Uzasadnienie
II SAB/Łd 142/14
Uzasadnienie
Pismem z dnia 8 czerwca 2014 r. T.G. wniósł skargę na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Powiatu [...] w przedmiocie usunięcia zagrożenia pożarowego spowodowanego istnieniem samowoli budowlanej na działce nr [...], położonej w przy ul. A w T. przy granicy z działką o nr [...]. Skarga w tak określonym przedmiocie została wyłączona, zarządzeniem Sędziego Wydziału II tut. Sądu z dnia 11 sierpnia 2014 r., ze sprawy o sygn. akt II SAB/Łd 82/14, prowadzonej w sprawie ze skargi na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Powiatu [...] w Ł. w przedmiocie legalności wybudowania budynku warsztatowego.
Jak wynika z akt sprawy pismem z dnia 27 kwietnia 2014 r. T.G. wystąpił do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Powiatu [...] m.in. z żądaniem usunięcia zagrożenia pożarowego, które stworzone zostało przez samowolnie wybudowany budynek gospodarczy użytkowany jako budynek garażowo-warsztatowy. Jednocześnie wnioskodawca zażądał wszczęcia postępowania w sprawie samowoli budowlanej i niezwłocznego wydania nakazu rozbiórki obiektu będącego jej przedmiotem.
Pismem z dnia 2 lipca 2014 r. skarżący ponowił wniosek o wszczęcie postępowania dla usunięcia zagrożenia pożarowego w związku z samowolą budowlaną na działce nr [...], wzywając jednocześnie do usunięcia zagrożenia pożarowego i naruszenia prawa oraz składając zażalenie na niezałatwienie sprawy za wnioskami z dnia 11 lipca 2013 r. i z dnia 27 kwietnia 2014 r.
Postanowieniem z dnia [...] 2014 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Powiatu [...], na podstawie art. 61a § 1 kpa, odmówił wszczęcia postępowania w sprawie usunięcia zagrożenia pożarowego w związku z samowolą budowlaną na działce nr [...] w T. przy ul. A. W uzasadnieniu organ wskazał, że nie ma podstaw prawnych do wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie, gdyż zgodnie z art. 26 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej to komendant powiatowy (miejski) Państwowej Straży Pożarnej jest uprawniony do wydawania decyzji administracyjnych w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów przeciwpożarowych.
W odpowiedzi na skargę z dnia 12 września 2014 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Powiatu [...] wniósł o jej oddalenie, wskazując, że skarżący wniósł zażalenie na postanowienie z dnia [...] 2014 r., akta sprawy zostały przekazane do [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł, w dniu 22 lipca 2014 r., lecz do chwili udzielenia odpowiedzi na skargę organ II instancji nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie.
W piśmie z dnia 29 października 2014 r. skarżący wniósł o wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a.
W dniu 20 listopada 2014 r. do tut. Sądu wpłynęła informacja, że postanowieniem z dnia [...] 2014 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. uchylił postanowienie organu I instancji z dnia [...] 2014 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Pismem z dnia 9 października 2014 r. PINB wezwał T.G. do wskazania, czy jego wniosek dotyczy żądania zbadania zgodności z prawem samowoli budowlanej czy wszczęcia postępowania w przedmiocie usunięcia zagrożenia życia ludzi na skutek pożaru lub bezpośredniego niebezpieczeństwa powstania pożaru. Pismem z dnia 13 października 2014 r. skarżący oświadczył, że wniosek z dnia 2 lipca 2014 r. dotyczy wszczęcia postępowania dla ustalenia naruszenia prawa budowlanego samowolą budowlaną, wszczęcia postępowania dla ustalenia naruszenia przepisów przeciwpożarowych w budownictwie, podjęcia czynności dla usunięcia naruszenia prawa i wydanie nakazu rozbiórki dla obiektu samowoli, wszczęcia postępowania do ustalenia bezpośredniego zagrożenia pożarowego przez czynny komin dymowy w obiekcie samowoli, podjęcie czynności dla usunięcia zagrożenia pożarowego w związku z czynnym kominem dymowym.
Wobec powyższego zawiadomieniem z dnia [...] 2014 r. PINB dla Powiatu [...], na podstawie art. 66 kpa, poinformował skarżącego, że sprawy naruszenia prawa budowlanego rozpozna według swojej właściwości, zaś w sprawach związanych z wszczęciem postępowania administracyjnego dla ustalenia naruszenia przepisów przeciwpożarowych w budownictwie oraz ustalenia bezpośredniego zagrożenia pożarowego i podjęcia czynności dla usunięcia zagrożenia pożarowego wniosek należy złożyć bezpośrednio do Komendanta Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w K. Jednocześnie organ poinformował o treści art. 66 § 2 kpa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) - dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach niepodejmowania przez organy administracji nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.).
