Uzasadnienie
II SAB/Łd 133/23
Uzasadnienie
Stowarzyszenie O." z siedzibą w Ł. wniosło skargę na bezczynność Wójta Gminy Pabianice w przedmiocie nieudostępnienia w wymaganym terminie informacji publicznej z wniosku z dnia 12.10.2023 r., zarzucając naruszenie art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP i art. 1 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 1 i art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Jednocześnie Stowarzyszenie wniosło o zobowiązanie organu do wykonania czynności w zakresie udostępnienia informacji publicznej zgodnie z wnioskiem z dnia 12.10.2023 r. i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi strona skarżąca wyjaśniła, że w dniu 12.10.2023 r. drogą elektroniczną za pomocą e-maila złożony został w Urzędzie Gminy Pabianice wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Na podstawie art. 61 Konstytucji RP Stowarzyszenie wniosło o udostępnienie kopii obwieszczeń wójta wydanych zgodnie z art. 42ab ust. 2 ustawy Prawo łowieckie, w okresie od 01.04.2023 r. do dnia 12.10.2023 r.
W odpowiedzi wnioskodawca otrzymał automatyczną odpowiedź z adresu [...]@pabianice.gmina.pl, że wniosek został odczytany w dniu 13.10.2023 r. Jednak do dnia wniesienia skargi wniosek o udzielenie informacji publicznej nadal nie został wykonany, również do dnia wniesienia skargi nie została doręczona decyzja odmowna. W tych okolicznościach skarga jest zasadna i konieczna.
W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy Pabianice wskazał, że w dniu 12 października 2023 r. drogą elektroniczną za pomocą emaila O." wystąpił z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej zaplanowanych terminów polowań zbiorowych zgłoszonych do gminy na podstawie art. 42 ab ustawy Prawo łowieckie, w okresie 01.04.2023 r. do dnia 12.10.2023 r. W dniu 17 listopada 2023 r. wnioskodawca otrzymał odpowiedź na wniosek. Organ podkreślił, iż zawsze obwieszczenia i informacje wynikające z art. 42 ab ust. 2 Prawo łowieckie umieszczane są w Biuletynie Informacji Publicznej Gminy Pabianice. Zgodnie z art. 10 ustawy o dostępie do informacji publicznej informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub portalu danych, jest udostępniana na wniosek.
Ponadto z uwagi na okres przygotowań do wyborów do Sejmu RP i Senatu RP oraz referendum ogólnokrajowego oraz natłokiem pracy, faktycznie nie udzielono odpowiedzi wnioskodawcy w terminie 14 dnia, jednak organ udzielił informacji w terminie nie dłuższym niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. W związku z udzieleniem odpowiedzi na wniosek organ wniósł o odrzucenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje
Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634) - dalej "p.p.s.a." sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów administracji w określonych przypadkach (art. 3 § 2 pkt 1 – 4a, 8 p.p.s.a.).
Powyższe determinuje zakres kontroli Sądu, sprowadzającej się w tym wypadku do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego lub czynności. W myśl bowiem art. 149 p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1), zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2) lub stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3).
Jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Ponadto Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (art. 149 § 1b p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).
W pierwszej kolejności wskazać należy, że ustawodawca przewidział w ustawie z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902) dalej: "u.d.i.p.", zamknięty katalog czynności w procedurze dostępu do informacji publicznej.
Zasadą jest, że zgodnie z art. 13 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust.
2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku.
Z kolei zgodnie z art. 16 ust. 1 u.d.i.p. organ władzy publicznej może odmówić udostępnienia informacji publicznej oraz umorzyć postępowanie o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2, co następuje w drodze decyzji.
W określonych przypadkach, na które wskazuje doktryna, na organie spoczywa obowiązek zawiadomienia wnioskodawcy o niedopuszczalności zastosowania trybu wnioskowego udostępnienia informacji publicznej, co jest uzasadnione w szczególności w następujących sytuacjach: 1) informacja objęta żądaniem wniosku nie stanowi informacji publicznej, 2) podmiot, do którego wniosek został złożony, nie posiada objętej jego żądaniem informacji publicznej, 3) zasady i tryb udostępniania informacji publicznej zostały odmiennie określone w innych ustawach w rozumieniu art. 1 ust. 2 u.d.i.p., 4) informacja publiczna została zamieszczona w BIP lub w centralnym repozytorium (zob. H. Knysiak-Molczyk, Granice prawa do informacji w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym, Warszawa 2013, s. 239).
Rozpoznanie wniosku o udzielenie informacji publicznej, zgodnie z rozwiązaniami przyjętymi w powołanej ustawie, następuje zatem albo w formie czynności materialno-technicznej (w przypadku udzielenia informacji publicznej oraz w przypadku zawiadomienia o niedopuszczalności zastosowania trybu wnioskowego udostępnienia informacji publicznej), albo w formie decyzji (w przypadku odmowy udzielenia informacji publicznej).
