Uzasadnienie
W dniu 16 października 2013 roku S. M. wniósł skargę na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. w przedmiocie załatwienia sprawy o wskazanym znaku [...]. Autor skargi podniósł, iż postępowanie w sprawie prowadzone jest siedem lat, a w ostatnim czasie [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. postanowieniem z dnia [...] wyznaczył organowi nadzoru budowlanego szczebla powiatowego termin załatwienia sprawy do dnia 9 listopada 2012 roku. Organ do momentu wniesienia skargi nie rozstrzygnął sprawy. Na tej podstawie skarżący wniósł o zobowiązanie organu do rozpatrzenia sprawy w zakreślonym terminie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazując, iż na wniosek S. M., współwłaściciela sąsiedniej nieruchomości, wszczął postępowanie w zakresie prawidłowości użytkowania budynku pawilonu handlowego zlokalizowanego w B. przy ul. A 4c. Postępowanie w sprawie jest w toku, bowiem organ gromadzi niezbędny materiał dowodowy w związku z nowymi kluczowymi faktami w sprawie. Organ podkreślił, że sprawa jest bardzo skomplikowana, wnioskodawca kilkakrotnie rozszerzał zakres swojego wniosku, co wiązało się z koniecznością podjęcia ponownych czynności kontrolnych oraz zebrania niezbędnego materiału dowodowego.
Dodatkowo, fakt występujących problemów kadrowych, licznych uczestnictw pracowników inspektoratu w postępowaniach sądowych postępowaniach prowadzonych przez organy ścigania, spowodował niezależne od organu opóźnienia. W trakcie prowadzenia postępowania został odwołany z funkcji Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B., a dodatkowo nie został nikt powołany do pełnienia funkcji w zastępstwie do czasu rozstrzygnięcia nowego konkursu.
Jak wyjaśnił organ, skarżący wskazał na zły stan techniczny zadaszenia tarasu, co stwarza zagrożenie zdrowia i życia. Skarżący kwestionował również prawidłowość odprowadzenia wód opadowych z budynku oraz wykonanie otworu drzwiowego w miejscu projektowanego otworu okiennego oraz brak dostępu obiektu dla osób niepełnosprawnych. Wskazał także, iż w miejscu projektowanego pomieszczenia magazynu jest lokal handlowy. W ramach szczegółowo opisanego postępowania organ dokonywał oględzin obiektu, jak i gromadził niezbędne dokumenty, zobowiązując do ich złożenia przede wszystkim właściciela nieruchomości.
Podsumowując streszczenie podjętych przez organ czynności, stwierdził on, iż zakres postępowania jest bardzo rozbudowany, a sprawa należy do tych bardzo skomplikowanych. W chwili obecnej w trybie art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego powiadomił strony postępowania o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym, po czym podejmie stosowne rozstrzygnięcie w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z regulacją art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w określonych przypadkach, w tym - w razie konieczności wydania decyzji administracyjnych (art. 3 § 2 pkt 1 – 4a oraz pkt 8 p.p.s.a.).
Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 p.p.s.a.).
Na wstępie wyjaśnić należy, iż warunkiem wniesienia skargi na bezczynność jest wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (art. 52 § 1 p.p.s.a.). W sprawie skargi na bezczynność środkiem takim jest zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie do organu administracji publicznej wyższego stopnia (art. 37 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, dalej jako k.p.a.).
W stanie faktycznym sprawy skarżący złożył, pismem z dnia 4 września 2012 roku, zażalenie na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego do [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł.. Organ drugiej instancji na podstawie art. 37 § 2 k.p.a., postanowieniem z dnia [...], wyznaczył organowi pierwszej instancji dodatkowy termin załatwienia sprawy do dnia 9 listopada 2012 roku. Na tej podstawie należy uznać, że skarga na bezczynność jest dopuszczalna.
Tytułem wstępu wyjaśnić należy, iż organy administracji zobowiązane są do przestrzegania zasad ogólnych postępowania administracyjnego, a w szczególności organy powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 § 1 k.p.a.). Realizacji tej zasady służy m. in. przepis art. 35 § 1 k.p.a. Zgodnie z jego treścią organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy, wymagającej przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Do terminów powyższych nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.).
O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, określonym w art. 35 k.p.a., organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Dotyczy to również przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 k.p.a.).
