Uzasadnienie
W dniu 27 lutego 2023 r. T. F. - za pośrednictwem organu administracji - wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z dnia 16 stycznia 2023 r. Wskutek bezczynności organowi zarzucił naruszenie:
- 1) art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek,
- 2) art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (dalej jako: "UDIP") w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku poprzez brak zastosowania, polegający na niezrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej.
Na podstawie tych zarzutów skarżący wniósł o:
- 1) zobowiązanie organu do załatwienia wniosku z 16 stycznia 2023 r.,
- 2) zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi wskazał, że 16 stycznia 2023 roku złożył osobiście wniosek o udostępnienie informacji publicznej następującej treści: o udostępnienie opracowania (ekspertyzy) dotyczącego potoku Krzyszkowickiego zleconego przez Wody Polskie, która stała się podstawą do zmiany decyzji przez Zarząd Dróg Gminnych w Wieliczce, w sprawie przebudowy przepustu na potoku Krzyszkowickim pod ulicą Krakowską w Wieliczce, pomimo gotowego projektu.
Jako sposób i formę udostępnienia wnioskowanych informacji skarżący wskazał swój adres mailowy.
Termin do udostępnienia przedmiotowej informacji publicznej upłynął, zgodnie z art. 13 ust. 1 UDIP, po 14 dniach od złożenia wniosku. Pomimo upływu tego terminu podmiot zobowiązany, do którego skierowano wniosek, nie udzielił jakiejkolwiek odpowiedzi. To czyni niniejszą skargę zasadną i konieczną.
W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie. Wskazano, że organ w dniu 28 lutego 2023 r. udostępnił żądaną informację skarżącemu. Wobec udzielenia skarżącemu żądnej informacji skarga jest bezzasadna i powinna podlegać oddaleniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym, bowiem zgodnie z art. 119 pkt 4 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259) - dalej określanej, jako "p.p.s.a." - sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
Na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:
- 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
- 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
- 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).
Jeżeli natomiast sąd dojdzie do przekonania że skarga jest bezzasadna – oddala ja na nasadzie art. 151 p.p.s.a.
Bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie nie udzielił zainteresowanej jednostce żądanej przez nią informacji publicznej stosownie do przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 902), dalej jako u.d.i.p.; nie odmówił udostępnienia informacji na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p.; nie umorzył postępowania bądź też nie odmówił udostępnienia informacji publicznej przetworzonej w związku z niespełnieniem przez stronę warunku wskazanego w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.
Termin udzielenia odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej wynosi 14 dni. Zgodnie bowiem z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust.
2. Z kolei w myśl ust. 2 tego przepisu jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku.
W przypadku złożenia skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej obowiązkiem sądu jest w pierwszej kolejności zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. Dopiero stwierdzenie, że podmiot, do którego zwrócił się wnioskodawca, był zobowiązany do udzielenia informacji publicznej, oraz że żądana informacja miała charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność w zakresie realizacji wniosku o udostępnienie informacji publicznej (por. Szustakiewicz, "Postępowanie w sprawie bezczynności w zakresie udzielenia informacji publicznej w orzecznictwie sądów administracyjnych", Przegląd Prawa Publicznego 2012, nr 6, s. 75 i n.).
W okolicznościach niniejszej sprawy skarżący skierował wniosek do Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, który niewątpliwie jako część państwowej osoby prawnej jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej (art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p.).
Wniosek z 16 stycznia 2023 r. brzmiał: "Zwracamy się z prośbą o udostępnienie opracowania (ekspertyzy) dotyczącego potoku Krzyszkowickiego zleconego przez Państwa, dotyczącego modelowania hydraulicznego wraz z uwzględnieniem przepustów pod ulicą Krakowską i ulicą Kościuszki w Wieliczce, mającej na celu określenie przepustowości koryta potoku i poprawności funkcjonowania przepustów. Jest to o tyle istotne, że jak zostaliśmy poinformowani przez Burmistrza K. (na kolejnym spotkaniu dotyczącym nomen omen przebudowy tegoż przepustu) stała się ona podstawą do niewykonania przebudowy przepustu pod ulicą Krakowską. Przebudowy, o którą od 1,5 roku zabiegamy (ponad: 150 podpisów mieszkańców) i z którą wcześniej zgadzał się i zapewniał o niej sam Burmistrz K. (...). Przepust, który decyzją Powiatowego Nadzoru Budowlanego z dnia 28 lutego 2022 r. stwarza realne zagrożenie, a jego stan jest przedawaryjny, decyzją, która w części posiada rygor natychmiastowej wykonalności, a termin wykonania pozostałych prac to 25 maja 2022 roku".
