Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodziz 20 lutego 2024 r., sygn. akt II SAB/Łd 129/23

Uzasadnienie

G.R. wnioskiem z 27 lipca 2023 r. (data wpływu do organu - 31 lipca 2023 r.), na podstawie art. 2 w zw. z art. 15 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, zwrócił się do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. o udostępnienie informacji publicznej:

"1. Ile lat maksymalnie utrzymuje się odporność po podaniu szczepionki osobno dla każdej: przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, inwazyjnemu zakażeniu haemophilus influenzae, gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby, odrze, śwince, różyczce oraz pneumokokom u osób szczepionych na terenie działania Państwa urzędu?

1. 2. Czy Państwa urząd posiada listę osób dorosłych powyżej 19 roku życia uchylających się od szczepień i czy są one obarczone przymusem administracyjnym? Jaka to liczba za ostatnie 5 lat? Jeśli nie to dlaczego?
2. 3. Według informacji od prof. I. P. ogniska odry w Polsce związane są z migracjami (chorują osoby narodowości romskiej, czeczeńskiej i ukraińskiej). Jakie są statystyki wykonanych u takich osób szczepień za ostatnie 5 lat na terenie działania Państwa urzędu?
3. 4. Ile szczepień zostało odroczonych przez lekarzy w ciągu ostatnich 5 lat na terenie działania Państwa urzędu i kto ustala listę przeciwwskazań do szczepień w Polsce? Kto ponosi odpowiedzialność za te ustalenia?
4. 5. Ile nałożono grzywien na lekarzy, którzy nie wywiązali się z ustawowego obowiązku zgłoszenia niepożądanego odczynu poszczepiennego w ciągu ostatnich 5 lat na terenie działania Państwa urzędu?
5. 6. Ile dzieci i dorosłych do 19 roku życia zmarło do 4 tygodni od szczepienia na terenie działania Państwa urzędu w ciągu ostatnich 5 lat?
6. 7. Ile odnotowano ciężkich niepożądanych odczynów poszczepiennych na terenie działania Państwa urzędu w ciągu ostatnich 5 lat? Jakie to były niepożądane odczyny poszczepienne?
7. 8. Za ile z tych niepożądanych odczynów poszczepiennych wypłacono odszkodowanie?
8. 9. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania wyróżnia trzy rodzaje niepożądanych odczynów poszczepiennych: łagodne, poważne i ciężkie. Czy przymuszanie do szczepień, które mogą wywołać - te odczyny nie jest sprzeczne z art. 47 Konstytucji RP, który gwarantuje każdemu prawo do ochrony życia prywatnego, rodzinnego oraz do decydowania o swoim życiu osobistym?
9. 10. W jaki sposób mogę ubiegać się o odszkodowanie za śmierć lub uszczerbek na zdrowiu na skutek niepożądanych odczynów poszczepiennych wymienionych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia?
10. 11. W jaki sposób lekarz może wykluczyć nadwrażliwość na składniki szczepionki przed szczepieniem? Proszę wymienić konkretne badania, które można wykonać w celu wykluczenia nadwrażliwości na składniki szczepionki lub niedoborów odporności.
11. 12. Czy prawdą jest, że Światowa Organizacja Zdrowia zaleca szczepienia ochronne? Czy zaleca przymuszanie do szczepień? Jeśli tak, to w jakiej formie?

Pismem z 10 sierpnia 2023 r., doręczonym G.R. 14 sierpnia 2023 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Nadzoru Sanitarnego w B. udzielił odpowiedzi na wniosek z 27 lipca 2023 r.

W zakresie pytania nr 1 organ stwierdził, że nie stanowi ono informacji publicznej w rozumieniu art. 1 i art. 6 ustawy z dnia 6 września 2021 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r., poz. 902 - dalej w skrócie "u.d.i.p."), lecz dotyczy wiedzy z zakresu medycyny. Organ wskazał, że Państwowa Inspekcja Sanitarna w wykonaniu swoich zadań nie zajmuje się analizą długości okresów utrzymywania się odporności po podaniu szczepionek, wobec czego nie posiada innych informacji na ten temat aniżeli zawarte na wskazanych niżej stronach internetowych. Informacje dotyczące skuteczności szczepionek przeciw wskazanym chorobom znajdują się na stronie NIZP-PZH w W. w Portalu Szczepienia.info w zakładce Wszystko o szczepieniach -http://szczepienia.pzh.gov.pl/wszystko-o-szczepieniach/jak-sie-bada-skutecznosc-szczepionek/2/. Dane takie można ponadto znaleźć w niektórych Charakterystykach Produktu Leczniczego (ChPL), które są dostępne na stronie Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych lub Europejskiej Agencji Leków.

Udzielając odpowiedzi na pytanie numer 2 organ wskazał, że Program Szczepień Ochronnych dotyczy szczepień obowiązkowych dzieci i młodzieży. Szczepienia dorosłych są szczepieniami zalecanymi i nie są finansowane z budżetu państwa, z wyjątkiem obowiązkowych szczepień poekspozycyjnych, w przypadku narażenia na wirus wścieklizny, czy na zakażenie tężcem lub błonicą.

Przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r., poz. 479 z późn.zm.) stosuje się w razie uchylania się zobowiązanych od wykonywania ciążących na nich obowiązków, w tym wynikających z mocy prawa jak ma to miejsce w przypadku obowiązku poddania małoletniego szczepieniom ochronnym bądź poddania się szczepieniu obowiązkowemu przez osobę dorosłą. Odnośnie do szczepień zalecanych dorosłym brak jest podstaw prawnych do wszczęcia egzekucji administracyjnej. W związku z powyższym organ nie posiada listy osób, o których mowa w pytaniu.

