego, C.H. Beck, Warszawa 2005, str. 295). Sprawy określone w art. 36 ust. 1 -3, a także w art. 63 ust. 3 ustawy nie mogą być zatem rozstrzygane w trybie administracyjnym w drodze decyzji. Brak jest ku temu podstawy prawnej, w przeciwieństwie do ustalenia opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości (art. 37 ust. 6 ustawy).
Wobec tego, iż spory w zakresie wskazanych roszczeń rozstrzygają sądy powszechne to również nie można uznać, aby sądy administracyjne rozpatrywały skargi na przewlekłość w rozpatrzeniu wniosku skarżących o wypłatę odszkodowania z tytułu spadku wartości nieruchomości.
Skoro więc sprawa objęta skargą nie mieści się w ustalonym przepisami zakresie kontroli sądowoadministracyjnej, skargę należało odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. i orzec jak w sentencji.