Oceniając zasadność przedmiotowej skargi należy w pierwszym rzędzie wskazać, iż z dokumentów załączonych do akt administracyjnych wynika, że postępowanie w sprawie zostało wszczęte pismem skarżącego z dnia 12 lipca 2006 roku skierowanym do organu nadzoru budowlanego szczebla powiatowego, w którym wnioskował on o wszczęcie postępowania m. in. w sprawie stanu technicznego zadaszenia przed wejściem do pawilonu handlowo – usługowego położonego w B. przy ul. A stanowiącego własność J. S.. W toku prowadzonego postępowania skarżący kilkakrotnie rozszerzał swój wniosek, obejmując jego zakresem kwestię odprowadzania wód opadowych, wykonanie otworu drzwiowego zamiast okiennego oraz brak dostępu obiektu dla osób niepełnosprawnych. W ramach czynności wyjaśniających organ nadzoru budowlanego kilkakrotnie przeprowadzał oględziny w budynku. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego także kilkakrotnie wydawał decyzje o umorzeniu postępowania, które to rozstrzygnięcia, po rozpoznaniu odwołań skarżącego, uchylane były przez organ drugiej instancji.
Tak też, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] umorzył postępowanie wszczęte z wniosku skarżącego z uwagi na brak podstaw faktycznych i prawnych. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł., po rozpoznaniu odwołania skarżącego, decyzją z dnia [...] uchylił w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. W motywach rozstrzygnięcia organ zawarł wytyczne, które wymagały przeprowadzenia przez organ nadzoru budowlanego szczebla powiatowego postępowania wyjaśniającego. Lektura akt administracyjnych pozwala odnotować, iż w ramach ponownie prowadzonego postępowania wyjaśniającego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w dniu 2 października 2012 roku przeprowadził oględziny na nieruchomości. Po tej dacie organ drugiej instancji, postanowieniem z dnia [...], wyznaczył Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego dodatkowy termin załatwienia sprawy do dnia 9 listopada 2012 roku.
Niewątpliwie termin ten nie został dotrzymany przez organ, bowiem w dniu 3 stycznia 2013 roku organ przeprowadził ponowne oględziny na nieruchomości, a w dniu 8 stycznia 2013 roku właścicielka nieruchomości zapoznała się ze zgromadzonymi w sprawie dokumentami. Analiza dokumentów załączonych do akt administracyjnych wskazuje, że po dniu 8 stycznia 2013 roku organ nie podjął żadnej czynności, w tym w szczególności nie wydał rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie. W odpowiedzi na skargę organ wskazał, że skierował do stron zawiadomienie w trybie art. 10 k.p.a., co jednak nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy.
Oceniając opisany tok czynności podejmowanych przez organ nadzoru budowlanego w ramach postępowania wyjaśniającego należy uznać zasadność skargi, stwierdzając, że organ pozostaje w bezczynności. Niewątpliwie organ prowadząc postępowanie dotyczące budynku handlowo – usługowego, naruszył obowiązek załatwienia sprawy w ustawowym terminie, określonym w art. 35 k.p.a. Brak jest jakiegokolwiek uzasadnienia dla zwłoki w rozstrzygnięciu tejże sprawy, wynoszącej ponad rok od ostatnio podejmowanej czynności. Trudno także doszukać się uzasadnienia dla trwającego ponad 7 lat postępowania w sprawie. W tej sytuacji sąd zobowiązał Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego do rozpoznania wniosku skarżącego, w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku.
Warto dostrzec to, iż organ nie zaprzecza, że pozostaje w bezczynności, wskazując, że powodem takiego stanu rzeczy jest skomplikowany charakter sprawy oraz trudności kadrowe, w tym brak osoby pełniącej funkcje Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. W ocenie składu orzekającego, nie może usprawiedliwiać bezczynności organu trwającej ponad rok, fakt, że sprawa jest skomplikowana. Przepis art. 35 § 3 k.p.a. stanowi, że sprawy szczególnie skomplikowane powinny być załatwione nie później niż w terminie dwóch miesięcy od wszczęcia postępowania. Przypomnieć należy, że postępowanie w sprawie zostało zainicjowane wnioskiem skarżącego złożonym w organie ponad 7 lat temu. Swej bezczynności organ nie może również tłumaczyć trudnościami kadrowymi, czy też brakiem etatów. Dla zasadności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną albo też niezawinioną opieszałością organu (por. np. wyroki WSA w Warszawie z dnia 19 września 2013 roku, sygn. akt: I SAB/Wa 243/13 oraz z dnia 12 września 2013 roku, sygn. akt: I SAB/Wa 364/13, wszystkie dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl).
Sąd jednocześnie stwierdził, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 149 § 1 zdanie 2 p.p.s.a., wobec faktu, iż organ uchybił podstawowym terminom załatwienia sprawy administracyjnej wynikającym z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Ponadto stan swej bezczynności utrzymuje, pomimo wyraźnego wskazania w tym względzie organu wyższego stopnia.
Sąd orzekł jak w punkcie pierwszym i drugim wyroku na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. O zwrocie kosztów sąd orzekł jak w punkcie trzecim wyroku na mocy art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. a.bł.