Większość szczepionek podawana jest dzieciom, ponieważ wiele chorób zakaźnych szerzy się najszybciej i wywołuje liczne powikłania wśród małych dzieci. W przypadku wielu chorób zakaźnych również niezaszczepieni dorośli są narażeni na zachorowania i powikłania. Więcej informacji można znaleźć na stronach:

https://szczepienia.pzh.gov.pl/wszystko-o-szczepieniach/po-co-szczepimy-doroslych/ https://szczepienia.pzh.gov.pl/wszystko-o-szczepieniach/jakie-szczepienia-zaleca-sie-kobietom-w-ciazy/

Ustosunkowując się do pytania nr 3 organ stwierdził, że na terenie działania Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. nie odnotowano ognisk odry w okresie ostatnich 5 lat. W dokumentach dotyczących obowiązkowych szczepień ochronnych, a także szczepień poekspozycyjnych będących w posiadaniu organu Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie wskazuje się narodowości osoby zaszczepionej.

W kwestii pytania nr 4 autor pisma wyjaśnił, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. nie prowadzi rejestru szczepień odroczonych przez lekarzy. Do zadań Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie należy ustalanie listy przeciwwskazań do podania szczepionek. Przeciwwskazania takie są określone w załączonych do nich ulotkach oraz w Charakterystyce Produktu Leczniczego - ChPL. Odpowiedzialność za ich treść ponosi autor ulotki, czyli producent szczepionki. Informacje na ten temat można znaleźć na stronach:

1. - http://www.mp.pl/szczepienia/artykuly/wytyczne/71734,ogolne-wytyczne-dotyczace-szczepien-ochronnych-cz-2-zalecenia-amerykanskiego-komitetu-doradczego-ds-szczepien-ochronnych-acip,
2. - http://szczepienia.pzh.gov.pl/wszystko-o-szczepieniach/jakie-sa-ogolne-zasady-stosowania-szczepionek/2/#jakie-sa-przeciwwskazania-do-szczepien.

Na stronie głównej na Portalu Szczepienia.info w zakładce FAQ https://szczepienia.pzh.gov.pl/faq/na-czym-polega-proces-rejestracji-szczepionki/ zawarte są następujące informacje:

"Szczepionki są rejestrowane w procesie postępowania o wydanie pozwolenia na dopuszczenie do obrotu. Proces ten prowadzi Europejska Agencja Leków (European Medicines Agency, EMA), a w Polsce Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych. Wytwórcy przedstawiają dokumentację z wynikami badań zebranymi w czasie prac rozwojowych szczepionki, wyniki badań klinicznych dotyczące bezpieczeństwa i skuteczności oraz szczegółowy opis procesu wytwarzania i badań jakościowych szczepionki. Eksperci zrzeszeni w stałych komitetach naukowych i grupach roboczych EMA dokładnie sprawdzają zgodność przedstawionej dokumentacji z restrykcyjnymi wytycznymi Farmakopei Europejskiej, EMA oraz WHO pod kątem jakości, bezpieczeństwa ludzi i środowiska i skuteczności, uwzględniającymi najnowszą wiedzę. Wymagania dotyczące szczepionek w monografiach Farmakopei Europejskiej/Farmakopei Polskiej określają proces wytwarzania szczepionki, etapy jego kontroli, zakres kontroli i metody badań.

Farmakopea przedstawia rygorystyczne limity dla odczynników, które mogą być stosowane w procesie wytwarzania szczepionki oraz antygenów i substancji pomocniczych, które wchodzą w jej skład. Oceniana w procesie rejestracji dokumentacja obejmuje również wyniki badań stabilności szczepionki przez cały czas kiedy będzie dostępna na rynku, gdzie sprawdza się trwałość odpowiedzi immunologicznej oraz bezpieczeństwo produktu. Na podstawie danych dotyczących profilu bezpieczeństwa danej szczepionki oceniany jest stosunek korzyści i ryzyka. Rejestracja szczepionki to proces rygorystyczny i czasochłonny. Ocena przez ekspertów EMA trwa 210 dni. Jednak w międzyczasie wytwórca jest zobligowany do wyjaśniania wielu kwestii i przedstawienia dodatkowych informacji, dlatego w praktyce proces rejestracji prowadzony w EMA może trwać nawet 1-1,5 roku.

Szczepionki podobnie jak inne produkty lecznicze mogą być dopuszczone do obrotu:

1. • Na terenie całej Unii Europejskiej w procedurze centralnej, wtedy proces ten prowadzi Europejska Agencja Leków. Końcowa decyzja o dopuszczeniu preparatu do obrotu ma formę pozwolenia Komisji Europejskiej (EPAR- European Public Assessment Report). Decyzja o dopuszczeniu do obrotu w procedurze centralnej jest ważna we wszystkich krajach Unii Europejskiej.
2. • W Polsce w trzech procedurach krajowych: narodowej, wzajemnego uznania i zdecentralizowanej, wtedy organem wydającym pozwolenie jest Prezes Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych i Wyrobów Medycznych.
3. • W Stanach Zjednoczonych odpowiednikiem takich instytucji jest Food and Drug Administration (FDA)."

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. nie posiada innych informacji, niż te, które zawarł powyżej.

Odnosząc się do pytania nr 5 PPIS wyjaśnił, że w okresie ostatnich 5 lat, nie nakładał grzywien na lekarzy za niezgłoszenie niepożądanego odczynu poszczepiennego.

Jeśli chodzi o pytanie nr 6 organ podkreślił, że w latach 2017 - 2022 oraz od początku roku 2023 do dnia sporządzenia niniejszego pisma na terenie działania Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. nie odnotowano zgonów wśród dzieci i dorosłych do 19 roku życia, które nastąpiły w okresie 4 tygodni od szczepienia i mogły być związane ze szczepieniami.

Ustosunkowując się do pytania nr 7 PPIS stwierdził, że w latach 2017- 2022 oraz od początku roku 2023 do dnia sporządzenia niniejszego pisma na terenie działania Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. zarejestrowano 1 ciężki niepożądany odczyn poszczepienny (NOP).

W kwestii pytania nr 8 organ podniósł, że PPIS nie posiada informacji w tym zakresie.

Jeśli chodzi o pytanie nr 9 organ stwierdził, że pytanie nie odnosi się do informacji publicznej, ponieważ informacje o prawie, jego stosowaniu i interpretacji nie podlegają udostępnieniu w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie są uprawnione do oceny zgodności przepisów ustawy z Konstytucją. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. wskazał, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 12 czerwca 2014 r. sygn. akt II OSK 97/13 i z 17 lipca 2014 r. sygn. akt II OSK 338/13 podkreślił, iż obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu ma silne oparcie w przepisach Konstytucji RP, przede wszystkim w art. 31 ust. 3, w którym stanowi się, że ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanowione tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób.

Związek pomiędzy szczepieniami ochronnymi, a ochroną zdrowia jest oczywisty, przy czym chodzi nie tylko o zdrowie osoby poddanej szczepieniu ochronnemu, ale o zdrowie innych osób narażonych na zarażenie chorobami zakaźnymi. Analogiczne stanowisko zaprezentował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 9 czerwca 2021 r. sygn. akt VII SA/WA2339/20. (https://www.nsa.gov.pl).

Jeśli chodzi o pytanie nr 10 autor pisma stwierdził, że odpowiedź na pytanie nie pozostaje we właściwości organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej, a ponadto dotyczy udzielenia porady prawnej. Tego rodzaju żądanie nie mieści się w sferze faktów i nie można go rozstrzygać w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Ustalenie podmiotu odpowiedzialnego w przypadku wystąpienia powikłań poszczepiennych może nastąpić po analizie stanu faktycznego konkretnej sprawy.

Zgodnie z art. 21 ust. 6 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1284) koszty świadczeń zdrowotnych, udzielanych w związku z leczeniem niepożądanych odczynów poszczepiennych ubezpieczonych, są finansowane na zasadach określonych w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, a w przypadku osób nieubezpieczonych są finansowane z budżetu państwa z części, której dysponentem jest minister właściwy do spraw zdrowia (art. 21 ust. 7 ustawy). Dane zgromadzone w rejestrze zgłoszeń niepożądanych odczynów poszczepiennych są udostępniane przez Głównego Inspektora Sanitarnego Rzecznikowi Praw Pacjenta w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia postępowania w sprawie przyznania świadczenia kompensacyjnego (art. 21 ust. 4a ustawy).

W kwestii pytania nr 11 PPIS stwierdził, że nie dotyczy ono informacji publicznej, lecz wiedzy z zakresu medycyny. Do zadań Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie należy dokonywanie oceny w jaki sposób lekarz może wykluczyć nadwrażliwość na składniki szczepionki przed szczepieniem. Zgodnie z art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1284) wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. W przypadku gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 ustawy).

Odnosząc się do pytania nr 12 PPIS stwierdził, że Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) zwraca szczególną uwagę na zapobieganie chorobom zakaźnym promując szczepienia ochronne. Na stronie internetowej WHO można między innymi przeczytać, że "Szczepienia to globalna historia sukcesu w dziedzinie zdrowia i rozwoju, ratująca miliony istnień ludzkich każdego roku. Szczepionki zmniejszają ryzyko zachorowania poprzez pracę z naturalnymi mechanizmami obronnymi organizmu w celu zbudowania ochrony." Uodpornienie zapobiega chorobom, niepełnosprawności i śmierci z powodu chorób, którym można zapobiegać poprzez szczepienia, np. rakowi szyjki macicy, błonicy, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, odrze, śwince, krztuścowi, zapaleniu płuc wywołanemu przez Streptococcus pneumoniae, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), biegunce rotawirusowej, różyczce i tężcowi. http://www.who.int/topics/immunization/en/

Światowa Organizacja Zdrowia zaleca między innymi wprowadzenie szczepień przeciw wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV) chroniących przed rakiem szyjki macicy (http://szczepienia.pzh.gov.pl/swiatowa-organizacja-zdrowia-zaleca-wprowadzenie-szczepien-przeciw-hpv/).

Programy szczepień ochronnych oraz sposób ich realizacji regulują przepisy prawa ustanowione w danym kraju. W Polsce jest to ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. z 2023 poz. 1284), rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2172 z późn.zm.), rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania (Dz.U. z 2010 r. Nr 254, poz. 1711 z późn.zm.) oraz Komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia 28 października 2022 r. "w sprawie Programu Szczepień Ochronnych na rok 2023 (Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia z 2022 r. poz. 113).

Podstawą działania organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej w zakresie egzekwowania obowiązku szczepień ochronnych jest prawo polskie. Zalecenie organizacji międzynarodowej może być jedynie sugestią lub wskazówką regulacji zagadnienia w prawie wewnętrznym danego kraju. Organ nie posiada innej wiedzy w zakresie zaleceń Światowej Organizacji Zdrowia dotyczących przymuszania do wykonywania szczepień ochronnych.