Wyjaśnienia wymaga, iż bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności określonej w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. Celem skargi do sądu administracyjnego na bezczynność organu jest natomiast doprowadzenie do podjęcia przez organ określonego w przepisach działania.
W składanych przez siebie pismach skarżący domagał się wszczęcia postępowania zmierzającego do usunięcia samowoli budowlanej na sąsiedniej działce oraz do usunięcia zagrożenia pożarowego.
Stosownie do art. 84 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2013 r., poz. 1409 z późn. zm.) do zadań organów nadzoru budowlanego należy:
- 1) kontrola przestrzegania i stosowania przepisów prawa budowlanego;
- 2) kontrola działania organów administracji architektoniczno-budowlanej;
- 3) badanie przyczyn powstawania katastrof budowlanych;
- 4) współdziałanie z organami kontroli państwowej.
Wobec powyższego do kompetencji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Powiatu [...] należała wyłącznie sprawa żądania dotyczącego wszczęcia postępowania w zakresie usunięcia samowoli budowlanej na sąsiadującej z nieruchomością skarżącego działce. Natomiast kwestia usunięcia naruszenia przepisów przeciwpożarowych leżała w gestii właściwego komendanta Państwowej Straży Pożarnej, jak to wynika z art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz.U. z 2013 r., poz. 1340 z późn. zm.).
Skoro zatem żądanie wszczęcia postępowania w sprawie usunięcia zagrożenia pożarowego zostało wniesione do podmiotu, który nie jest właściwy, organ nadzoru budowlanego winien w myśl art. 66 § 1 kpa, zawiadomić wnioskodawcę, że w sprawach tych powinien wnieść odrębne podanie do właściwego organu.
Obowiązek ten został wykonany przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Powiatu [...] w dniu [...] 2014 r., kiedy to organ zawiadomił skarżącego, że w sprawach związanych z wszczęciem postępowania administracyjnego dla naruszenia przepisów przeciwpożarowych w budownictwie oraz do ustalenia bezpośredniego zagrożenia pożarowego i podjęcia czynności dla usunięcia zagrożenia pożarowego należy złożyć wniosek bezpośrednio do Komendanta Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w K. Oznacza to, że w dniu składania skargi organ nadzoru budowlanego bezspornie pozostawał w bezczynności, która ustała jednak na dzień rozpoznawania skargi przez tut. Sąd na skutek skierowania do skarżącego zawiadomieniem z dnia [...] 2014 r. Wniesiona skarga spełniła zatem swoją rolę, gdyż doprowadziła do wymaganego prawem działania organu.
Wobec powyższego postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku skarżącego w przedmiocie usunięcia zagrożenia pożarowego w dacie orzekania przez Sąd okazało się bezprzedmiotowe i na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. podlegało umorzeniu, o czym orzeczono jak w pkt I sentencji.
Badając przedmiotową skargę sąd miał także na względzie, że art. 149 p.p.s.a. w aktualnym brzmieniu zawiera normę, według której uwzględnienie skargi na bezczynność organu polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu w określonym terminie, ale także na rozstrzygnięciu, czy bezczynność miała miejsce oraz czy doszło do rażącego naruszenia prawa czy też nie. Użycie w zdaniu drugim art. 149 § 1 p.p.s.a. wyrazu "jednocześnie" nie oznacza, że ta część przepisu ma zastosowanie tylko wówczas, gdy sąd zobowiązuje organ do wydania aktu w określonym terminie. Z analizy tego przepisu wynika, że uwzględnienie skargi na bezczynność może polegać na stwierdzeniu, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo że naruszenie prawa nie było rażące, mimo że są podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, z uwagi na to, że akt taki został wydany przez organ po wniesieniu skargi do sądu.
Sąd nie znalazł przy tym podstaw do uznania, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Organ nie zignorował wniosku o wszczęcie postępowania w sprawie usunięcia zagrożenia pożarowego, błędnie przyjmując, że jako organ niewłaściwy w sprawie nie jest zobowiązany do działania. Powyższe uzasadnia rozstrzygnięcie zawarte w pkt II sentencji wyroku – na podstawie art. 149 § 1 zd. drugie p.p.s.a. Sąd nie wymierzył organowi grzywny na podstawie art.149 § 2 p.p.s.a., o co wnosiła strona skarżąca. W ocenie Sądu, wobec niestwierdzenia, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, brak było podstaw do wymierzenia grzywny.
AG