Oczywiście warunkiem sine qua non aktualizacji w stosunku do organu władzy publicznej obowiązku podjęcia jednego z powyższych działań jest przede wszystkim skuteczne złożenie do tego organu wniosku o udostępnienie informacji publicznej, co w niniejszej sprawie nie stanowiło kwestii spornej.
Bezsporne pozostawało także, że żądana informacja, stanowi informację publiczną w rozumieniu u.d.i.p. oraz, że organ do którego zawnioskowano o tę informację, jest organem zobowiązanym takiej informacji wnioskującemu Stowarzyszeniu udzielić – co nie budzi także wątpliwości sądu. Organ nie kwestionował także formy, w jakiej wniesiony został do organu wniosek o udostępnienie tej informacji.
Co więcej, 17 listopada 2023 r. organ administracji publicznej – Wójt Gminy Pabianice, udzielił stronie skarżącej odpowiedzi na złożony przez nią wniosek. W odpowiedzi na skargę organ wyjaśnił, iż zwłoka w załatwieniu wniosku strony skarżącej wynikała z licznych obowiązków realizowanych przez organ w okresie okołowyborczym.
Powyższe wskazuje, iż wniosek o udostepnienie informacji publicznej z 12 października 2023 r. został złożony poprawnie, informacja podlegała udostępnieniu w tym trybie oraz organ był zobowiązany do jej udzielenia, jednak bezspornie wniosek nie został zrealizowany w ustawowym terminie 14 dni, co czyni zasadnym zarzut bezczynności.
Bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie podmiot ten nie udzielił żądanej informacji publicznej albo prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 9 listopada 2022 r. w spr. IV SAB/Wr 609/22, CBOSA) Przy czym, ocena bezczynności podmiotu zobowiązanego do udzielenia wnioskowanej informacji publicznej dokonywana jest według stanu faktycznego na dzień orzekania przez sąd administracyjny.
Sąd zobowiązany jest badać czy w dacie wniesienia skargi adresat wniosku pozostawał w bezczynności. Sąd ma obowiązek uwzględniania zdarzeń, które powodują, że ewentualne zobowiązanie do wyeliminowania bezczynności staje się zbędne lub nawet niedopuszczalne. W takim przypadku sąd nie może zobowiązać adresata wniosku do podjęcia czynności, która została już podjęta przed dniem rozpoznania przez sąd skargi. Celem bowiem skargi do sądu administracyjnego na bezczynność, jak wyżej wskazano, jest doprowadzenie do podjęcia przez podmiot zobowiązany do określonego w przepisach ustawy o dostępie do informacji publicznej działania.
W realiach rozpoznawanej sprawy zaistniała sytuacja tego rodzaju, że w dacie wnoszenia skargi organ pozostawał w bezczynności, gdyż mimo upływu terminu 14 dni, liczonego od daty złożenia wniosku, nie udzielił on informacji publicznej ani w inny sposób prawem przewidziany nie odniósł się do złożonego wniosku. Dopiero na skutek skargi złożonej 15 listopada 2023 r. organ udzielił żądanej informacji publicznej (17 listopada 2023 r.).
Oznacza to, że w dacie orzekania przez sąd, stan bezczynności organu już nie istniał, gdyż informacja została udzielona. W takim przypadku rozpoznanie skargi na bezczynność organu, polega na stwierdzeniu, że organ dopuścił się bezczynności, co stanowi uwzględnienie skargi.
Dalej stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności obliguje sąd do oceny czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.), a także stwarza możliwość wymierzenia organowi grzywny lub przyznania na rzecz skarżącego sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. (zob. np. wyrok NSA z 7 czerwca 2019 r. w spr. I OSK 2660/18, CBOSA).
Sąd stwierdza, że w rozpoznawanej sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, gdyż udzielenie informacji (uwzględnienie wniosku), nastąpiło z niewielkim przekroczeniem ustawowego terminu (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.), tj. w dwa dni po wpływie skargi na bezczynność.
W tym miejscu należy podkreślić, iż jak wynika z już ugruntowanego orzecznictwa sądowoadministracyjnego, dodatkowe obowiązki, obciążenia i problemy organizacyjne organu administracji publicznej nie mogą stanowić przeszkody w realizacji przez obywateli konstytucyjnego prawa dostępu do informacji publicznej i w wypełnianiu obowiązków organów w zakresie udostępniania tych informacji (por. np. wyrok WSA w Gdańsku z 6 maja 2020 r. w spr. II SAB/Gd 6/20).
W tych warunkach, na mocy art. 149 § 1 pkt. 3 p.p.s.a. uznając zawinienie organu w bezczynności, która jednak nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 1 wyroku.
Skoro organ udzielił już Stowarzyszeniu wnioskowanych informacji, to zobowiązanie do załatwienia tego wniosku stało się bezprzedmiotowe. Z tych względów na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., sąd w pkt 2 wyroku, umorzył postępowanie we wskazanym zakresie.