Jak wynika z powyższego wniosek obejmował udostępnienie opracowania (ekspertyzy), która powstała na zlecenie państwowej osoby prawnej i została wykorzystana w ramach ustawowych działań tej osoby prawnej. Zatem również w sensie przedmiotowym mamy do czynienia z informacją publiczną.
W tym miejscu trzeba zwrócić uwagę, że we wniosku nie wskazano podstawy prawnej żądania, czy też trybu jego realizacji. Nie ma to jednak znaczenia dla rozstrzygnięcia. Rzeczą organu jest nadanie wnioskowi biegu we właściwym trybie, a w razie wątpliwości zwrócenie się do wnioskodawcy o ich wyjaśnienie. Jednakże wniosek nie wywołał żadnej reakcji organu aż do wniesienia skargi na bezczynność w jego załatwieniu. Z tego też względu nie zasługiwało na uwzględnienie zawarte w odpowiedzi na skargę stwierdzenie organu, że "powziął wątpliwości" aby żądane opracowanie stanowiło informację podlegającą udostępnieniu. Wątpliwości tych organ w żaden sposób nie ujawnił, nie podjął jakichkolwiek czynności które wskazywałyby na zamiar ich ewentualnego wyjaśnienia.
Nie może odnieść skutku także argument, że udostępnienie informacji dot. elementów środowiska następuje w innych terminach (dłuższych), aniżeli udostępnienie informacji publicznej w pozostałym zakresie. Żądana informacja z uwagi na jej tematykę mogłaby być rozważana w kontekście pojęcia "informacji o środowisku", której odrębny tryb udostępnienia jest regulowany w dziale II ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1029 z późn. zm.). Ponieważ jest to tryb szczególny udostępnienia informacji, która może również jednocześnie stanowić informację publiczną w rozumieniu u.d.i.p., to zastosowanie tego trybu winno wynikać z treści żądania strony albo innych istotnych okoliczności w sprawie, których w niniejszej sytuacji nie sposób się dopatrzeć.
Tylko na marginesie można wskazać, że zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy środowiskowej władze publiczne udostępniają informację o środowisku i jego ochronie bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca od dnia otrzymania wniosku - a w niniejszej sprawie udostępnienie informacji nastąpiło z naruszeniem także i tego terminu.
O ile więc prawdą jest, że tryb szczególny udostępnienia informacji o środowisku przewiduje dłuższy termin na załatwienie wniosku, to w niniejszej sprawie brak było podstaw do zastosowania tego szczególnego trybu i wydłużonego terminu zastosowania wniosku, który zresztą również został naruszony.
Sekwencja zdarzeń w niniejszej sprawie wyglądała następująco: 16 stycznia 2023 r. wpłynął do organu opisany wcześniej wniosek o udostępnienie informacji publicznej, który nie wywołał żadnej reakcji organu, w związku z czym w dniu 27 lutego 2023 r. skarżący za pośrednictwem organu wniósł do WSA w Krakowie skargę na bezczynność w rozpoznaniu wniosku i wniosek został załatwiony w całości dnia następnego tj. 28 lutego 2023 r.
W sytuacji, gdy bezczynność organu ustała po wniesieniu skargi w pkt I wyroku należało umorzyć postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania w określonym terminie aktu – na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. ("Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe").
W pkt II wyroku Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a. orzekł, że organ pozostawał w bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Niewątpliwie bowiem wniosek nie został załatwiony w ustawowym terminie 14 dni, a zatem zaistniał stan bezczynności.
Oceniając charakter bezczynności trzeba mieć na względzie całokształt okoliczności związanych z opóźnieniem w załatwieniu wniosku. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 12 kwietnia 2022 r., sygn. II OSK 1602/21, rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. oznacza wadliwość działania organu administracji o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, co ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania wymaganych czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Dokonując więc oceny czy naruszenie prawa ma charakter rażący, nie można poprzestać na prostym zestawieniu terminów, ale należy wziąć pod uwagę wszelkie uwarunkowania danej sprawy.
Nadto podkreślić należy, że zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a. rażące naruszenie prawa odnosi się do wadliwości o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, mającej miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa (por. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2019 r. sygn. II OSK 1557/18; wyrok NSA z dnia 5 września 2018 r. sygn. II OSK 272/18; wyrok NSA z dnia 24 maja 2018 r. sygn. II OSK 381/18).
W okolicznościach tej sprawy Sąd wziął pod uwagę to, że organ załatwił wniosek w całości już następnego dnia po wpływie skargi.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżącego kwotę 100 zł, którą wniósł on tytułem wpisu od skargi.