Pismem z 20 listopada 2023 r. G.R. reprezentowany przez pełnomocnika będącego adwokatem wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej określonej we wniosku z 27 lipca 2023 r., podnosząc zarzuty naruszenia art. 4 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 2, art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p., poprzez nieudostępnienie informacji publicznej. Wobec sformułowanych zarzutów autor skargi wniósł o: pkt 1 - zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej z 27 lipca 2023 r. i udzielenia informacji publicznej; pkt 2 - orzeczenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, pkt 3 - wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., pkt 4 - zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.

W uzasadnieniu skargi jej autor stwierdził, że G.R. złożył wniosek o udostępnienie informacji publicznej do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. (dalej: PPIS) doręczony 31 lipca 2023 r. w zakresie danych dotyczących szczepień ochronnych. Pismem z 10 sierpnia 2023 r. PPIS udzielił odpowiedzi udzielając w nikłym stopniu odpowiedzi na pytania i odsyłając do publikacji i stron internetowych nie będących biuletynem informacji publicznej. Do dnia wniesienia skargi skarżącemu nie udostępniono innych informacji poza zawartymi w piśmie z 10 sierpnia 2023 r. mimo obowiązku PPIS. Przesłane przez organ odpowiedzi są niewystarczające podobnie jak odesłanie do publikacji, aby móc mówić o zrealizowaniu obowiązku udzielenia skarżącemu informacji publicznej. Organ winien był udostępnić informację publiczną na żądanie strony skarżącej, albo wydać decyzję o odmowie jej udostępnienia stosownie uzasadniając decyzję.

W odpowiedzi na skargę PPIS wniósł o jej oddalenie. Organ przyznał, że 31 lipca 2023 r. za pośrednictwem poczty wpłynął wniosek o udostępnienie informacji publicznej z 27 lipca 2023 r. Pismem z 10 sierpnia 2023 r. przesłanym na adres wnioskodawcy organ udzielił odpowiedzi na w/w wniosek z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 13 ust. 1 u.d.i.p.

Organ, do którego wpłynął powyższy wniosek na wstępie dokonał jego kwalifikacji pod kątem charakteru żądanych informacji. Aby żądana informacja uzyskała walor informacji publicznej musi dotyczyć "sprawy publicznej" zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone jest stanowisko, zgodnie z którym pojęcie informacji publicznej należy odnosić do sfery faktów. Wyjaśnianie podstawy prawnej działań organu nie jest informacją o sprawach publicznych, nie należy bowiem do sfery faktów, tylko do kwestii prawnych, ponadto domaganie się informacji o obowiązującym prawie nie nosi znamion informacji publicznej, toteż w takim wypadku nie znajduje zastosowania ustawa o dostępie do informacji publicznej.

Ponadto instytucja dostępu do informacji publicznej nie ma na celu kontroli prawidłowości funkcjonowania organu. Przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej nie mogą służyć realizacji celów, dla których właściwe są inne tryby postępowań i do których realizacji powołane są właściwe organy kontrolne.

Organ dodał, że z art. 17 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1284 ze zm.) wynika, iż organy inspekcji sanitarnej nie przeprowadzają szczepień ochronnych, a jedynie sprawują nadzór w tym zakresie, co realizowane jest poprzez przekazywane im przez lekarzy sprawozdania z przeprowadzonych obowiązkowych szczepień ochronnych sporządzane na urzędowych formularzach, których wzory oraz tryb i terminy przekazywania określono w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2172 z późn.zm.), a obecnie w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 2077).

Wobec tego spośród informacji dotyczących nadzoru sprawowanego nad wykonywaniem obowiązkowych szczepień ochronnych, charakter informacji publicznej może mieć tylko taka informacja, jaką organy inspekcji sanitarnej posiadają na podstawie przekazanych im sprawozdań.

PPIS zauważył nadto, że zakres podobnego wniosku o udzielenie informacji publicznej skierowanego do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego był już przedmiotem analizy sądów administracyjnych, czego przykładem są wyroki z 18 stycznia 2023 r., sygn. akt II SAB/Bk 128/22 i z 20 stycznia 2023 r., sygn. akt: II SAB/Bk 127/22, dostępne w CBOSA. WSA w Białymstoku zajął stanowisko, iż informacji publicznej nie stanowią dane dotyczące realizacji szczepień ochronnych, wykraczające poza nadzór sprawowany przez organy inspekcji sanitarnej, którego zakres określa art. 17 u.z.z.ch.z. w powiązaniu z przepisami rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Informacji publicznej nie dotyczą także skierowane do organu zapytania o opinię, czy stanowisko co do konstytucyjności obowiązujących przepisów prawa, zwracanie się do organu o dokonywanie wykładni przepisów, w tym wnioski stanowiące w istocie prośbę o udzielenie porady prawnej.

Informacji publicznej nie dotyczą też pytania z zakresu wiedzy medycznej. Nadto wiedza organu o stanowisku Światowej Organizacji Zdrowia w zakresie szczepień ochronnych oraz zapisów prawa krajowego wykracza poza pojęcie informacji publicznej. Działalność organizacji międzynarodowej nie dotyczy bowiem polskich władz i gospodarowania mieniem publicznym. Również obowiązujące powszechnie przepisy prawa krajowego nie są informacją publiczną. Co więcej, w trybie i na zasadach przewidzianych w u.d.i.p. organ nie jest obowiązany dokonywać ocen dotyczących zgodności prawa krajowego, jego wykładni, udzielać porad prawnych ani medycznych, czy też oceniać racjonalność czy celowości regulacji prawnych stanowiących podstawę działania tegoż organu. Innymi słowy, na zasadach określonych w przepisach o dostępie do informacji publicznej nie można domagać się do dokonywania przez organ oceny prawidłowości funkcjonowania tego, bądź innych organów władzy publicznej.

WSA w Białymstoku wskazał, iż skoro zagadnienia objęte pytaniami 1, 2, 3, 4, 9, 10, 11 i 12, nie mieszczą się w pojęciu informacji publicznej, organ nie miał obowiązku udostępnienia tych informacji na zasadach określonych w art. 13 ust. 1 i art. 14 ust. 1 u.d.i.p., ani też nie miał podstaw do wydania w odniesieniu do tej części wniosku decyzji odmownej na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p., albowiem - co należy ponownie podkreślić - forma ta zastrzeżona jest wyłącznie dla informacji mających charakter informacji publicznej, posiadanych przez adresata wniosku, które jednak nie mogą zostać udostępnione na wniosek (np. ze względu na ograniczenia przewidziane w art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p.). Analogiczna skarga była również rozpatrywana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, który wyrokiem z 28 grudnia 2022 r., sygn. akt II SAB/Lu 139/22 oddalił skargę, a także przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który wyrokiem z 10 sierpnia 2023 r., sygn. akt VIII SAB/Wa 34/23 oddalił skargę.

Organ wyjaśnił również pojęcie bezczynności na gruncie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych wypracowanego na tle art. 13 ust. 1 u.d.i.p. oraz art. 16 ust. 1 u.d.i.p., wskazując w podsumowaniu, że w sprawie niniejszej organ nie pozostaje w bezczynności, ponieważ z zachowaniem ustawowego terminu udzielił odpowiedzi na wniosek.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sąd rozpoznał sprawę niniejszą na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 z późn.zm. - dalej w skrócie "p.p.s.a."), który stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 z późn.zm.) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Obejmuje ona między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a., a więc wówczas gdy organ pomimo ciążącego na nim obowiązku nie wydaje decyzji administracyjnej, postanowienia albo też uchyla się od podjęcia innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

W rozpatrywanej sprawie osią sporu pomiędzy stronami postępowania jest ustalenie, czy Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny pozostaje bezczynny w sprawie udostępnienia informacji publicznej określonej w treści wniosku G. R. z 27 lipca 2023 r.

Odnosząc się do powyższych kwestii spornych w pierwszym rzędzie podnieść należy, że zgodnie z art. 61 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. z 1997 r., nr 78, poz. 483) obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa (ust. 1). Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu (ust. 2). Ograniczenie prawa, o którym mowa w ust. 1 i 2, może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (ust. 3). Tryb udzielania informacji, o których mowa w ust. 1 i 2, określają ustawy, a w odniesieniu do Sejmu i Senatu ich regulaminy (ust. 4).

Problematyka dostępu do informacji publicznej została unormowana przez ustawodawcę w przepisach ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r., poz. 902 - dalej w skrócie "u.d.i.p."). W rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Przykładowy katalog informacji publicznych podlegających udostępnieniu wymienia przepis art. 6 ust. 1 u.d.i.p.

Podmiotami zobowiązanymi do udostępnienia informacji w rozumieniu art. 4 ust.1 i 3 u.d.i.p. są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: organy władzy publicznej; organy samorządów gospodarczych i zawodowych; podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa; podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego; podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Obowiązane do udostępniania informacji publicznej są podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2, będące w posiadaniu takich informacji.

Zgodnie z art. 7 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznych następuje w drodze: ogłaszania informacji publicznych, w tym dokumentów urzędowych, w Biuletynie Informacji Publicznej, o którym mowa w art. 8 (pkt 1); udostępniania, o którym mowa w art. 10 i 11 (pkt 2) - czyli na wniosek bądź w drodze wyłożenia lub wywieszenia w miejscach ogólnie dostępnych przez zainstalowane w miejscach, o których mowa w pkt 1, urządzenia umożliwiające zapoznanie się z tą informacją; wstępu na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, i udostępniania materiałów, w tym audiowizualnych i teleinformatycznych, dokumentujących te posiedzenia (pkt 3); udostępniania w portalu danych, o których mowa w ustawie z dnia 11 sierpnia 2001 r. o otwartych danych i ponownym wykorzystywaniu informacji sektora publicznego (Dz.U. poz. 1641), zwanym dalej "portalem danych" (pkt 4).

Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust.

2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2).

Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1).

Ustawa o dostępie do informacji publicznych wymienia trzy formy załatwienia sprawy w przedmiocie udzielenia informacji na wniosek zainteresowanego podmiotu. Mianowicie organ, do którego wniesiono wniosek winien udostępnić tę informację w formie czynności materialno-technicznej (art. 10 u.d.i.p.) bądź też odmówić jej udostępnienia (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.) albo umorzyć postępowanie (art. 14 ust. 2 w zw. z art. 16 ust. 1 u.d.i.p.), wydając decyzję administracyjną.

Bezczynność organu na gruncie przepisów u.d.i.p. polega więc na tym, że organ zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w przedmiocie informacji publicznej, takiej czynności nie podejmuje i jednocześnie nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia, albo też udziela informacji niepełnej, czy też niezgodnej z wnioskiem, niejasnej, czy niewiarygodnej oraz gdy odmawia jej udzielenia w nieprzewidzianej do tej czynności formie, ponadto nie informuje strony o tym, że nie posiada wnioskowanej informacji. Jeżeli natomiast żądanie nie dotyczy informacji publicznej, wówczas organ powinien poinformować o tym autora wniosku zwykłym pismem, jeśli zaś tego nie czyni, pozostaje bezczynny.

Sąd dokonując oceny skargi na bezczynność organu w udostępnieniu informacji publicznej bada wyłącznie to, czy podmiot, do którego zostało skierowane żądanie o udostępnienie informacji publicznej należy do kręgu podmiotów zobowiązanych w rozumianych art. 4 u.d.i.p. oraz czy wnioskowana informacja ma charakter informacji publicznej i na tym tle ocenia sposób rozpoznania wniosku.

W rozpatrywanej sprawie bezspornym jest, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. będący adresatem wniosku z 27 lipca 2023 r. jest organem władzy publicznej, zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., jeśli tylko ją posiada. Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r., poz. 338 - dalej w skrócie "u.p.i.s."), zadania Państwowej Inspekcji Sanitarnej określone w rozdziale 1 wykonuje państwowy powiatowy inspektor sanitarny, jako organ rządowej administracji zespolonej w województwie.

Przechodząc następnie do oceny, czy wniosek skarżącego dotyczy informacji publicznej wyjaśnić należy, że w judykaturze Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że definicja pojęcia "informacji publicznej", wynikająca z art. 1 ust. 1 w związku z art. 6 u.d.i.p., ma szeroki zakres przedmiotowy i obejmuje każdą wiadomość wytworzoną przez szeroko rozumiane władze publiczne i osoby pełniące funkcje publiczne lub odnoszącą się do władz publicznych, a także wytworzoną lub odnoszącą się do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem publicznym. Katalog informacji wymienionych w art. 6 u.d.i.p. ma otwarty charakter i wymienia jedynie przykładowe kategorie danych, które stanowią informację publiczną (vide: wyrok z 4 lutego 2016 r. sygn. akt I OSK 2223/14). W jedynym z wyroków Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził zaś, że w u.d.i.p. nie określono zamkniętego katalogu informacji publicznej, ponieważ ustawodawca chciał, aby społeczeństwo posiadało instrument do jak najszerszej kontroli instytucji publicznych.

Taki instrument, aby był sprawny, powinien obejmować jak największą liczbę stanów faktycznych. Liczba ta nie może być ograniczona, ponieważ dynamiczny charakter stosunków społeczno-gospodarczych rodzi nowe sytuacje, w których pojawia się aktywność podmiotów publicznych. Ta aktywność w państwie demokratycznym powinna być poddana kontroli społecznej za pośrednictwem narzędzia, jakim jest prawo dostępu do informacji publicznej. Dlatego też uznaje się, że w demokratycznym państwie prawa jak najszerszy katalog informacji musi być przedmiotem kontroli społecznej (vide: wyrok z 30 września 2015 r. sygn. akt I OSK 2093/14). Podkreśla się przy tym, że aby konkretna informacja posiadała walor informacji publicznej, to musi odnosić się do sfery faktów (czyli do istniejącego już stanu rzeczy oraz do czynności dokonanych już przez organ władzy publicznej), a nie do sfery przypuszczeń, bądź informacji, których organ nie wytworzył, nie jest w ich posiadaniu lub zdarzeń przyszłych (vide: wyrok NSA z 24 marca 2022 r. sygn. akt III OSK 1187/21).

Przenosząc poczynione wyżej uwagi natury ogólnej na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić trzeba, że we wniosku z 27 lipca 2023 r., który wpłynął do organu 31 lipca 2023 r., G.R. sformułował pod adresem organu liczne pytania, które przedstawił szczegółowo w dwunastu punktach. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. w piśmie z 10 sierpnia 2023 r., z zachowaniem ustawowego terminu przewidzianego w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., ustosunkował się do wniosku skarżącego, udzielając odpowiedzi odrębnie na każdy z dwunastu punktów wniosku. Ponad wszelką wątpliwość organ nie zlekceważył wniosku skarżącego i nie pozostał wobec niego bierny. W treści skargi natomiast jej autor sformułował wobec Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. stosunkowo ogólnikowy i lakoniczny zarzut bezczynności, nie precyzując bliżej swojego w tym zakresie. Mianowicie nie wskazał, na które, jego zdaniem, pytania organ odpowiedział w sposób niewystarczający dla wywiązania się z obowiązku udzielenia informacji publicznej, ani też nie uprawdopodobnił, że organ nie udostępnił danych, które posiada, a które objęte zostały żądaniem wnioskodawcy.

Stwierdzić w związku z tym trzeba, że nie stanowi informacji publicznej wiedza organu - Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z zakresu medycyny, czy też mówiąc inaczej szeroko rozumianej wiedzy medycznej, literatury medycznej, ochrony zdrowia, metod postępowania leczniczego, farmakologii dotyczącej szczepień ochronnych, a konkretnie maksymalnego okresu utrzymywania się odporności u osób zaszczepionych po podaniu konkretnie wskazanej szczepionki, co stanowiło przedmiot pytania nr 1 wniosku. Stanowisko organu w tym zakresie zaprezentowane w odpowiedzi na wniosek skarżącego jest wobec tego prawidłowe i ma pełne oparcie w orzecznictwie sądów administracyjnych (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1845/18, wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w: Szczecinie z 16 listopada 2022 r. II SAB/Sz 211/22, Lublinie z 16 marca 2023 r. II SAB/Lu 10/23 i z 28 grudnia 2022 r. II SAB/Lu 139/22, Białymstoku z 20 stycznia 2023 r. II SAB/Bk 127/22, Warszawie z 10 sierpnia 2023 r. VIII SAB/Wa 34/23, Łodzi z 27 lipca 2023 r. II SAB/Łd 51/23 i z 15 marca 2023 r. II SAB/Łd 1/23, Gdańsku z 2 marca 2023 r. III SAB/Gd 9/23 i z 2 lutego 2023 r. III SAB/Gd 182/22 - www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Analogicznie, jako nie stanowiące informacji publicznej, a dotyczące wiedzy medycznej należy ocenić pytanie nr 11. Udzielona w tym zakresie odpowiedź organu z odwołaniem do przepisów art. 17 ust. 2 i ust. 5 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1284 z późn.zm. - dalej w skrócie "u.z.z.ch.z.") zasługuje na aprobatę biorąc pod uwagę fakt, że treść pytania wykracza poza zakres zadań organu administracji publicznej.

Pytania skarżącego dotyczące prawa krajowego, w tym wypadku jego zgodności z art. 47 Konstytucji RP (pytanie nr 9), porad prawnych (pytanie nr 10), wypłacania odszkodowań (pytanie nr 8) oraz stanowiska Światowej Organizacji Zdrowia (pytanie nr 12), jak trafnie wskazał organ nie mieszczą się w pojęciu informacji publicznej. Wiedza organu o stanowisku Światowej Organizacji Zdrowia w zakresie szczepień ochronnych oraz o zapisach prawa krajowego i ich właściwej interpretacji wykracza poza pojęcie informacji publicznej. Działalność organizacji międzynarodowej nie dotyczy ani polskich władz, ani kwestii gospodarowania mieniem publicznym. Obowiązujące powszechnie przepisy prawa krajowego nie stanowią materii informacji publicznej. Są one dostępne w oficjalnych publikatorach takich jak Dzienniki Ustaw, Monitory Polskie i Dziennikach Urzędowych.

Ponadto, z przepisów u.d.i.p. nie wynika, by w trybie i na zasadach przewidzianych w tej ustawie organ był obowiązany dokonywać ocen dotyczących wykładni prawa krajowego i jego zgodności z Konstytucją RP. Organ nie ma także w trybie u.d.i.p. obowiązku, by udzielać porad prawnych lub medycznych, czy też oceniać racjonalność lub celowość regulacji stanowiących podstawę swego działania. Innymi słowy, na zasadach określonych w przepisach o dostępie do informacji publicznej nie można domagać się dokonywania przez organ oceny prawidłowości funkcjonowania organów władzy publicznej. Zatem w sytuacji, gdy żądana informacja nie stanowiła informacji publicznej brak było podstaw do wydania przez organ decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej.

Przypomnieć w tym miejscu trzeba, że aby konkretna informacja posiadała walor informacji publicznej, musi odnosić się ona do sfery faktów (czyli do istniejącego już stanu rzeczy oraz do czynności dokonanych już przez organ władzy publicznej), a nie do sfery przypuszczeń, bądź podejrzeń podmiotu domagającego się udostępnienia informacji, względnie przekonań tego podmiotu co do potencjalnej szkodliwości szczepień i niezgodności regulacji dotyczących szczepień obowiązkowych z innymi przepisami. Informacje dotyczące polityki szczepień ochronnych, prawidłowości zasad funkcjonowania organów inspekcji sanitarnej, ochrony zdrowia, metod postępowania leczniczego nie są uważane za informację publiczną w rozumieniu ustawy, skutkiem czego organ nie jest zobowiązany do ich udzielenia.

Za informację publiczną w orzecznictwie sądów administracyjnych uznaje się co do zasady informacje zbierane i wytwarzane przez organy inspekcji sanitarnej, zgodnie z art. 2 w zw. z art. 5 pkt 1, 2, 3 i 5 u.p.i.s., w ramach prowadzonego nadzoru sanitarnego, w tym sanitarnego zabezpieczania granic państwa, analiz i ocen epidemiologicznych, opracowywania programów i planów działalności zapobiegawczej i epidemiologicznej dla podmiotów leczniczych, ustalenia zakresu i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowania nadzoru w tym zakresie (vide: wyrok WSA w Poznaniu z 6 września 2017 r., sygn. akt II SAB/Po 96/17; wyrok WSA w Szczecinie z 21 listopada 2018 r., sygn. akt II SAB/Sz 119/18 - www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Informację publiczną stanowią więc przede wszystkim informacje dotyczące niepożądanych odczynów poszczepiennych, wynikające z prowadzonych przez państwowych powiatowych inspektorów sanitarnych oraz wojewódzkich inspektorów sanitarnych rejestrów zgłoszeń niepożądanych odczynów poszczepiennych, o których mowa w art. 21 ust. 3 pkt 2 oraz ust. 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1284 z późn.zm. - dalej w skrócie "u.z.z.ch.z.") oraz § 8 i nast. rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania (Dz.U. Nr 254, poz. 1711, dalej jako "r.n.o.p."). Źródłami danych do wskazanych rejestrów są w tym zakresie obowiązkowo zgłaszane przez lekarzy lub felczerów rozpoznane odczyny poszczepienne (art. 21 ust. 1 u.z.z.ch.z. oraz § 5 r.n.o.p.).

Zgodnie z art. 30 ust. 1 u.z.z.ch.z., państwowi powiatowi inspektorzy sanitarni, państwowi wojewódzcy inspektorzy sanitarni lub wskazane przez nich specjalistyczne jednostki, właściwe ze względu na rodzaj zakażenia lub choroby zakaźnej, oraz Główny Inspektor Sanitarny lub wskazane przez niego krajowe specjalistyczne jednostki, właściwe ze względu na rodzaj zakażenia lub choroby zakaźnej, prowadzą też rejestr zakażeń i zachorowań na chorobę zakaźną, zgonów z powodu zakażenia lub choroby zakaźnej, ich podejrzeń oraz przypadków stwierdzenia dodatniego wyniku badania laboratoryjnego. Rejestr chorób zakaźnych zawiera wymienione enumeratywnie w ustawie dane osoby zakażonej, chorej lub zmarłej z powodu choroby zakaźnej, a także osób narażonych na chorobę zakaźną lub podejrzanych o zakażenie lub chorobę zakaźną (art. 30 ust. 2 u.z.z.ch.z.). Źródłami danych do rejestru są m.in. dane ze zgłoszeń, o których mowa w art. 27 ust. 1, art. 29 ust. 1 oraz art. 40a ust. 1 tej ustawy, dokonywane przez lekarzy lub felczerów, diagnostów laboratoryjnych oraz podmioty lecznicze. Powyższe dane również stanowią więc informację publiczną w rozumieniu art. 6 u.d.i.p.

Brak wywiązania się z obowiązku zgłoszenia przez wskazane podmioty niepożądanego odczynu poszczepiennego, zakażenia, zachorowania na chorobę zakaźną lub zgonu z powodu zakażenia lub choroby zakaźnej albo ich podejrzenia lub wyniku badania w kierunku biologicznych czynników chorobotwórczych, które wywołują zakażenie lub chorobę zakaźną, stosownie do art. 52 u.z.z.ch.z. podlega karze grzywny. Uprawnienie do orzeczenia grzywny w tym zakresie należy do organów inspekcji sanitarnej, a zatem informacja o ilości takich grzywien ma walor informacji publicznej, jako związana z działalnością wskazanych organów.

W zakresie obowiązkowych szczepień ochronnych, wskazać zaś należy, że z art. 17 u.z.z.ch.z. wynika, iż organy inspekcji sanitarnej nie przeprowadzają szczepień ochronnych, a jedynie sprawują nadzór w tym zakresie, co realizowane jest poprzez przekazywane im przez lekarzy sprawozdania z przeprowadzonych obowiązkowych szczepień ochronnych sporządzane na urzędowych formularzach, których wzory oraz tryb przekazywania określono w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 753 z późn.zm.).

Z kolei, ze wzorów tego rodzaju sprawozdań określonych w załącznikach nr 4 i 5 wskazanego rozporządzenia, jedynie zbiorczo wskazano liczbę osób poddanych szczepieniom w danym kwartale (to jest bez przekazywania organom inspekcji sanitarnej szczegółowych personaliów i danych dotyczących osób zaszczepionych) oraz liczbę osób, które uchyliły się w danym kwartale od obowiązku szczepień. W tym zakresie wzór wskazuje na konieczność dołączania do sprawozdania imiennego wykazu osób uchylających się od obowiązku szczepień, a więc z pominięciem innego rodzaju danych dotyczących tej grupy osób. Spośród informacji dotyczących nadzoru sprawowanego nad wykonywaniem obowiązkowych szczepień ochronnych, charakter informacji publicznej może mieć więc tylko tego rodzaju informacja, jaką organy inspekcji sanitarnej posiadają na podstawie przekazanych im sprawozdań.

Walor informacji publicznych posiadają wobec tego pytania nr 2, 3, 4, 5, 6 i 7, na które organ - w ocenie Sądu - udzielił wyczerpujących odpowiedzi, udostępniając tym samym dane będące w jego posiadaniu, jak i wskazując w jakim zakresie nie prowadzi statystyk bądź rejestrów, zatem nie jest w posiadaniu żądanych danych. Nie można przy tym czynić organowi zarzutu bezczynności w dostępie do informacji publicznej, kiedy poinformuje on wnioskodawcę w przewidzianym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. w terminie, że nie posiada wnioskowanej informacji, bowiem jest to przewidziana prawem forma załatwieniu wniosku w przypadku nieposiadania przez jego adresata żądanej informacji publicznej.

Podsumowując, Sąd doszedł do przekonania, że większość skierowanych do organu we wniosku pytań wykraczała poza zakres jego kompetencji. Zostały one sformułowane w sposób wskazujący na oczekiwanie przez skarżącego, że w udzielonej odpowiedzi organ ustosunkuje się do subiektywnych ocen i wątpliwości co do zasadności szczepień ochronnych, bezpieczeństwa i wymiaru etycznego szczepionek, a także udzieli skarżącemu różnorodnych porad w zakresie wiedzy prawnej i medycznej. Tego rodzaju oczekiwania skarżącego nie mogły być zrealizowane, gdyż wykraczałoby to poza zakres pojęcia informacji publicznej.

Z kolei, na pytania dotyczące informacji publicznej organ udzielił w terminie wynikającym z przepisów u.d.i.p. wyczerpującej informacji. Wniosek skarżącego został rozpoznany w całości. Forma i treść udzielonej skarżącemu odpowiedzi nie naruszają przepisów u.d.i.p. Jednocześnie podnieść trzeba, że poza zakresem kompetencji Sądu pozostaje ocena wiarygodności i kompletności udzielonej skarżącemu informacji.

Na marginesie wskazać należy, że przywołane w uzasadnieniu niniejszego wyroku orzeczenia sądów administracyjnych, podzielane zresztą w pełni przez skład orzekający tutejszego Sądu, zostały wydane w następstwie rozpoznania skarg na bezczynność organów inspekcji sanitarnej w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej dotyczących wniosków o niemalże bliźniaczej treści co wniosek skarżącego z 27 lipca 2023 r.

Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.