Uzasadnienie
Skargą z dnia 16 października 2013r. S. M. zaskarżył do sądu administracyjnego bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. w sprawie użytkowania pawilonu handlowo-usługowego o znaku: [...]. Skarżący podniósł, że postępowanie w niniejszej sprawie prowadzone jest przez siedem lat. Postanowieniem [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. nr [...] z dnia [...] organ wyższej instancji wyznaczył organowi powiatowemu termin załatwienia sprawy do dnia 4 stycznia 2013r. Pomimo to do chwili obecnej organ nie rozstrzygnął sprawy.
W odpowiedzi na skargę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu wyjaśniono, iż na wniosek S. M. organ nadzoru budowlanego wszczął postępowanie w zakresie prawidłowości użytkowania budynku pawilonu handlowego zlokalizowanego w B. przy ul. A 4g, dz. nr ewid. 340/19 obręb [...].
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. przytoczył w skrócie jakie czynności zostały dotychczas podjęte w przedmiotowej sprawie oraz wyjaśnił następnie, iż przedmiotowe postępowanie jest w toku, w chwili obecnej organ analizuje zgromadzony materiał dowodowy w sprawie celem wydania rzetelnego i prawidłowego rozstrzygnięcia. Organ dodał, że wnioskodawca kilkakrotnie rozszerzał zakres swojego wniosku co wiązało się z koniecznością podjęcia ponownych czynności kontrolnych oraz zebrania niezbędnego materiału dowodowego w sprawie. Dodatkowo fakt występujących problemów kadrowych, udział pracowników inspektoratu w postępowaniach sądowych i postępowaniach prowadzonych przez organy ścigania spowodował niezależne od organu opóźnienia.
Dodatkowo odwołanie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. oraz brak uregulowań prawnych w zakresie powołania osoby w zastępstwie do czasu rozstrzygnięcia nowego konkursu spowodowały niemożność realizacji ustawowych obowiązków organu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., w skrócie P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organu administracji publicznej w granicach, w jakich przysługuje skarga do sądu administracyjnego na: 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;
- 5) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach (art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a.).
W tak zakreślonej kognicji sąd administracyjny, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy administracji publicznej w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 P.p.s.a.).
Jak wynika z akt administracyjnych postanowieniem z dnia [...], nr [...], [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. uznał zażalenia skarżącego na niezałatwienie sprawy w terminie za uzasadnione i w związku z tym wyznaczył organowi I instancji dodatkowy termin do załatwienia sprawy do dnia 4 stycznia 2013r. Na tej podstawie stwierdzić należy, iż warunek wyczerpania trybu zaskarżenia, określony w art. 52 § 1 i 2 P.p.s.a. został przez skarżącego spełniony.
Przechodząc zatem do merytorycznego rozpoznania sprawy wskazać trzeba, iż w świetle art. 12 § 1 K.p.a. organy administracji zobowiązane są do przestrzegania zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w szczególności organy powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Kodeks postępowania administracyjnego zobowiązuje organy administracji do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Zgodnie z przepisem art. 35 § 3 K.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, przy czym do terminów powyższych nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 K.p.a.).
O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, określonym w art. 35 K.p.a., organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Podane powyżej terminy załatwienia sprawy oznaczają okres, w którym dana sprawa powinna być rozstrzygnięta w formie decyzji. Dotyczy to również postępowania w sprawach z zakresu nadzoru budowlanego.
W przedmiotowej sprawie organ administracji próbował uwolnić się z zarzutu bezczynności argumentami szczególnie skomplikowanego charakteru sprawy i czasochłonnymi czynnościami postępowania administracyjnego. Dodatkowo organ podniósł okoliczności związane z bardzo dużą ilością spraw z udziałem skarżącego, a także związane z brakami kadrowymi, w szczególności z faktem odwołania ze stanowiska osoby dotychczas pełniącej funkcję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. Jednakże te okoliczności w żaden sposób nie usprawiedliwiają zaistniałego opóźnienia.
Przypomnieć należy, że w następstwie złożonego w dniu 12 lipca 2006r. wniosku S. M., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. wszczął w dniu 22 sierpnia 2006r. postępowanie administracyjne w przedmiocie użytkowanego pawilonu handlowo-usługowego zlokalizowanego w B. przy ul. A na działce o nr ewid. 340/19 obręb [...] w zakresie przestrzegania i stosowania przepisów ustawy Prawo budowlane. W toku prowadzonego postępowania organ I instancji kilkakrotnie wydawał decyzje o umorzeniu postępowania (decyzja z dnia [...], nr [...]; decyzja z dnia [...], nr [...]; decyzja z dnia [...], nr [...]). Jednakże ww. decyzje organu I instancji każdorazowo były uchylane przez organ odwoławczy, a sprawa była przekazywana organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia (decyzja z dnia [...], nr [...]; decyzja z dnia [...], nr [...]; decyzja z dnia [...], nr [...]).
Ponadto z akt sprawy wynika, że skarżący kilkakrotnie występował również do organu wyższego stopnia z zażaleniem na niezałatwienie sprawy w terminie w trybie art. 37 K.p.a. Za każdym razem [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. uznawał zażalenie za uzasadnione, wyznaczając Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w B. dodatkowy termin załatwienia sprawy – do dnia 19 kwietnia 2010r. (postanowienie z dnia [...], nr [...]) – do dnia 30 marca 2012r. (postanowienie z dnia [...], nr [...]) – do dnia 4 stycznia 2013r. (postanowienie z dnia [...], nr [...]).
W tym miejscu wskazać należy, że w przypadkach, w których niemożliwe jest dotrzymanie terminów wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego albo przepisów szczególnych, organ może skutecznie uchylić się od zarzutu bezczynności, gdy z akt postępowania administracyjnego wynika, że podejmuje czynności procesowe zmierzające do usunięcia przeszkody w załatwieniu sprawy i jednocześnie o każdym przypadku opóźnienia zawiadamia strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin jej załatwienia. Zgodnie bowiem z art. 36 § 1 K.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 K.p.a.).
Z przytoczonych uregulowań wynika, że powołane przez organ przyczyny zwłoki mogłyby zostać uwzględnione jako usprawiedliwiające, gdyby organ podjął w ustawowym terminie działania zmierzające do załatwienia sprawy. Przeszkody w terminowym załatwieniu sprawy nie zwalniają organu od podejmowania czynności procesowych, w szczególności stosowania obligatoryjnych instytucji procesowych przewidzianych w K.p.a. Niedopuszczalne jest w takiej sytuacji pozostawienie strony w niewiedzy co do przyczyn opóźnienia i terminu zakończenia sprawy. Obowiązkiem organu jest poszukiwanie rozwiązań proceduralnych, usuwających przeszkody w wydaniu decyzji kończącej postępowanie lub stosowanie innych rozwiązań przewidzianych prawem, które pozwolą ująć w odpowiednie ramy prawne okres oczekiwania.
Nie można również zapominać o ogólnych zasadach, z których wynika konieczność zapewnienia realizacji zasady szybkości postępowania (art. 12 § 1 K.p.a.), przejawiającej się w obowiązku załatwiania sprawy bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 K.p.a.).
Tymczasem, jak wynika z akt organ I instancji nie tylko nie załatwił sprawy w dodatkowym terminie do dnia 4 stycznia 2013r., wyznaczonym przez organ wyższego stopnia postanowieniem z dnia [...], to na dodatek czynności podejmowane przez organ miały raczej charakter pozorny. Co prawda w dniu 14 stycznia 2013r. organ po raz kolejny przeprowadził oględziny spornego obiektu, jednakże następne czynności nie przyniosły zamierzonego rezultatu w postaci wydania rozstrzygnięcia w sprawie. W aktach administracyjnych znajduje się pismo organu datowane na dzień 26 lutego 2013r. będące skierowanym do stron postępowania zawiadomieniem o tym, że "organ kończy postępowanie dowodowe w ww. sprawie i przystąpi do rozpatrzenia zgromadzonego materiału dowodowego". Jest to w zasadzie ostatnia czynność, jakiej dokonał organ, pozostając tym samym w bezczynności przez prawie rok czasu.
Wobec powyższego nie ulega jakiejkolwiek wątpliwości, że organ nadzoru budowlanego pozostawał w rażącej bezczynności. W niniejszej sprawie upływ terminów przewidzianych w art. 35 i art. 36 K.p.a. jest oczywisty, a przy tym rażący, co przemawia za uwzględnieniem skargi na bezczynność.
W tym stanie rzeczy sąd, na podstawie art. 149 § 1 P.p.s.a. orzekł, jak w pkt 1 sentencji, zobowiązując jednocześnie organ administracji do załatwienia sprawy wszczętej zawiadomieniem z dnia 22 sierpnia 2006r. w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku. Ponadto w przedmiotowej sprawie bezczynność organu administracji oceniono jako rażące naruszenie prawa, co znalazło odzwierciedlenie w pkt 2 wyroku.
O kosztach postępowania orzeczono w pkt 3 wyroku na podstawie art. 200 P.p.s.a.
LS