Uzasadnienie
A. C. w dniu 14 listopada 2019 r., za pośrednictwem poczty elektronicznej, złożyła do Kurator Oświaty wniosek o udostępnienie informacji publicznej tj. pisma absolwentów liceum wskazanego w oświadczeniu Kurator Oświaty z 13 listopada 2019 r. oraz treści ankiety skierowanej do uczniów tego liceum.
Następnie pismem z 22 grudnia 2019 r. A. C. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na bezczynność Kurator Oświaty w załatwieniu jej wniosku o udostępnienie informacji publicznej z 14 listopada 2019 r. Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie przepisów postępowania, a to art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. 2019 r., poz. 1429; dalej jako: u.d.i.p.) przez nieudostępnienie informacji publicznej pomimo upływu terminu ustawowego. W związku z powyższym skarżąca wniosła o stwierdzenie, iż organ dopuścił się bezczynności, orzeczenie o jej charakterze i nakazanie organowi rozpoznania wniosku skarżącej, jak i o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego, wedle norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi podano, że nie ulega wątpliwości, iż organ jest podmiotem zobowiązanym do udzielania informacji publicznej na gruncie u.d.i.p., a wniosek złożony przez skarżącą dotyczył informacji publicznej, bowiem dotyczył informacji o podmiocie zobowiązanym i zasadach jego funkcjonowania. Skoro organ nie udostępnił skarżącej żądanej informacji, pomimo ciążącego na nim w tym zakresie obowiązku, to skarga zasługuje na uwzględnienie.
Kurator Oświaty przy piśmie z 13 stycznia 2020 r. udzielił wnioskodawczyni żądanej informacji.
W odpowiedzi na skargę z 13 stycznia 2020 r. Kurator Oświaty wniósł o umorzenie postępowania w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku skarżącej z 14 listopada 2019 r. w zakresie obowiązku udostępnienia informacji publicznej w nim wskazanej uwagi na jego bezprzedmiotowość; oraz o stwierdzenie, iż bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
W uzasadnieniu swojego stanowisko organ podał, że rzeczywiście nie udzielił wnioskodawczyni żądanej informacji publicznej w ustawowym terminie. Jako powód takiego zaniechania podał, że o fakcie złożenia przez skarżącą ww. wniosku drogą elektroniczną organ powziął informację dopiero w momencie złożenia przez nią w dniu 30 grudnia 2019 r. (data wpływu do organu) skargi na bezczynność Kurator Oświaty w udostępnieniu informacji publicznej w związku z wnioskiem z 14 listopada 2019 r. Z uwagi na powyższe organ uznając wniosek skarżącej o udostępnienie informacji publicznej za zasadny, w dniu 13 stycznia 2020 r. udostępnił skarżącej informację publiczną we wnioskowanym przez nią zakresie, w formie przez skarżącą wskazanej tj. za pośrednictwem poczty elektronicznej.
Jednocześnie organ wskazał, iż niedotrzymanie terminu udostępnienia informacji publicznej było niezamierzone przez organ. Każdego dnia, na oficjalną skrzynkę pocztową kurator@[...] wpływają liczne wiadomości, w tym m.in. wnioski oraz skargi stron. Z przyczyn nieustalonych przez organ doszło do przeoczenia wniosku skarżącej o udostępnienie informacji publicznej w następstwie czego nie doszło do dekretowania sprawy na właściwego pracownika i nadania sprawie dalszego biegu. W związku z zaistniałą sytuacją organ podjął środki zaradcze w celu uniknięcia podobnych sytuacji w przyszłości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W myśl art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. kontrola sprawowana przez sąd administracyjny obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a oraz w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1–3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. W tych przypadkach przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Celem skargi na bezczynność organu jest zatem doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
- 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
- 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Z kolei § 1a powołanego przepisu stanowi, że jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Stosownie do art. 149 § 1b Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Zgodnie natomiast z § 2 Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości lub w części (art. 151 p.p.s.a.).
Należy również wskazać, że na podstawie art. 119 pkt 4 oraz art. 120 p.p.s.a., jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Art. 21 u.d.i.p przewiduje stosowanie do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej przepisów p.p.s.a. Skarga do sądu administracyjnego na bezczynność w przedmiocie dostępu do informacji publicznej nie wymaga poprzedzenia jej środkiem zaskarżenia wskazanym w art. 52 p.p.s.a.
Skarga w niniejszej sprawie okazała się niewątpliwie zasadna, co przyznał również organ, którego skarga dotyczy.
Prawo dostępu do informacji publicznej wyrażone zostało w art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, który stanowi, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Sposób realizacji prawa do informacji publicznej określa ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.
Rozpatrzenie wniosku o udzielenie informacji publicznej, zgodnie z rozwiązaniami przyjętymi w powołanej ustawie, następuje albo w formie czynności materialno-technicznej (w przypadku udzielenia informacji publicznej oraz w przypadku zawiadomienia o niedopuszczalności zastosowania trybu wnioskowego udostępnienia informacji publicznej), albo w formie decyzji (w przypadku odmowy udzielenia informacji publicznej). Ustawa nie określa żadnych szczególnych wymogów co do wniosku o udzielenie informacji publicznej, z czego należy wywodzić, że może on być złożony w dowolnej formie, także poprzez e-mail.
Nie budzi wątpliwości, że Kurator Oświaty jest podmiotem zobowiązanym do udzielania informacji publicznej - jako organ władzy publicznej w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.
Bezsporne jest również, że wniosek skarżącej dotyczy dokumentów stanowiących informację publiczną. W świetle art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informacją publiczną jest bowiem każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 ust. 1 i 2 u.d.i.p.
Termin udzielenia informacji publicznej określa art. 13 ust. 1 u.d.i.p., zgodnie z którym udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2). Przedłużenie terminu udostępnienia informacji może również wynikać z konieczności poniesienia dodatkowych kosztów przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku i poinformowania o tym wnioskodawcy (art. 15 ust. 2 u.d.i.p.).
Skoro zatem skarżąca zwróciła się z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej w dniu 14 listopada 2019 r., a nie zachodziły przesłanki do przedłużenia terminu udzielenia informacji, to stosownie do art. 13 ust. 2 u.d.i.p. należało jej udzielić odpowiedzi najpóźniej w dniu 28 listopada 2019 r. Tymczasem wiadomość zawierająca żądane dokumenty skierowana została do skarżącej dopiero w dniu 13 stycznia 2020 r.
Wobec powyższego Sąd stwierdził, że doszło w przedmiotowej sprawie do bezczynności wynikającej z naruszenia art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Termin na udzielenie informacji publicznej upływał w przedmiotowej sprawie w dniu 28 listopada 2019 r., informację udostępniono 13 stycznia 2020 r. Skarga na bezczynność została złożona w czasie, kiedy trwał stan bezczynności. W związku z powyższym, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. należało stwierdzić, iż Kurator Oświaty dopuścił się bezczynności w przedmiocie rozpatrzenia wniosku skarżącej z 14 listopada 2019 r., o czym orzeczono w punkcie I sentencji wyroku.
W tym samym punkcie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. orzeczono, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Tu należało wziąć pod uwagę fakt, że od złożenia wniosku do udzielenia informacji nie upłynęły 2 miesiące, a odpowiedź udzielona została niedługo po tym, jak organ ustalił, że nie zarejestrował wniosku skarżącej złożonego drogą mailową. Tymczasem orzeczenie rażącego naruszenia prawa jest przewidziane jedynie dla najbardziej jaskrawych i niczym nieusprawiedliwionych przypadków długotrwałej bierności organów, czego w kontrolowanej sprawie Sąd się nie dopatrzył.
Wobec ustalenia, że informacja publiczna została udzielona, należało umorzyć – jako bezprzedmiotowe - postępowanie w zakresie zobowiązania organu do rozpatrzenia wniosku o udzielenie informacji publicznej, tj. wydania aktu lub dokonania czynności, o czym stanowi punkt II sentencji wyroku.
O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt. III sentencji wyroku na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. Na koszty przedmiotowego postępowania składają się: wpis od skargi w kwocie 100 zł, wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej w kwocie 480 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł